بیلی‌روبین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بیلی‌روبین
نام‌های دیگر Pheophytin
شناساگرها
CAS 635-65-4 YesY
پاب‌کم 5280352
کم‌اسپایدر 4444055 YesY
UNII RFM9X3LJ49 YesY
ChEBI CHEBI:16990 YesY
ChEMBL CHEMBL501680 YesY
Jmol-3D images Image 1
Image 2
خصوصیات
فرمول مولکولی C33H36N4O6
جرم مولی ۵۸۴٫۶۶ g mol−1
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

بیلیروبین یکی از پیگمانت‌های زردرنگ صفراوی است که از شکست و تجزیه طبیعی هموگلوبین حاصل می شود و عامل رنگ زرد ادرار و رنگ قهوه‌ای مدفوع است. گلبولهای قرمز پس از طی عمر ۱۲۰ روزه خود در طحال توسط ماکروفاژهای طحالی تخریب می شوند. هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز پس از تخریب اریتروسیتها آزاد شده و به یک هم (heme) و اسید آمینه تجزیه می شوند.[۱]

ساختار شیمیایی[ویرایش]

بیلی‌روبین شامل زنجیره‌ای باز از چهار پیرول حلقه مانند (تتراپیرول) است. در هم،این چهار حلقه به یک حلقه بزرگ متصل می‌شود که حلقه پورفیرین نامیده می شود.

بیلی‌روبین بسیار شبیه به رنگ‌دانه یا پیگمنتی به‌نام فیکوبیلین(phycobilin) است که توسط برخی از جلبک‌ها برای جذب انرژی نور استفاده می‌شود و حاوی یک زنجیره باز از چهار حلقه پیرولیک می‌باشد. از این پدیده ایزومری شدن در برابر نور امروزه استفاده‌های بسیاری می‌شود. از کاربردهای این پدیده می‌توان به فتوتراپی(درمان توسط نور) در زردی نوزادان اشاره نمود.

بیلیروبین دارای ایزومرهایی ازجمله Z و Y و نیز Z-Z می‌باشد.

انواع بیلیروبین[ویرایش]

بیلی‌روبین توسط فعالیت بیلی‌وردین ردوکتاز بر روی بیلی‌وردین که رنگ‌دانه یا پیگمنتی سبزرنگ حاصل از کاتابولیزم هم است٬ حاصل می‌گردد.

بیلیروبین غیر مستقیم[ویرایش]

اریتروسیتها (سلول‌های قرمز خون) که در مغز استخوان تولید می‌شوند پس از طی عمر و یا آسیب دیدگی٬ در طحال دفع و تخلیه شده و هموگلوبین این سلول‌ها به هم و گلوبین (که به اسید آمینه برگشت می‌شود)شکسته می‌شوند.

حلقه هم در سلول‌های رتیکولواندوتلیال درطحال به بیلیروبین مستقیم تبدیل می‌شود. این بیلی‌روبین آزاد است و به هیچ ماده دیگری جفت و پیوند نشده و بهمین دلیل غیرکنژوگه نامیده می‌شود و با توجه به پیوند هیدروژنی درون ذره‌ای در آب محلول نیست و درون ادرار دیده نمی‌شود. پس از آن به آلبومین متصل شده و به کبد فرستاده می‌شود.

بیلیروبین مستقیم[ویرایش]

بیلیروبین مستقیم حمل شده توسط آلبومین بدرون کبد٬ توسط آنزیم گلوکورونیل ترانسفراز با اسید گلوکورونیک جفت (کنزوگه) شده که در این مرحله قابل حل در آب بوده و درون ادرار نیز می‌تواند وارد شود. مقدار زیادی از این بیلیروبین کنژوگه به صفرا رفته و به این ترتیب به روده کوچک راه می‌یابد ولی در ادامه روند هضم٬ حدود ٪۹۵ آن توسط خود روده کوچک٬ باز جذب می‌شود و طی چرخه انتروهپاتیک به کبد بازمی‌گردد.

هیپر بیلیروبینمی[ویرایش]

هیپر بیلی روبینمی غیر مستقیم: در این حالت بیلی روبین غیر کنژوگه افزایش میابد. افزایش بیلی روبین غیر کنژوگه در موارد زیر اتفاق می افتد:

هیپر بیلی روبینمی کنژوگه: در این حالت که معمولاً به دنبال بیماری های کبدی و صفراوی اتفاق می افتد میزان بیلی روبین کنژوگه افزایش میابد. از جمله مواردی که باعث افزایش این فرم بیلی روبین می شود عبارتند از:

  • بیماری های کبدی شامل سیروز کبدی، تومور و یا آبسه کبد، انسداد داخل کبدی و هپاتیت
  • سندرم های مادرزادی روتور و دوبین جانسون

مقادیر طبیعی[ویرایش]

برای بیلی‌روبین مقادیر طبیعی گوناگونی گزارش شده است که در ادامه به یکی از آنها اشاره می شود.[۲]

μmol/L mg/dL
بیلی‌روبین کل 5.1–17.0 0.2-1.9
0.3–1.0
0.1-1.2
بیلی‌روبین مستقیم 1.0–5.1 0-0.3
0.1–0.3
0.1-0.4

منابع[ویرایش]