حزب سوسیالیست (ایران)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ظهور و افول نخست[ویرایش]

حزب سوسیالیست یکی از چهار حزب اصلی ابتدای دوره حکومت رضاخان به عنوان سردار سپه بود.[۱] اعضای این حزب را سوسیالیست‌هایی که قبلاً حامی حزب دموکرات بودند و قصد بسیج کردن طبقه‌های متوسط و پایین‌تر مانند طبقه کارگر را داشتند تشکیل دادند. رهبران این حزب سلیمان‌میرزا اسکندری، سید محمدرضا مساوات و قاسم خان صور (مدیر مجله صور اسرافیل و برادرزاده صور اسرافیل) بودند. این حزب علاوه بر تهران در شهرهای رشت، قزوین، بندر انزلی، تبریز، مشهد، کرمان و کرمانشاه شعبه‌هایی تاسیس کرد. حزب سوسیالیست چهار روزنامه از جمله روزنامه توفان (ناشر: محمد فرخی یزدی) منتشر می‌کرد و برنامه‌های حزب عبارت بودند از: «ایجاد جامعه‌ای برابر در آینده، ملی کردن ابزار تولید از جمله کشاورزی، طرح‌های آبیاری برای کمک به کشاورزان، تقویت حکومت مرکزی و تشکیل انجمن‌های ایالتی با تامین عدالت برای کلیه مردم «بدون توجه به نژاد و ملیت»، آزادی بیان، اندیشه، نشر و اجتماع، حق راه انداختن اتحادیه و اعتصاب؛ انتخابات آزاد، عمومی، مخفی و مستقیم؛ آموزش دبستانی اجباری برای همه کودکان، استفاده از زبان مادری در دبستان‌ها، حق تحصیل زنان، ممنوعیت کار کودکان، ساعات کاری روزانه هشت ساعته، پرداخت حقوق برای روزهای جمعه، طرح‌های دولتی برای از بین بردن بیکاری در شهر و روستا. این حزب با حزب کمونیست و جمعیت نسوان وطنخواه ارتباطی نزدیک داشت.[۲]

تجدید حیات و افول مجدد[ویرایش]

پس از کودتای۲۸ مرداد۳۲، دکتر محمدعلی خنجی این حزب را به همراه سایر مبارزانی که سالها با او در حزب نیروی سوم همکاری داشتند از جمله غلامرضا تختی (قائم مقام دبیرکل حزب)، دکتر مسعود حجازی، دکتر یوسف جلالی، دکتر ترابعلی براتعلی، دکتر ایرج وامقی، دکتر عبدالله خنجی، حسین سکاکی، مهدی غضنفری، حسن خرمشاهی، دکتر احمد سپهری و مهندس عباس سنگانی به وجود آورد.

پانویس[ویرایش]

  1. آبراهامیان، ص.۱۰۷
  2. آبراهامیان، ص.۱۱۵ تا ۱۱۷

منابع[ویرایش]

  • آبراهامیان، یرواند. ایران بین دو انقلاب: از مشروطه تا انقلاب اسلامی. ترجمهٔ کاظم فیروزمند، حسن شمس آوری، محسن مدیر شانه‌چی. چاپ دوم. نشر مرکز، ۱۳۷۸. ص.۱۰۷ تا ۱۱۷.