اردشیر دوم (ساسانی)

برای دیگر کاربردها، اردشیر دوم (ابهام‌زدایی) را ببینید.

اردشیر دوم (ساسانی)
شاهنشاه ساسانی
سکه‌ای از اردشیر دوم
دوران	۳۷۹ میلادی - ۳۸۳ میلادی
مرگ	۳۸۳ میلادی
پیش از	شاپور سوم
پس از	شاپور دوم
پدر	هرمز دوم
مادر	ایفراهرمز
دین	زرتشتی

کتیبه تاج‌گذاری اردشیر دوم ساسانی، طاق بستان

اردشیر دوم از ۳۷۹ تا سال ۳۸۳ میلادی، پادشاه ساسانی بود. برخی از محققان عقیده دارند که برادر ناتنی بزرگ‌تر شاپور کبیر یا شاپور دوم بود که بعد از او به تخت نشست. برخی دیگر عقیده دارند که در باب برادریش با شاپور دوم محل تردیداست، به سبب اینکه تا آنجائیکه از سکه‌های او بر می‌آید وی باید خویشاوند شاپور اما از یک شاخهٔ دیگر خاندان ساسان بوده باشد.

پادشاهی

پس از مرگ شاپور دوم همانند روزگار بهرام دوم و نرسی باز دشواری‌هایی دربارهٔ جانشین شاهنشاه پدیدار شد در این زمینه هیچ نوشته‌ای باقی نمانده‌است، ولی آثاری که مورد بررسی قرار گرفته سبب پیدایش اندیشه‌هایی در مبارزه‌های داخلی بخاطر در دست گرفتن قدرت و شهریاری می‌گردد. در نتیجهٔ مبارزه‌های مذکور اردشیر دوم که بطور جنبی از دودمان ساسانی بود بر تخت شاهنشاهی ایران نشست. چنین به نظر می‌رسد که پیروزی‌های او در شرق در کار رسیدن او به پادشاهی کم اثر نبوده‌است. مدت‌ها در فرمانروای ولایت حدیب (آدیابنه) بود و در آنجا در تعقیب و آزار عیسویان شور و حرارت بسیار به خرج داد. از نقش برجسته‌ای هم که در طاق بستان از تاجگذاری او باقی است برمی آید که او قبل از سلطنت یک چند فرمانروای کوشان بوده‌است و شاید سلطنت او نیز تا حدی مدیون اعمال نفوذ کوشانیان بوده باشد. درهنگام جلوس بیش از هفتاد سال از عمرش می‌گذشت. از وقایع سلطنت او این است که تمام عوارض را موقوف کرد و از اینجهت موسوم به اردشیر خیر گردید. در سال چهارم پادشاهی او را خلع کردند. در روی سکه‌های این پادشاه عبارت کَرپ کَرتار دیده می‌شود که به معنی نیکو کردار است.

نقش اردشیر دوم ساسانی، طاق بستان

در نقش اردشیر دوم که در طاق بستان است، اهورامزدا حلقه سلطنت به پادشاه عطا می‌کند. در پشت سر شاه مهر ایستاده‌است و از انوار اشعه که بر گرد سرش هاله بسته شناخته می‌شود.

پس از اردشیر دوم خط مشی قانونی جانشینی دودمان ساسانی از نو احیا و شاپور سوم فرزند شاپور دوم شاهنشاه ایران بر سریر شاهنشاهی نشست.

پادشاه پیشین: شاپور دوم

اردشیر دوم شاهنشاه ایران ۳۷۹ - ۳۸۳ میلادی

جانشین: شاپور سوم

منابع

• پیرنیا، حسن. تاریخ باستانی ایران. تهران: انتشارات دنیای کتاب، ۱۳۶۲. 
• زرین‌کوب، عبدالحسین. تاریخ مردم ایران، پیش از اسلام. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۴. 
• زرین‌کوب، عبدالحسین. روزگاران. چاپ دوازدهم. تهران: انتشارات سخن، ۱۳۹۰. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۶۹۶۱-۱۱-۱-. 
• کریستن سن، آرتور. ایران در زمان ساسانیان. ترجمهٔ رشید یاسمی. تهران: مؤسسهٔ انتشارات امیرکبیر، ۱۳۶۷. 
• لوکونین، ولادمیر گریگورویچ. تمدن ایران ساسانی. ترجمهٔ رضا، عنایت‌الله. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۵۰.