بسطام

برای دیگر کاربردها، بسطام (ابهام‌زدایی) را ببینید.

بسطام
کشور	ایران
استان	سمنان
شهرستان	بسطام (در سفر ریاست جمهوری اردیبهشت 92 به شهرستان ارتقا یافت)
مردم
جمعیت	۷٫۷۲۴ نفر
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	اسلام، تشیع
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۱۴۲۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی	۰۲۷۴۵۲۲
بسطام روی نقشه ایران °۵۵٫۰۰شرقی °۳۶٫۳۰شمالی / ۵۵٫۰۰;۳۶٫۳۰

بسطام یکی از شهرهای شهرستان شاهرود در استان سمنان در ایران و مرکز بخش بسطام است. و در شش کیلومتری شمال خاوری شاهرود جای دارد. جمعیت بسطام بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۷٫۷۲۴ نفر بوده‌است .

پیشینه تاریخی

تاریخ این شهر قبل از ورود اسلام به ایران مشخص نیست. بنابر یک روایت حاکم خراسان در زمان خسروپرویز که نام وی «بسطام نام» بود، این شهر را بنا گذاشته‌است. با توجه به این روایت این شهر را باید شهرهای تأسیس‌شده در دوران شاپور دوم ساسانی دانست. در دورهٔ عباسیان، این شهر دومین شهر ایالت قومس و تالی دامغان بود و پس از حملهٔ مغول رو به انحطاط رفت.

قدمت این شهر به ۸۰۰۰ سال قبل می‌رسد و آثار معروف آن از تپه معروف سنگ چخماق در شمال بسطام دیرینگی این شهر را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رشته قنات‌های بسیاری در این شهرجاری بوده که تماماً دارای آبی گوارا و شیرین بود و در حال حاضر قنواتی مانند قنات صادق خان که قدمت آن به حدود بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد هنوز از اهمیت بسیاری برخوردار است و آب شیرین آن در تابستان بسیار سرد و در زمستان گرم است.

شرایط طبیعی

شهر بسطام آب و هوایی مطبوع در تابستان و سرد در زمستان دارد. باغات زردآلو سراسر شهر را احاطه کرده‌اند. عمده در آمد مردم از همین طریق است. این شهر از سویی به سبب مجاورت کوه‌های شاهوار و ابر دارای زمستانهای سرد و طولانی است و از طرفی دیگر به دلیل همجواری با کویر دارای آب و هوایی کوهپایه‌ای است و بی شک یکی از خوش آب و هواترین نقاط استان سمنان است.

در جلسهٔ هیئت وزیران در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۸۶ که در سمنان برگزار شد، این شهر به استناد مادهٔ ۸ قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، به‌عنوان شهر نمونهٔ گردشگری بین المللی تعیین شد .

مشاهیر

• بایزید بسطامی
• فروغی بسطامی
• عارف بسطامی
• قاضی ظهیرالدین بسطامی

گردشگری

جاذبه‌های طبیعی

دشت بسطام که در منطقه شرقی شاهوار از سلسله جبال البرز واقع گردیده به خاطر محصور بودن در میان کوه‌های تپال، بدشت، سیاه کوه و البرز از حاشیه کویر جدا گشته و وفور چشمه ساران، قنوات و چاه‌های عمیق، منطقه‌ای خوش آب و هوا را پدید آورده که سرتاسر آن را باغات سر سبز و خرم پوشانیده‌است.

• جنگل ابر
• جنگل اولنگ
• پناهگاه حیات وحش خوش ییلاق
• منطقه تفریحی قطری
• منطقه تفریحی فرحزاد
• آبشار یخی ارتفاعات روستای ابرسج
• مجن ماسوله کویر
• آبشار مجن
• پیست طبیعی اسکی چالچالیان مجن
• پارک سر آسیاب بسطام

ضرب المثل های بسطام

• وچه ها (بچه ها ) مردم اویه (آب رو ) برهنه هنکنن (می کنن )

vecheha mardom ouye berahneh honkonan زرنگی و جسارت بعضی افراد نسبت به دیگران را نشان می دهد .

• تشت که ازپشت بم(پشت بام )بیفته جرینکسش(صداش)همه همشنوین(می شنون)

tasht ke ez poshte bom biyofteh jeringaseshe hameh hemeshnavan

نشان از علنی شدن یه راز می باشد

• آفتوی (آفتاب)که هنم باش(نمی شود) زیر غلبیر(غربال) قایم (پنهان) کنی.

Aftoye keh henombashe zire ghalbir ghayom koni حقیقت را نمی توان با سر و صدا یا با حرکات ظاهری پنهان کرد.

• اگر فیلبن(فیلبان) سرفیل نباشه (نباشد) هندوستن (هندوستان را)خوهوینه(خواب می بیند).

Agar filbon sare fil nobashe hendustone khohevine. هنگام اعتراض به آدم جسور و دیوانه اطلاق می شود که اگر بر سرش سرپرستی نباشد دست به هرکاری می زند.

• از سوز دلم خوشگل هرقصم(می رقصم).

Ez suze delom khoshgel heraghsom. در مقام تخفیف به دختری که خواستگار ندارد، ولی های و هوی و قال و قیل می کند گفته می شود.

• آسمن(آسمان ) ریسمن (ریسمان).

Asemon rismon به جواب پرت و پلا گفته می شود.

• آش کشک خاله ته (خاله ات است) بخوری پاته (پایت است) نخوری جاته (جایت است).

Ashe kashke khalete bokhori pate nokhori jate. انجام این کار برعهده شماست و به حساب شما گذاشته می شود، حال هر طور که می خواهی رفتار کن.

• اولاد حلار(حلال) زاده به دائیش هره (می رود).

Olade halarzade be daish hereh. درمقام طرفداری از زن وبچه، زن و فامیل زن گفته می شود.

• از بی کسی به گربه هنگم (می گویم) خان باجی.

Ez bikesi be gorbe hengom khan baji. کسی که پشت و پناهی ندارد برای دلداریش چنین می گویند.

• انقد(آنقدر) که هنچری (می چرید) کو دمبت ( دنبه است).

Enghad ke hencherri ku dombet. آنقدر که حرص می زنی و چشم طمع به مال مردم داری و حلال وحرام سرت نمی شود کو پس انداز و مال و منال و سرمایه ات.

• برگرفته از کتاب فرهنگ مردم شهرستان شاهرود

جاذبه‌های تاریخی و باستانی

بر اساس کاوش‌های صورت گرفته در تپه باستانی سنگ چخماق، پیشینه تاریخی شهر بسطام را تا هفت هزار سال برمی شمارند. بناهای تاریخی به یادگار مانده از قرون اولیه اسلام در این شهر حاکی از فرهنگ غنی اسلامی است که همچون گوهری گران بها در سینه تاریخ کشور می‌درخشند. نوع معماری، گچ بری و کاشی کاری‌های بکار رفته در این مجموعه بناها جزو آثار ارزشمند و منحصر به فرد ایران است.

• بارگاه مطهر امامزاده محمد بن جعفر صادق(ع)
• آرامگاه سلطان العارفین بایزید بسطامی
• آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی در روستای قلعه نو خرقان
• مسجد جمعهٔ بسطام
• گنبد غازان خان
• مسجد بایزید
• صومعه بایزید
• گنبد غازان خان
• منار سلجوقی
• دالان و ایوان الجایتو
• آرامگاه آل کرت
• آرامگاه گمنام
• مدرسه شاهرخیه
• مسجد جامع
• برج کاشانه بسطام
• تکیه دولت
• امامزاده سراوین قطری
• حمام قدیمی قطری
• محراب مسجد جامع
• محراب مسجد بایزید
• مسجد بالاسر
• ایوان و دهلیز شرقی
• ایوان غربی

جستارهای وابسته

• جمعیت شهرهای استان سمنان