اصغر پارسا

اصغر پارسا، بهمن ۱۳۸۵

اصغر پارسا (۱۲۹۴ و یا ۱۲۹۸- ۱۶ بهمن ۱۳۸۵) سخنگوی فراکسیون جبههٔ ملی در مجلس هفدهم و مدتی نیز بعد از انقلاب ۵۷ سخنگوی جبههٔ ملی ایران بود. او همچنین از هم‌فکران دکتر محمد مصدق به شمار می‌آمد.

دوران کودکی، نوجوانی و جوانی

او دوران کودکی خود را در استان آذربایجان گذراند. پس از چند سال زندگی در تبریز در سال ۱۳۱۳ به مدرسه‌ای در تهران رفت. پس از پایان دبیرستان، به دانشکدهٔ حقوق دانشگاه تهران رفت و مشغول به تحصیل در رشتهٔ علوم سیاسی شد. او در سال ۱۳۲۰ تحصیلات خود را در این رشته به پایان رساند.

دوران خدمت و همکاری با وزارت امور خارجه

اصغر پارسا پس از پایان تحصیلات، دوران خدمت خود را در وزارت امور خارجه آغاز کرد و به عنوان قائم مقام دفتر عهدنامه‌ها در زمان وزارت حسین علا فعالیت می‌کرد.

او برای ارسال دادخواست ایران به دادگاه لاهه در مورد اختلاف‌های نفتی ایران و انگلستان با علی شایگان همکاری کرد.

زندگی در چین و ازدواج

در سال ۱۳۲۳ و در حین جنگ جهانی دوم به عنوان دبیر دوم اولین سفارت‌خانهٔ ایران در جمهوری چین، به چین رفت. در اسفند ۱۳۲۷ او با پروین قدیمی، دختر جواد قدیمی مستشار سفارت ایران، ازدواج کرد.

نمایندگی مجلس

در آغاز جنبش ملی‌سازی صنعت نفت در ایران و انتخاب دکتر محمد مصدق به عنوان نخست وزیر، اصغر پارسا از فعالیت‌های خود در وزارت امور خارجه استعفا داد تا خود را برای انتخابات مجلس آماده کند. او در یکی از آزادترین انتخابات‌های برگزار شده تا آن زمان به عنوان نمایندهٔ زادگاه خود، شهرستان خوی، انتخاب شد و با اینکه بسیار جوان بود به عنوان سخنگوی فراکسیون جبههٔ ملی، که از طرفداران مصدق به شمار می‌آمدند، انتخاب شد.

او نیز پس از تحریک‌های طرفداران شاه با دیگر اعضای فراکسیون تصمیم به استعفا از نمایندگی مجلس شورا گرفت. اصغر پارسا در جریان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ در شهرستان خوی دستگیر و به تهران فرستاده شد.

شرکت نوکار

پس از آزادی ملی‌گرایان از زندان شاه، برخی از طرفداران دکتر مصدق که از کار خود استعفا داده بودند و یا اخراج شده بودند، تصمیم به تأسیس شرکت نوکار گرفتند. رئیس این شرکت احمد زنگنه یکی از وزیران دکتر محمد مصدق بود. اصغر پارسا در کنار افرادی مانند علی اصغر بشیرفرهمند، و سیف‌الله معظمی اعضای هیئت مدیرهٔ این شرکت بودند.

نهضت مقاومت ملی و جبههٔ ملی دوم

او در نهضت مقاومت ملی شرکتی فعال داشت یک از کارهای برجسته پارسا همکاری تهیه و نشر ارگان نهضت مقاومت "راه مصدق" بود .

در سال ۱۳۳۹ با انتقادهای مردم از وضع سیاسی و اقتصادی ایران، طرفداران دکتر محمد مصدق دوباره فعالیت‌های خود را آغاز کردند. آنها در آن زمان سازمانی با عنوان جبههٔ ملی دوم تشکیل دادند. اصغر پارسا از اعضای هیات موسس جبهه ملیدوم و منتخب کنگره جبهه ملی برای شورای مرکزی بود . ایشان جز اعضای منتخب شورای برای تدوین در تدوین منشور جبهۀ ملی بودند و تا پایان زمان فعالیت شورای مرکزی جبهه ملی دوم به عنوان عضو شورای مرکزی جبهه ملی دوم فعالیت داشتند .[۱]

فعالیت‌های پس از انقلاب

یکی دیگر از افرادی که در اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ دوباره به جبهه ملی پیوست اصغر پارسا بود او شرط اصلی خود را برای حضور دوباره در جبهه ملی کناره گیری جبهه ملی از حکومت و برگشتن به خط مشی جبهه ملی یعنی جدایی دین از حکومت اعلام نمود.[۲]

اصغر پارسا در این مورد چنین می گوید :

جبهه ملی ایران ازابتدای تشکیل دین وحکومت را جدای از یکدیگر میدانسته ومن پیوسته چه در ‏زندان دوران محمد رضاشاه ویا جمهوری اسلامی وچه سالهائی که آزادبودم به این امر مهم توجه ‏داشتم .جوانانی که امروزه سن وسالی از آنها گذشته اگر دوران زندان قصر را درسالهای ۴۱ و۴۲ ‏بخاطر آورند اعتقاد مرا به این موضوع خوب میدانند ودرزندان هم با بعضی از اعضای جبهه ملی ‏چون مهندس بازرگان ودکتر سحابی اختلاف عقیده ای که داشتم درموضوع حکومت ودیانت ‏بودوحکومت ملی وحکومت دینی را دو مقوله متفاوت میدانستم .‏دردوران انقلاب من به شرکت جبهه ملی در دولت موقت انتخاب شده از سوی آیت الله خمینی مخالف ‏بودم ودر حضور مرحوم الله یار صالح به مرحوم دکتر سنجابی گفتم من با حکومت شاه مخالف بوده ‏وهستم و تا شما که دبیرکل جبهه ملی هستید لا اقل ازدولت موقت خارج نشوید کاری با فعالیت های ‏شما بنام جبهه ملی ندارم ومدتی بعد دراردیبهشت ماه ۵۸روزی به مرکز تشکیلات جبهه ملی واقع ‏درخیابان کارگر پای نهادم که چند روزی از استعفای دکتر سنجابی از دولت میگذشت و جبهه ملی ‏برگرایش بقدرت رسیدگان به استبدادبانگاهی انتقادی می نگریست ونظر غا لب در شورای جبهه ملی ‏این بود که حکومت دینی راه حل مشکلات جامعه نیست .[۳]

هیات رهبری اولیه جبهه ملی منتخب شورای مرکزی عبارت بودند از :دکتر کریم سنجابی، ادیب برومند، اصغر پارسا، دکتر غلامحسین صدیقی و دکتر یوسف جلالی موسوی و اصغر پارسا نیز در سمت سخنگوی جبهه ملی ایران انتخاب می گردد. در این دوره هم اصغر پارسا یکی از اعضای شورای مرکزی جبهه ملی به شمار می‌آمد. او از اعضای هیات رهبری اولیه جبهه ملی منتخب شورای مرکزی بود و به همراه :دکتر کریم سنجابی، ادیب برومند،، دکتر غلامحسین صدیقی و دکتر یوسف جلالی موسوی مسوولیت اداره جبهه ملی را بر عهده داشت .همچنین اصغر پارسا سخنگوی جبهه ملی ایران نیز محسوب می گردید ودر آن دوران مدیر مسئول «پیام جبههٔ ملی»، ارگان جبههٔ ملی ایران بود.

پس ازصدور فتوای ارتداد جبهه ملی توسط آیت الله خمینی، اصغر پارسا نزدیک به یک سال و نیم مخفیانه زندگی می‌کرد تا سرانجام در سال اواسط 1361 دستگیر شد و از انجا که کسی از دستگیری او اطلاع نداشت 2 سال را بدون ملاقات در زندان بسر می بردو خانواده او خبری از این موضوع نداشتند. او نزدیک به دو سال در زندان به سر برد. در سال‌های پایانی عمر روی نوشتن زندگی‌نامه‌اش کار کرد که به کوشش و ویراستاری فرزندش علی پارسا در سال ۱۳۸۸ در نشر نی منتشر شد. این کتاب خاطرات از کودکی تا دستگیری در سال ۱۳۶۲ را در برمی‌گیرید. خاطرات مربوط به دستگیری و دوران زندان اجازهٔ انتشار پیدا نکرده است. علی پارسا در مقدمهّ کتاب می‌نویسد: «اگر چه اینک که به انتشار این خاطرات مبادرت می‌شود هنوز از متن کامل نمی‌توان سخن گفت، چراکه بخشی از خاطرات ایشان که مربوط به سال‌های بعد از انقلاب و دوران زندان می‌شد، امکان انتشار ندارد، ولی به‌هر حال در ارزش آن به‌عنوانم ورقی بر دیگر اوراق تاریخ این سرزمین تردید نیست.»

منابع

• پارسا، اصغر. فرزند خصال خویشتن، خاطراتی از نهضت ملی. ویراستار: علی پارسا. تهران: نشر نی، ۱۳۸۸. ISBN 978-964-312-992-7. 
• پارسا، علی. «پیشگفتار». در فرزند خصال خویشتن، خاطراتی از نهضت ملی. ویراستار: علی پارسا. تهران: نشر نی، ۱۳۸۸. ISBN 978-964-312-992-7. 
• زندگی‌نامهٔ تصویری اصغر پارسا، تهیه شده توسط فرزندش علی پارسا