بسطام

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بسطام
Tomb Shahrood.jpg
کشور  ایران
استان سمنان
شهرستان شاهرود
مردم
جمعیت ۷٫۷۲۴ نفر (۱۳۸۵)
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۱۴۲۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۲۷۴۵۲۲

بسطام نام شهری در شهرستان شاهرود استان سمنان در ایران است. این شهر در ۶ کیلومتری شمال شرقی شاهرود جای دارد. جمعیت بسطام بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۷٫۷۲۴ نفر بوده‌است.[۱]

پیشینه تاریخی[ویرایش]

تاریخ این شهر قبل از ورود اسلام به ایران مشخص نیست. بنابر یک روایت حاکم خراسان در زمان خسروپرویز که نام وی «بسطام نام» بود، این شهر را بنا گذاشته‌است. با توجه به این روایت این شهر را باید شهرهای تأسیس‌شده در دوران شاپور دوم ساسانی دانست. در دورهٔ عباسیان، این شهر دومین شهر ایالت قومس و تالی دامغان بود و پس از حملهٔ مغول رو به انحطاط رفت.[۲]

قدمت این شهر به ۸۰۰۰ سال قبل می‌رسد و آثار معروف آن از تپه معروف سنگ چخماق در شمال بسطام دیرینگی این شهر را به نمایش می‌گذارد. در گذشته رشته قنات‌های بسیاری در این شهرجاری بوده که تماماً دارای آبی گوارا و شیرین بود و در حال حاضر قنواتی مانند قنات صادق خان که قدمت آن به حدود بیش از ۵۰۰ سال می‌رسد هنوز از اهمیت بسیاری برخوردار است و آب شیرین آن در تابستان بسیار سرد و در زمستان گرم است.[۳]

شرایط طبیعی[ویرایش]

شهر بسطام آب و هوایی مطبوع در تابستان و سرد در زمستان دارد. باغات زردآلو سراسر شهر را احاطه کرده‌اند. عمده در آمد مردم از همین طریق است. این شهر از سویی به سبب مجاورت کوه‌های شاهوار و ابر دارای زمستانهای سرد و طولانی است و از طرفی دیگر به دلیل همجواری با کویر دارای آب و هوایی کوهپایه‌ای است و بی شک یکی از خوش آب و هواترین نقاط استان سمنان است.

در جلسهٔ هیئت وزیران در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۳۸۶ که در سمنان بر‌گزار شد، این شهر به استناد مادهٔ ۸ قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، به‌عنوان شهر نمونهٔ گردشگری بین‌المللی تعیین شد[۴].

مشاهیر[ویرایش]

گردشگری[ویرایش]

جاذبه‌های طبیعی[ویرایش]

دشت بسطام که در منطقه شرقی شاهوار از سلسله جبال البرز واقع گردیده به خاطر محصور بودن در میان کوه‌های تپال، بدشت، سیاه کوه و البرز از حاشیه کویر جدا گشته و وفور چشمه ساران، قنوات و چاه‌های عمیق، منطقه‌ای خوش آب و هوا را پدید آورده که سرتاسر آن را باغات سر سبز و خرم پوشانیده‌است.

  • جنگل ابر
  • منطقه تفریحی قطری
  • منطقه تفریحی فرحزاد
  • آبشار یخی ارتفاعات روستای ابرسج
  • مجن ماسوله کویر
  • آبشار مجن
  • پیست طبیعی اسکی چالچالیان مجن
  • پارک سر آسیاب بسطام

ضرب المثل‌های بسطام[ویرایش]

  • وچه‌ها (بچه‌ها) مردم اویه (آب رو) برهنه هنکنن (می کنن)

vecheha mardom ouye berahneh honkonan زرنگی و جسارت بعضی افراد نسبت به دیگران را نشان می‌دهد.

  • تشت که ازپشت بم (پشت بام) بیفته جرینکسش (صداش) همه همشنوین (می شنون)
tasht ke ez poshte bom biyofteh jeringaseshe hameh hemeshnavan

نشان از علنی شدن یه راز می‌باشد

  • آفتوی (آفتاب) که هنم باش (نمی‌شود) زیر غلبیر (غربال) قایم (پنهان) کنی.

Aftoye keh henombashe zire ghalbir ghayom koni حقیقت را نمی‌توان با سر و صدا یا با حرکات ظاهری پنهان کرد.

  • اگر فیلبن (فیلبان) سرفیل نباشه (نباشد) هندوستن (هندوستان را) خوهوینه (خواب می‌بیند).

Agar filbon sare fil nobashe hendustone khohevine. هنگام اعتراض به آدم جسور و دیوانه اطلاق می‌شود که اگر بر سرش سرپرستی نباشد دست به هرکاری می‌زند.

  • از سوز دلم خوشگل هرقصم (می‌رقصم).

Ez suze delom khoshgel heraghsom. در مقام تخفیف به دختری که خواستگار ندارد، ولی‌های و هوی و قال و قیل می‌کند گفته می‌شود.

  • آسمن (آسمان) ریسمن (ریسمان).

Asemon rismon به جواب پرت و پلا گفته می‌شود.

  • آش کشک خاله ته (خاله‌ات است) بخوری پاته (پایت است) نخوری جاته (جایت است).

Ashe kashke khalete bokhori pate nokhori jate. انجام این کار برعهده شماست و به حساب شما گذاشته می‌شود، حال هر طور که می‌خواهی رفتار کن.

  • اولاد حلار (حلال) زاده به دائیش هره (می‌رود).

Olade halarzade be daish hereh. درمقام طرفداری از زن وبچه، زن و فامیل زن گفته می‌شود.

  • از بی کسی به گربه هنگم (می‌گویم) خان باجی.

Ez bikesi be gorbe hengom khan baji. کسی که پشت و پناهی ندارد برای دلداریش چنین می‌گویند.

  • انقد (آنقدر) که هنچری (می‌چرید) کو دمبت (دنبه است).

Enghad ke hencherri ku dombet. آنقدر که حرص می‌زنی و چشم طمع به مال مردم داری و حلال وحرام سرت نمی‌شود کو پس انداز و مال و منال و سرمایه‌ات.

  • برگرفته از کتاب فرهنگ مردم شهرستان شاهرود

جاذبه‌های تاریخی و باستانی[ویرایش]

بر اساس کاوش‌های صورت گرفته در تپه باستانی سنگ چخماق، پیشینه تاریخی شهر بسطام را تا هفت هزار سال برمی شمارند. بناهای تاریخی به یادگار مانده از قرون اولیه اسلام در این شهر حاکی از فرهنگ غنی اسلامی است که همچون گوهری گران بها در سینه تاریخ کشور می‌درخشند. نوع معماری، گچ بری و کاشی کاری‌های بکار رفته در این مجموعه بناها جزو آثار ارزشمند و منحصربه‌فرد ایران است.

  • بارگاه مطهر امامزاده محمد بن جعفر صادق (ع)
  • آرامگاه سلطان العارفین بایزید بسطامی
  • آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی در روستای قلعه نو خرقان
  • مسجد جمعهٔ بسطام
  • گنبد غازان خان
  • مسجد بایزید
  • صومعه بایزید
  • گنبد غازان خان
  • منار سلجوقی
  • دالان و ایوان الجایتو
  • آرامگاه آل کرت
  • آرامگاه گمنام
  • مدرسه شاهرخیه
  • مسجد جامع
  • برج کاشانه بسطام
  • تکیه دولت
  • امامزاده سراوین قطری
  • حمام قدیمی قطری
  • محراب مسجد جامع
  • محراب مسجد بایزید
  • مسجد بالاسر
  • ایوان و دهلیز شرقی
  • ایوان غربی

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  2. مصاحب، غلامحسین (سرپرست). دائرةالمعارف فارسی، چاپ سوم، تهران: شرکت سهامی کتابهای جیبی (وابسته به موسسهٔ انتشارات امیرکبیر)، ۱۳۸۱.
  3. شهرداری بسطام>> تاریخچه بسطام
  4. روزنامهٔ رسمی جمهوری اسلامی ایران، سال شصت و سوم، شمارهٔ ۱۸۱۵۵، نهم تیر ۱۳۸۶.
  5. http://bastam.ir/modules.php?name=Pages&op=showpage&pid=33http://bastam.ir/modules.php?name=Pages&op=showpage&pid=33