دستگرد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دستگرد به معنای «دست‌ساخت» است و در آغاز به آبادی‌های تازه بنیاد گفته می‌شد و در زمان ساسانیان در معنای زمین‌های شاهی کاربرد یافت. همچنین در فرهنگ فارسی معین، دستگرد به معنای زمین پست وهموار و در لغت نامه دهخدا، به زمین هموار، زمین وملک زراعی و بنائی مانند کوشک که خانه‌ها به دور آن باشد، معنی شده است. بیشتر نقاطی که در ایران و کشورهای پیرامون آن با نام‌های دستگرد و دستجرد معروفند، همان زمین‌های شاهی ساسانی هستند.

خسروپرویز که در پایتخت ایران در تیسفون نشیمن داشت، سنت شاهنشاهان ایران را که همیشه کاخ و محل اقامت تابستانی خود را در فلات ایران می‌ساختند، کنار گذاشت و در جایی در شمال شرقی تیسفون، تابستانگاهی به نام دستگرد ساخت. ویرانه‌های این محل امروزه به نام دستکرة که عربی شدهٔ دستگرد است، شناخته می‌شود.

همچنین بسیاری از مناطق در سرزمین ایران، با نام دستگرد شناخته می‌شوند. از جمله مشهورترین آنها دستگرد برخوار اصفهان، دستگرد خیار در نزدیکی شهر اصفهان ودستگرد کیار یا دستگرد امامزاده در ۳۱ کیلومتری شهرکرد، مرکز استان چهارمحال و بختیاری است. دستگرد برخوار در کنار گز برخوار از قدیمی ترین شهرهای اطراف اصفهان به شمار میرودو بنا به روایتی محل جمع آوری لشکریان برای دفاع از شهراصفهان بوده است(برای اطلاعات بیشتر به کتاب تاریخچه گز برخوار مراجعه شود). هم اکنون شغل اصلی مردم این شهر کشت صیفی جات در اقصا نقاط ایران است. لازم به ذکر است که کشاورزان دستگردی در توسعه این صنعت در ایران نقش به سزایی داشته اند و ازجمله نو آوری های آنها کشت صیفی با پوشش پلاستیک می باشد که در دهه 50 به همت سه تن از کشاورزان کارکشته دستگردی برای اولین بار در ایران پیاده شد. با گذشت زمان عده ای از مردم به مشاغل دیگر روی آورده اند. تجارت در زمینه آهن الات یکی از این مشاغل است که این شهر را به بورسی برای این کالا تبدیل کرده. متأسفانه از آثار تاریخی این شهر به علت بی توجهی مسولان آثاری باقی نمانده است. امامزاده ادهم معروف ترین بنای این شهر است.

به دلیل دستگرد امامزاده می‌گویند که مقبره امامزاده محمد اکبر، از نوادگان امام علی (ع) در آن واقع شده است. این روستا پس از شهر فرخشهر ورودی بخش کیار شرقی است و درسال 1392 به شهرستان شهرکرد بخش فرخ شهر الحاق یافت.واز اهمیت خاصی برخوردار است. شغل اصلی مردم در این روستا کشاورزی است و با داشتن چند ده چاه آب عمیق و نیمه عمیق و رودخانه و چشمه و قنات از آب کافی جهت آبیاری زمینهای کشاورزی برخوردار است. بخشی از منطقه حفاظت شده تنگ صیاد در شمال این روستا واقع شده که دارای محیط زیست بکر با انواع گیاهان خودرو و حیوانات وحشی از جمله بز کوهی، کل و.. می‌باشد. قطب صنعتی دستگرد واقع در شمال شرقی روستا واقع در زمینهای قنات مقیم و حسین آباد با مساحتی حدود ۴۰ هکتار و بانیروی کار حدود ۴۰ نفر واقع شده است. مهم‌ترین نقات دیدنی و تفریحی این روستا شامل: بقعه امامزاده محمد اکبر، قلعه داراب خان بختیاری و باغات دره ماران و رنگ رزی و زیراشکستان و منطقه حفاظت‌شدهٔ تنگ صیاد می‌باشد. مردمان این روستا که از منطقه به نام کمبه در سه کیلومتری محل کنونی این روستا است به این نقطه کوچ کرده اند، در منطقه کمبه که درکنار رودخانه چشمه زاغی قرار گرفته است اثاری از اتشکده به جا مانده است که نشان می دهد مردمان این روستادین زرتشت داشته‌اند . 

در دستگرد امامزاده سنگ مقبره از قرن 512(هجری قمری ) به چشم می خورد. همکنون در این روستا مسجد قدیمی است با حدود ده ستون سنگی و با مساحت حدود سیصدمتر مربع که در زیر زمین ساخته شده است که تاریخ ساخت ان را به دوران قاجاریه نسبت می دهند در نزدیکی این مسجد حمام قدیمسی است کی دارای تعدادی ستون سنگی می‌باشد . دستگرد خیار واقع در جنوب غرب شهر اصفهان ومرز بین شهرستان فلاورجان واصفهان محسوب می گردد. دستگرد خیار از شمال به رود خانه زاینده رود ودر بخشی به روستای قائمیه (دنبه )واز غرب به دامنه کوه که اکنون منطقه مسکونی گلزار در آن واقع شده و از جنوب به امتداد کوه صفه که الان کوی امیریه وشهرک ولی عصر می باشدواز شرق به خیابان سیمین (سهره وردی )محدود می باشد. مردم بومی آن داری لهجه اصفهانی می باشند ،شغل اولیه مردم آن کشاورزی ودامپروری بوده است لیکن با توسعه شهر نشینی وگذر اتوبان ذوب آهن در سالهای پایانی دهه 1340به مرور از حجم روستا نشینی کاسته وبه میزان شهر نشینی آن افزوده گردیده است تا جائی که امروز شهرک های امیر حمزه ،ولی عصر ،کوی گلزار ،پردیس وچندین مجموعه بزرگ وکوچک دیگر در حاشیه آن ایجاد گردیده است .از جاذبه های موجود در دستگرد خیار می توان باغ های سرسبز آن ،باغ پرندگان ، ساحل زیبای زاینده رودو.. اشاره نمود . دانشنامه ایرانیکا، سرواژه Ctesiphon، ص ۴۴۸.