نوذر پرنگ

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نوذر پرنگ
نام اصلی تقی حاج آخوندی
زادروز ۲۰ اسفند ۱۳۱۶
تهران،
مرگ ۲۲ مرداد ۱۳۸۵ (۶۸ سال)
تهران،
ملیت پرچم ایران ایرانی
علت مرگ آسم و سیروز کبدی
جایگاه خاکسپاری قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران
پیشه شاعر و ترانه سرا

نوذر پرنگ، (زادهٔ: ۲۰ اسفندماه سال ۱۳۱۶ در تهران، و درگذشتهٔ :۲۲مردادماه سال ۱۳۸۵ در تهران)، شاعر و ترانه سرای ایرانی است که نام او بیشتر به خاطر سرودن شعر ترانهٔ مشهور «تولد، تولد، تولدت مبارک!...» شنیده می‌شود، امّا نزد علاقمندان به شعر و ادبیات فارسی، وی به خاطر غزلیات بسیار زیبا و دلپذیری با در هم آمیختن مضامین تازه با مفاهیم کلاسیک سروده‌است، شهرت دارد. نوذر پرنگ تنها شاعری است که در چندین قالب شعرهای عالی سروده است. قالب‌هایی که او به کار گرفته غزل، مثنوی، چارپاره و شعر نو هستند. او همچنین با مبانی زبان‌شناسی و ریشه‌شناسی واژه آشنائی کامل داشت و در زمینهٔ زبانهای باستانی و زبان پهلوی و اوستایی در آمریکا تحصیل کرده بود.

زندگینامه[ویرایش]

«نوذر پرنگ» در ۲۰ اسفندماه ۱۳۱۶ در تهران دیده به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی خود را در همین شهر انجام داد و برای دبیرستان به مدرسهٔ مشهور دارالفنون وارد شد. وی همچنین یک سال هم در دبیرستان ابوریحان تحصیل کرد.

«پرنگ» سرودن شعر را از همان دوران دبیرستان آغاز کرد و کم‌کم برخی از اشعار خویش را برای صفحات ادبی ِ نشریات ِ مختلف دوران ِ خویش فرستاد. شعرهای «پرنگ» که به زودی شهرت و محبوبیت فراوانی برای او به ارمغان آورد، نخستین بار در روزنامه‌های آن هنگام و بعد هادر صفحهٔ ادبی هفته نامه روشنفکر که «ترانه‌های بهشتی» نام داشت و فریدون مشیری این صفحه را اداره می‌کرد، چاپ شد.

در دهه‌های ۳۰ و ۴۰ شعرهای «پرنگ» علاوه بر نشریه روشنفکر در ماهنامه سخن نیز چاپ می‌شد و خوانندگان بسیار داشت. او می‌خواست تنهابه نام نوذر پرنگ نامیده شود. در نوجوانی و برای طبع آزمایی وی ترانه سرایی برای خوانندگان مرد و زن رادیو را نیز آغاز کرد و برای خوانندگانی همچون ویگن، پوران، الهه، منوچهر سخائی، گوگوش، مهتاب و... بیش از یکصد ترانه سرود که معروفترین آنها ترانهٔ بسیار مشهور تولدت مبارک (با آهنگی از انوشیروان روحانی که نخستین بار توسط ویگن اجراشد)، «غروبا که میشه روشن چراغاً (با آهنگ و صدای منوچهر سخایی)،»اسب سُم طلاً (با آهنگ عطاءالله خرم و صدای ویگن) می‌باشند.

«پرنگ» در سرودن شعرهای کلاسیک (غزل، مثنوی) به اعتقاد صاحب نظران سبک منحصر به فرد خود را داشت که از ویژگی‌های این سبک پیوند مضامین معاصر با سبک‌های عراقی و هندی است. وی همچنین از دوران جوانی خویش آشنایی نزدیکی با علی اسفندیاری (نیما یوشیج) پیدا کرد و با او رفت و آمد داشت که همین آشنایی موجب شد که وی در عرصهٔ شعر نو نیز به طبع آزمایی بپردازد

در سال ۱۳۴۹ «نوذر پرنگ» به دعوت برادرش راهی آمریکا شد و در آنجا به تحصیل در رشته ادبیات پرداخت و سپس در دانشگاه رایس در حوزهٔ ادبیات تطبیقی و زبان‌شناسی باستان نیز تحصیل کرد.

حد فاصل سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۷ موفقترین سال‌های زندگی هنری و ادبی «نوذرپرنگ» بود، چراکه او، بهترین و زیباترین شعرهایش را در همین سال‌ها سرود و در ماهنامهٔ سخن و همینطورهفته نامه‌هایی همچون روشنفکر، سپید و سیاه، امید ایران، هفته نامه فردوسی و ماهنامه سخن منتشر کرد.

دربارهٔ سبک و سیاق اشعار کلاسیک و غزلیات «نوذر پرنگ» می‌توان گفت که در شعر او همه چیز صمیمی و بی تصنع بود. وی در عین وفادار ماندن به زبان کلا سیک شعر و بخصوص غزل فارسی، تکنیک‌های ناب و مدرن سرودن را نیز با مهارت تمام، در لا یه‌های زیرین اشعار وغزلیات خویش وارد می‌ساخت و به عبارت بهتر او همواره سعی داشت که زبان کلاسیک غزل را به روز نماید و البته در این سعی موفق هم بود. در زمینهٔ اشعار نو و نیمائی ِ او نیز باید گفت شعرهایی که وی به سبک "نیماً سروده بود، تشویق نیما را برمی انگیخت و مورد توجه او (که به پدر شعر نو معروف است) قرار می‌گرفت.

تیز بینی حیرت انگیز و گرایشات پوچ گرایانه و نهیلیستی، ویژگیهای شاخصی هستند که در اشعار نیمائی ِ «پرنگ» به چشم می‌خورند.

«پرنگ» برای سال‌ها از آسم و سیروز کبدی رنج می‌برد و سرانجام همین بیماریها در روز ۲۲ مردادماه سال ۱۳۸۵، او را از پای درآورد. وی در قطعه هنرمندان بهشت زهرای تهران به خاک سپرده شد.

ترانه شناسی[ویرایش]

نوشتار اصلی: ترانه‌شناسی نوذر پرنگ
نام خواننده نام ترانه ترانه سرا آهنگساز تنظیم
ویگن فنجون طلا نوذر پرنگ عطاالله خرم عطاالله خرم
ویگن غزال نوذر پرنگ عطاالله خرم عطاالله خرم
ویگن اسب سُم طلا نوذر پرنگ عطاالله خرم عطاالله خرم
ویگن تولدت مبارک نوذر پرنگ انوشیروان روحانی انوشیروان روحانی
کوروش یغمایی تفنگ دسته نقره نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
کوروش یغمایی قصه نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
کوروش یغمایی سرنوشت نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
کوروش یغمایی غمناک نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
کوروش یغمایی خیابان نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
کوروش یغمایی باغ نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
کوروش یغمایی دنیاها و فاصله‌ها نوذر پرنگ کوروش یغمایی کوروش یغمایی
منوچهر سخایی کلاغ ها نوذر پرنگ پرویز مقصدی پرویز مقصدی
عارف خواستگاری نوذر پرنگ عطاالله خرم عطاالله خرم

آثار[ویرایش]

  • فرصت درویشان، مجموعه اشعار «نوذر پرنگ» به کوشش: سعید نیاز کرمانی، انتشارات پاژنگ، چاپ سال ۱۳۶۵
  • آن سوی باد، مجموعه‌ای از سروده‌های «نوذر پرنگ» (شامل غزل‌ها، شعرهای نیمایی، شعرهای سپید، مثنوی‌ها و چهار پاره‌های به هم پیوستهٔ او)، به کوشش: بیژن ترقی، انتشارات سنائی، چاپ سال ۱۳۸۲
  • مقالاتی در حوزه ادبیات و نقد ادبی همچون «نظری بر مقدمه حافظ سایه»

منابع[ویرایش]

  • فرصت درویشان، مجموعه اشعار «نوذر پرنگ» به کوشش: سعید نیاز کرمانی، انتشارات پاژنگ، چاپ سال ۱۳۶۵ (مقدمه)
  • آن سوی باد، مجموعه‌ای از سروده‌های «نوذر پرنگ» به کوشش: بیژن ترقی، انتشارات سنائی، چاپ سال ۱۳۸۲ (مقدمه)

پیوند به بیرون[ویرایش]