فهرست شاهنشاهان ساسانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از فهرست شاهان ساسانی)
پرش به: ناوبری، جستجو
ساسانیان
Eranshahr.svg
ایرانشهر
۲۲۴–۶۵۱ میلادی
سیمرغ، نشان شاهنشاهی ساسانی
پایتخت تیسفون، استخر، بیشاپور، همدان، شوشتر(زمستانی)
زبان‌(ها) پهلوی[۱]
دین مزدیسنا (دین رسمی), مسیحیت، یهودیت، کیش مزدکی، مانوی، بودایی‌گری
دولت شاهنشاهی
شاهنشاه
 - ۲۲۴-۲۴۱/۴۲ اردشیر بابکان (نخستین)
 - ۶۳۲-۶۵۱ یزدگرد سوم (واپسین)
تاریخچه
 - تأسیس ۲۲۴
 - اشغال ایران به دست عرب‌ها ۶۵۱ میلادی
جمعیت
 - حدود ۶۲۱ ۳۱٬۷۰۰٬۰۰۰ 

شاهنشاهی ساسانی نام خاندانی ایرانی است که از سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ میلادی (۴۲۷ سال) بر ایران فرمانروایی کردند؛ بنیان این شاهنشاهی یکپارچه را اردشیر بابکان (یا ارتخشتره؛ از ارت: مقدس، خشتره: شهریار)[۲] بنا کرد. دودمان ساسانی آخرین دودمان پیش از دوره اسلامی در ایران بودند. شاهنشاهان ساسانی که ریشه‌شان از استان پارس بود،[۳] بر پهنه بزرگی از آسیای باختری چیرگی یافته، گستره فرمانروایی خود؛ کشور ایران (به پهلوی کتیبه‌ای a y r a n sh t r y ) را برای نخستین بار پس از هخامنشیان، یکپارچه ساخته و زیر فرمان تنها یک دولت شاهنشاهی آوردند[۴]. پایتخت ایران در این دوره، شهر تیسفون در نزدیکی بغداد در عراق امروزی بود.

جامعه ساسانی به صورت طبقاتی اداره می‌شد. جامعه به چهار طبقه موبدان - جنگاوران - دبیران و پیشه وران تقسیم می‌شد.[۵] دین رسمی نیز زرتشتی بود و اوستا و زند منابع اصلی حقوقی و دینی حکومتی محسوب می‌شدند.[۶] دودمان ساسانی، چهار سده بر ایران، فرمان راند.

برخی توضیحات[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: گاه‌شمار ساسانیان

اردشیر دوم (ساسانی)[ویرایش]

برخی از محققان عقیده دارند که اردشیر دوم برادر ناتنی بزرگ‌تر شاپور کبیر یا شاپور دوم بود که بعد از او به تخت نشست.[۷] برخی دیگر عقیده دارند که در باب برادریش با شاپور دوم محل تردیداست، به سبب اینکه تا آنجائیکه از سکه‌های او بر می‌آید وی باید خویشاوند شاپور اما از یک شاخهٔ دیگر خاندان ساسان بوده باشد.[۸]

شاهان اواخر دوره[ویرایش]

در مورد ترتیب و نام‌های شاهان ساسانی، بعد از شهربراز، اتفاق نظر بین همهٔ مؤرخین وجود ندارد. پورداود نوشته است که از مرگ خسروپرویز تا به سرکار آمدن یزدگرد سوم یازده تن به شاهی رسیدند. این شاهان نزد برخی از نویسندگان ده تن و نزد برخی دیگر یازده و دوازده تن یاد گردیده‌اند.[۹]

پادشاهی ویستهم[ویرایش]

ویستهم دائی خسرو پرویز بود که پس از پادشاه او در سال ۵۹۱ میلادی بر ضد او قیام کرد و در دیلم تاج شاهی بر سر گذاشت. در زمان تسلط و حکومت خود در قلب سرزمین ساسانیان اقدام به ضرب سکه‌های طلا، نقره و برنز کاملاً به سبک سکه‌های شاهان ساسانی نمود. در پشت سکه آتشدان و دو روحانی و همچنین نام شهر و سال ضرب سکه دیده‌می‌شود. بر پشت سکه‌های موجود از ویستهم به ترتیب سال های دوم، سوم، چهارم، پنجم و ششم حکومت او نقش گردیده‌است. سکه‌ها اغلب ضرب ری بوده و تعدادی نیز در نیشابور ضرب شده‌اند. این سند بیانگر تسلط ویستهم بر قسمت وسیعی از جاده ابریشم یعنی ری، کومش و خراسان در آن زمان می‌باشد.[۱۰]

پادشاهی خسرو سوم[ویرایش]

بنابر نظر زرین کوب در خراسان، دعوی سلطنت داشت و تنها قسمت‌های شرقی ایران، پادشاهی او را پذیرفتند.[۱۱] از طرفی دیگر برخلاف نظر تاریخ‌دانان سکه‌های کم‌یابی از خسرو سوم کشف شده‌است که در تیسفون، استخر و کرمان ضرب شده‌اند.[۱۲]

جوانشیر[ویرایش]

جوانشیر پسر خسرو پرویز و گردیه بود و بمدت یکماه سلطنت کرد.[۱۳] سلطنت جوانشیر پسر خسرو پرویز و گردویه خواهر بهرام چوبین کوتاه بود و با مرگ او بسر آمد و سلطنت به پوران‌دخت رسید.[۱۴]

پیروز دوم[ویرایش]

از پیروز دوم در ویکی‌پدیای انگلیسی نامی برده نشده‌است. بعد از بوران باید به عهد سلطنت کوتاه شخصی، به نام پیروز دوم که به شاهی نصب شد، اشاره کنیم. بعد از او آزرمیدخت، خواهر بوران، در تیسفون تاج بر سر نهاد.[۱۵] در تاریخ طبری بعد از سلطنت بوران به سلطنت چشنسده، اشاره شده است.[۱۶] یکی را که میسان مقیم بود و فیروز پسر مهران جشنس نام داشت و او را جشنسده نیز گفتند، بیاوردند. بنابر گفتهٔ طبری پیروز دوم همان جشنسده است.[۱۷]

پادشاهی هرمز پنجم[ویرایش]

کریستن سن نوشته‌است، هرمز پنجم و خسرو چهارم که جز نامی از آنها معروف نیست، این دو تن فقط در بعضی از قسمت‌های کشور، به پادشاهی پذیرفته شدند.[۱۸] از طرفی دیگر برخلاف نظر کریستن سن بررسی‌های سکه‌شناسان نشان می‌دهد که، هرمز پنجم فقط در قسمتی از ایران پادشاهی نکرداست و تعداد زیادی از سکه‌های او ضرب تیسفون است همچنین سکه‌های دیگری نیز از وی ضرب ری و استخر پیدا شده‌اند. هیچ سکه‌ای از سال اول پادشاهی او یافت نشده‌است اما سکه‌های سال دوم او بسیار فراوان هستند. به نظر برخی از محققان هرمز پنجم کسی جز سپاهبد فرخ هرمزد پدر رستم فرخزاد نمی‌تواند باشد.[۱۲]

فرخزاد خسرو یا خسرو چهارم[ویرایش]

فرخزاد خسرو، بمدت شش ماه یا به گفتهٔ دیگر یکسال پادشاهی کرد و به پایتخت ایران تیسفون دست یافت.[۱۹] بلعمی نوشته است، مردی دیگر از نصیبین به پادشاهی به تیسفون آوردند که نام او فرخ زاد خسرو و از فرزندان خسرو پرویز بود، از دست شیرویه گریخته و زنده مانده بود. او را به پادشاهی نشاندند ولی ملک سامان نگرفت. او را نیز بکشتند و پس از او هیچکس را نیافتند که شایسته پادشاهی باشد. همچنان متحیر بودند تا یزدگرد پسر شهریار را که پنهان بود به پادشاهی برگزیدند.[۲۰] فرخزاد خسرو مدتی کوتاه پادشاهی کرد و بعد از او یزدگرد را از استخر بیافتند.[۲۱] دکتر ملک ایرج مشیری (سکه‌شناس) عقیده دارد که برخلاف آنچه در متون تاریخی آمده‌است، سکه‌هایی از خسرو چهارم موجوداست که ضرب تیسفون است و این نشان می‌دهد که این این پادشاه فقط بر قسمتی از ایران حاکم نبوده‌است.[۲۲]

گاهشمار شاهنشاهان ساسانی[ویرایش]

(تاریخ بر پایه سالنمای میلادی)

فهرست شاهان ساسانی به ترتیب زمان حکومت :

ترتیب شاهنشاه سکه یا تندیس آغاز حکومت پایان حکومت ارتباط با شاهنشاه پیشین یادداشت
خاندان ساسان
۱ اردشیر بابکان ArdashirIGoldCoinHistoryofIran.jpg ۲۲۴ فوریه ۲۴۲
۲ شاپور یکم ShapurICoinHistoryofIran.jpg ۱۲ آوریل ۲۴۰ مه ۲۷۰ پسر
  • از ۱۲ آوریل ۲۴۰ همراه پدرش سلطنت کرد
  • در مه ۲۷۰ به مرگ طبیعی درگذشت.
۳ هرمز یکم HormizdICoinHistoryofIran.jpg مه ۲۷۰ ژوئن ۲۷۱ پسر
  • تنها یک سال حکومت کرد
۴ بهرام یکم BahramINoFireAltarCoinHistoryofIran.jpg ژوئن ۲۷۱ سپتامبر ۲۷۴ برادر
  • به آزار مانویان دست زد و مرگ مانی را رقم زد.
  • در سپتامبر ۲۷۴ بر اثر بیماری درگذشت.
۵ بهرام دوم BahramIICroppedCoinHistoryofIran.jpg ۲۷۶ ۲۹۳ پسر
  • در سال ۲۹۳ به مرگ طبیعی درگذشت.
۶ بهرام سوم Bahram III.jpg ۲۹۳ ۲۹۳ پسر
  • احتمالاً به هنگام شورشی که از سوی عمویش نرسه هدایت می‌شد اعدام شده‌است.
۷ نرسه NarsehCoinHistoryofIran.jpg ۲۹۳ ۳۰۳ عموی بزرگ
  • با شورش علیه بهرام سوم پدرت را از او گرفته و به شاهی رسید.
۸ هرمز دوم HormizdIICoinHistoryofIran.jpg ۳۰۳ ۳۰۹ پسر
  • پس از کناره‌گیری پدر اط شاهنشاهی به سلطنت رسید.
۹ آذرنرسه Sin foto.svg ۳۰۹ ۳۰۹ پسر
  • به خاطر ستمگری توسط اشراف ساسانی خلع سلطنت شد.
۱۰ شاپور دوم Shapur.jpg ۳۰۹ ۳۷۹ برادر
  • پس از مرگ بردارش، آدارناس، شاهپور دوم هنوز در رحم مادر بود که به شاهنشاهی پذیرفته شد.
۱۱ اردشیر دوم ArdashirIICoinHistoryofIran.jpg ۳۷۹ ۳۸۳ برادر
  • در سال ۳۸۴ به مرگ طبیعی درگذشت.
۱۲ شاپور سوم ShapurIIICoinHistoryofIran.jpg ۳۸۳ ۳۸۸ برادر
۱۳ بهرام چهارم BahramIVCoinHistoryofIran.jpg ۳۸۸ ۳۹۹ پسر
۱۴ یزدگرد یکم YazdegerdICoinHistoryofIran.jpg ۳۹۹ ۴۲۰ پسر
۱۵ بهرام گور BahramVCoinHistoryofIran.jpg ۴۲۰ ۴۳۸ پسر
۱۶ یزدگرد دوم YazdegerdIICoinHistoryofIran.jpg ۴۳۸ ۴۵۷ پسر
۱۷ هرمز سوم Sin foto.svg ۴۵۷ ۴۵۹ پسر
۱۸ پیروز یکم Perozi.jpg ۴۵۷ ۴۸۴ برادر
۱۹ بلاش Balash.jpg ۴۸۴ ۴۸۸ برادر
  • با دو شورش توسط دو پسر پیروز (پسر عموهای او) روبه‌رو شد.
  • شورش اول توسط زریه آغاز شد که ناکام ماند، زریه اعدام شد.
  • شورش دوم توسط قباد یکم بود که پس از مواجهه با ناکامی از هپتالیان درخواست یاری کرد.
۲۰ قباد یکم ۴۸۸ ۵۳۱ عمو
  • پس از هدایت یک شورش با کمک هپتالیان علیه عموی خود بلاش به سلطنت رسید.
۲۱ جاماسپ Zamarzp.jpg ۴۹۶ ۴۹۸ برادر
۲۲ انوشیروان KhosrauICoinHistoryofIran.jpg ۵۳۱ ۵۷۹ پسر
۲۳ هرمز چهارم HormizdIV.jpg ۵۷۹ ۵۹۰ پسر
۲۴ خسرو پرویز Gold coin with the image of Khosrau II.jpg ۵۹۰ ۵۹۰ پسر
  • علیه پدر خود شورید و خود را شاهنشاه ایران خواند اما توسط بهرام چوبین از سلطنت خلع شد.
خاندان مهران
۲۵ بهرام چوبین BahramChobinCoinHistoryofIran.jpg ۵۹۰ ۵۹۱ شورشی
  • علیه هرمز چهارم و خسرو دوم شورش کرده و خود را شاه خواند.
خاندان ساسان
۲۶ خسرو پرویز Gold coin with the image of Khosrau II.jpg ۵۹۱ ۶۲۸ پسر هرمز چهارم
  • پس از شکست دادن بهرام چوبین شاهنشاهی ساسانی را بازگرداند
خاندان اسپهبدان
۲۷ ویستهم BistamCoinHistoryofIran.jpg ۵۹۱ ۵۹۵ عمو
  • عموی خسرو دوم
  • شهر بسطام را بنیاد نهاد.
خاندان ساسان
۲۸ قباد دوم KavadhIICoinHistoryofIran.jpg ۶۲۸ ۶۲۸ پسر
  • پس از کشتن پدر خود دوازده برادر به شاهنشاهی رسید.
  • پس از چند ماه حکومت درگذشت.
۲۹ اردشیر سوم Aradashiriii.jpg ۶۲۸ ۶۲۹ پسر
خاندان مهران
۳۰ شهربراز ShahrbarazCoinHistoryofIran.jpg ۲۷ آوریل ۶۲۹ ۱۷ ژوئن ۶۲۹ فرمانده نظامی
خاندان ساسان
۳۱ خسرو سوم Khusrau iii.jpg ۶۲۹ ۶۲۹ پسر عموی خسرو پرویز
۳۲ بوراندخت Puran Dokht Imaginary Portrait.jpg ۶۲۹ ۶۳۰ دختر خسرو پرویز
  • دختر خسرو پرویز
  • یکی از دو زنی که به شاهنشاهی ساسانی رسیدند.
۳۳ شاپور شهروراز Sin foto.svg ۶۳۰ ۶۳۰ فرزند شهربراز و یکی از خواهران خسرو پرویز
۳۴ پیروز دوم Sin foto.svg ۶۳۰ ۶۳۰ از نوادگان انوشیروان
۳۵ آزرمی‌دخت Azarmedukht.jpg ۶۳۰ ۶۳۱ دختر خسرو پرویز
  • دختر خسرو دوم و خواهر بوران‌دخت
  • دومین زنی که به شاهنشاهی ساسانی رسید.
۳۶ خسرو چهارم KhosrauIVCoinHistoryofIran.jpg ۶۳۱ ۶۳۱ غاصب تاج و تخت
خاندان اسپهبدان
۳۷ فرخ‌هرمز FarrokhHormizdVCoin.jpg ۶۳۰ ۶۳۱ فرمانده نظامی
خاندان ساسان
۳۸ هرمز ششم HormizdVICoinHistoryofIran.jpg ۶۳۰ ۶۳۱ غاصب تاج و تخت
۳۹ بوراندخت Puran Dokht Imaginary Portrait.jpg ۶۳۱ ۶۳۲ دختر خسرو پرویز
  • به شاهنشاهی ساسانی بازگردانده شد.
۴۰ یزدگرد سوم YazdegerdIIICoinCroppedHistoryofIran.jpg ۶۳۲ ۶۵۱ نوه خسرو پرویز
  • پس از یک رشته کشمکش دورنی و قتل به شاهنشاهی رسید.
  • حمله اعراب به ایران در نخستین سال فرمانروایی او رخ داد.
سقوط امپراتوری ساسانی
- پیروز سوم Sin foto.svg ۶۳۱ (در تبعید) ۶۳۱ (در تبعید) پسر
  • به سرزمین چین رفته و به عنوان فرمانده نظامی دودمان تانگ انجام وظیفه کرد.
  • ریاست «فرمانداری ایران» که ادامه دربار ساسانی در تبعید بود را برعهده گرفت.
- نرسی Sin foto.svg نامعلوم نامعلوم پسر
  • همانند پدر، از فرماندهان نظامی دودمان تانگ شد.
  • آخرین شاهنشاه ساسانی در تبعید که اطلاعاتی از او به‌دست آمده‌است.

شجره‌نامه[ویرایش]

 
 
 
 
اردشیر بابکان
۲۴۱–۲۲۴
میلادی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شاپور یکم
۲۷۲–۲۴۱
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هرمز یکم
۲۷۳–۲۷۳
 
بهرام یکم
۲۷۶–۲۷۳
 
 
 
 
نرسه
۳۰۲–۲۹۳
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
بهرام دوم
۲۹۳–۲۷۶
 
 
 
 
هرمز دوم
۳۱۰–۳۰۲
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
بهرام سوم
۲۹۳
 
آذر نرسه
۳۰۹
 
شاپور دوم
۳۷۹–۳۱۰
 
اردشیر دوم
۳۸۳–۳۷۹
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
شاپور سوم
۳۸۸–۳۸۳
 
بهرام چهارم
۳۹۹–۳۸۸
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
یزدگرد یکم
۴۲۱–۳۹۹
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
بهرام گور
۴۳۹–۴۲۱
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
یزدگرد دوم
۴۵۷–۴۳۹
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هرمز سوم
۴۵۹–۴۵۷
 
 
پیروز یکم
۴۸۴–۴۵۹
 
 
 
 
بلاش
۴۸۸–۴۸۴
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
جاماسپ
۴۹۹–۴۹۷
 
قباد یکم
۴۹۷–۴۸۸
بار نخست
۵۳۱–۴۹۹
بار دوم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خسرو انوشیروان
۵۷۹–۵۳۱
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
هرمز چهارم
۵۹۰–۵۷۹
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
قباد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خسرو پرویز
۵۹۰
بار نخست
۶۲۸–۵۹۱
بار دوم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
خسرو سوم
۶۳۰
 
شهریار
شاهزاده
 
قباد دوم
۶۲۸
 
جوانشیر
۶۳۰
 
پوراندخت
۶۳۱–۶۳۰
 
آزرمی دخت
۶۳۱
 
فرخزاد خسرو
۶۳۲–۶۳۱
 
یزداندار
شاهزاده
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
یزدگرد سوم
۶۵۱–۶۳۲
 
اردشیر سوم
۶۳۰–۶۲۸
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
دختر
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پیروز سوم
۶۷۷–۶۵۱
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
مهران جشنسده
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
نرسی (نوه یزدگرد سوم)
نامشخص-۶۷۷
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
پیروز دوم
۶۳۰

پانویس[ویرایش]

  1. Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East, Vol.1, Ed. Jamie Stokes, (Infobase Publishing, 2009), 601.
  2. زند وهومن یسن و کارنامه اردشیر پاپکان، صادق هدایت، انتشارات آزادمهر، چاپ نخست ۱۳۸۴
  3. art-arena.com، بازدید: ژوئن ۲۰۱۰.
  4. کارنامه اردشیر بابکان، از متن‌های دوره ساسانی
  5. ایران در زمان ساسانیان - آرتور کریستینسن - ISBN: 964-351-285-1، صفحه ۱۱۰
  6. ایران در زمان ساسانیان - آرتور کریستینسن - ISBN: 964-351-285-1، صفحه ۶۹
  7. پیرنیا، تاریخ باستانی ایران، ۳۰۶.
  8. زرین‌کوب، روزگاران، ۲۱۰.
  9. پورداود، ص ۳۷۵
  10. فروهر، شمارهٔ ۳۲۰، ص ۱۵
  11. زرین کوب، ص ۵۲۹
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ مشیری، نشریه انجمن فرهنگ ایران باستان، ۳۵.
  13. فرهنگ ادبیات فارسی، ص ۱۲۰۳
  14. زرین کوب، ص ۵۲۹
  15. کریستن سن، ص ۵۲۲
  16. طبری، ص ۷۸۳
  17. طبری، ص ۷۸۴
  18. کریستن سن، ص ۵۲۲
  19. کریستن سن، ص ۵۲۲
  20. بلعمی، ص ۱۲۰۹
  21. طبری، ص ۷۸۵
  22. نشریه انجمن فرهنگ ایران باستان، مقالهٔ سکه‌های ساسانی، ص ۴۱

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • آورزمانی، فریدون. «بررسی سکه‌های ساسانی». ماهنامهٔ فروهر (تهران: سازمان انتشارات فروهر)، ش. ۳۲۰ (مرداد و شهریور ۱۳۶۹). 
  • بلعمی، ابوعلی محمد بن محمد. تاریخ بلعمی. تهران: کتابفروشی زوار، ۱۳۵۳. 
  • پورداوود، ابراهیم. آناهیتا، پنجاه گفتار پورداوود. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۴۳. 
  • پیرنیا، حسن. تاریخ باستانی ایران. تهران: انتشارات دنیای کتاب، ۱۳۶۲. 
  • چراغعلی، ملک ایرج. «سکه‌های ساسانی». نشریه انجمن فرهنگ ایران باستان، ش. ۱۵ (اسفند ۱۳۵۲). 
  • زرین‌کوب، عبدالحسین. تاریخ مردم ایران، پیش از اسلام. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴. 
  • زرین‌کوب، عبدالحسین. روزگاران. چاپ دوازدهم. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۹۰. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۹۶۱-۱۱-۱-. 
  • شریفی، محمد. محمدرضا جعفری. فرهنگ ادبیات فارسی. تهران: فرهنگ نشر نو و انتشارات معین، ۱۳۸۷. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۷۴۴۳-۴۱-۸. 
  • کریستن سن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۷. 
  • مشیری، ملک ایرج. «سکه‌های ساسانی». نشریه انجمن فرهنگ ایران باستان، ش. ۱۵ (اسفند ۱۳۵۲). 
  • طبری، محمد بن حریر. تاریخ طبری، جلد دوم. ترجمهٔ ابولقاسم پاینده. تهران: انتشارات اساطیر، ۱۳۶۲.