گشتاپو

سرفرماندهی گشتاپو واقع در خیابان فریتز-آلبرشت شهر برلین

گِشتاپو (Geheime Staatspolizei = Secret State Police) (به آلمانی: Gestapo)‏ نام اختصاری نیروی پلیس مخفی آلمان نازی بود، در طی حکومت آلمان نازی، گشتاپو مرکز اطلاعات نظامی آلمان بوده و در کنار اِس اِس به سرکوب مخالفین می‌پرداخت. این سازمان در سال ۱۹۳۳ به دستور هیتلر و از میان درس‌خواندگان و نیروهای امنیتی جمهوری وایمار تشکیل شد.

تاریخچه

این سازمان در آغاز زیر نظر وزارت کشور فعالیت می‌کرد. در سال ۱۹۳۶ در پی لایحه‌ای که در مجلس آن زمان آلمان تصویب شد، گشتاپو از رعایت تمامی قوانین موجود معاف می‌شد. هر کسی که کارت گشتاپو را به همراه داشت می‌توانست در هر کاری دخالت کند و هیچ دادگاهی شکایت علیه افراد این سازمان را نمی‌پذیرفت.

گسترش

در اوایل کار این سازمان از حدود ۵۰ نفر تشکیل شده بود، این رقم تا پایان حکومت هیتلر به ۳۰،۰۰۰ نفر رسید که از جاسوس‌ها و افراد اداری تشکیل شده بودند. با وجود تعداد کم افراد این گروه، ترسی که از آن‌ها در جامعه حکم‌فرما بود بسیار زیاد بود. دلیل آن هم چیزی جز همکاری مردم در لو دادن یک دیگر به این سازمان نبود.

دادگاه نورمبرگ

این دادگاه در ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵ پس از خاتمه جنگ جهانی دوم به منظور محاکمه ۲۱ تن از رهبران آلمان نازی که باعث کشته شدن بیش از ۵۰ میلیون نفر و متلاشی شدن زندگی میلیون‌ها انسان بودند، تشکیل شد.

امروز

با پايان جنگ دوم جهانی و فروپاشی نازيسم، هيملر رئيس گشتاپو خودکشی کرد و سازمان گشتاپو از هم پاشيد. البته افرادی از اين نهاد بودند، كه توانستند پس از جنگ تا مدتی در پليس آلمان نفوذ كنند، ولی با آمدن حکومت بر مبنای قانون، پليس آلمان نيز از يك دستيار و دست‌آموز سياسی به نهادی اجرايی و امنيتی به سود مردم، تبديل شد. پایگاه اصلی گشتاپو به موزهٔ «منطقه تدارك ترور» تبدیل شده، که همه ساله توسط پژوهشگران و علاقه‌مندان مورد بازدید قرار می‌گیرد.

بخش آ (A) (دشمنان)

• کمونیست‌ها (A1)
• ضدخرابکاری (A2)
• واپسگرایان و لیبرال‌ها (آزادگرایان) (A3)
• ترور اشخاص (A4)

بخش ب (B) (فرقه‌ها و شاخه‌های مذهبی)

• کاتولیک‌ها (B1)
• پروتستان‌ها (B2)
• فراماسون‌ها (B3)
• یهودی‌ها (B4)

بخش سِ (C) (مدیریت و امور حزبی)

اداره مرکزی مدیریت گشتاپو، مسئول تشکیل و مدیریت پرونده‌های کارتی برای همه کارکنان.

بخش دِ (D) (سرزمین‌های اشغالی)

• مخالفان حکومت (D1)
• کلیساها و فرقه‌ها (D2)
• اسناد و امور حزبی (D3)
• سرزمین‌های غربی (D4)
• ضدجاسوسی (D5)
• بیگانگان (D6)

بخش اِ (E) (ضد جاسوسی)

• در رایش (E1)
• سیاست گذاری (E2)
• در غرب (E3)
• در اسکاندیناوی (E4)
• در شرق (E5)
• در جنوب (E6)

بخش اِف (F) (پلیس مرزی)

به منظور نظارت دقیق مهاجرت به درون و بیرون رایش، مرزبانان آلمان تحت مدیریت مستقیم گشتاپو قرار داشتند. پس از آغاز جنگ جهانی دوم، بیشتر اختیارات شعبه پلیس مرزی به ارتش آلمان واگذار شد و ارتش برای جلوگیری از یورش متفقین به گشتزنی مرزهای آلمان و سرزمین‌های تسخیرشده نیز می‌پرداخت.

افراد برجسته

کارکنان و افسران گشتاپو

رودولف دیلس، اولین رئیس گشتاپو

• کلاوس باربی
• رودولف دیلس
• آدولف آیشمن
• گرهارد فلش
• هانس برند گیسِویوس
• هربرت کاپلر
• هاینریش هیملر
• هنری الیور رینان
• والتر شِلنبرگ
• کارل ابرهارد شونگارت
• فرانتس اشتانگل (گشتاپوی اتریش)
• ماکس ویلن
• هرمان گورینگ

افراد اعدام شده بدست گشتاپو

• مارک بلوش، تاریخ نویس فرانسوی
• دیتریش بونهوفر، الهیات شناس آلمانی
• ویلهلم کاناریس، رئیس سازمان اطلاعات آلمان نازی (آبوِهْر)
• کنستانت شِویون، نهان شناس (متخصص علوم خفیه)
• استانیسلاو ساکس، ریاضی دان لهستانی
• یولیوس شاودر، ریاضی دان لهستانی
• بارتل شینک، عضو گروه جوانان به نام دزدان دریایی اِدِلوایس
• ارنست تلمان، از رهبران کمونیست آلمان

پانویس

کتاب‌ها

• پایداری آلمان در برابر هیتلر: پژوهش برای متفقین خارجی، ۱۹۳۸- ۱۹۴۵، کلمینز ون کلیمپر، انشارات دانشگاه آکسفورد، ۱۹۹۲، شابِک ۰۱۹۸۲۰۵۵۱۱

پیوند به بیرون

• اطلاعات گشتاپو
• دانشنامه کشتار و سوزاندن جمعی
• اسناد بایگانی آمریکا
• بایگانی جاسوسان سازمان سیا آمریکا
• اطلاعات گشتاپو در موزه تاریخی برلین
• [۱]

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گشتاپو موجود است.