آمیلاز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

آمیلازها آنزیم‌هایی هستند که باعث تجزیه زنجیره های کربوهیدراتها مانند نشاسته می‌شوند.

کارکردها[ویرایش]

آمیلاز در بدن انسان در بزاق ، آنزیمهای لوزالمعده و روده باریک یافت میشود. این آنزیم باعث تجزیه زنجیره های پلی ساکارید مانند نشاسته به اجزای کوچکتر و دی ساکاریدهایی مانند مالتوز میشود و نقش مهمی در هضم کربوهیدراتها دارد.سایر بافتها نیز تا حدودی فعالیت آمیلازی دارند مثل:تخمدانها،روده کوچک و بزرگ و عضلات مخطط.

آلفا آمیلاز موجود در بزاق کمی از نشاسته را تبدیل می کند چون مدت توقف غذادر دهان ناچیز است ولی قسمت عمده فعالیت این آنزیم مربوط به آمیلاز پانکراس است. آمیلاز به طورطبیعی از سلول های آسینار پانکراس به مجرای پانکراس وسپس دوازدهه ترشح می گردد و در روده به تجزیه نشاسته کمک می کند.

ساختار[ویرایش]

آمیلازها ساختاری پروتئینی دارند و به سه زیر گروه آلفا آمیلاز (α-Amylase) ، بتا آمیلاز (β-Amylase) و گاما آمیلاز (γ-Amylase) تقسیم بندی میشوند.

الف) آلفا آمیلاز که عمل هیدرولیز آن مرتب نبوده ودر قسمت های مختلف زنجیره اثر می کند.

ب)بتا آمیلاز یا آمیلاز باکتری ها که زنجیره های پلی ساکاریدی مانند نشاسته و گلیکوژن رااز قسمت انتهایی احیا کننده ی آنها هیدرولیز می کند و هربار یک مولکول مالتوز به وجود می آورد.

دو ایزوآنزیم عمده آمیلاز مربوط به پانکراس (p) وغدد بزاقی (s) است. PH مطلوب برای این آنزیم حدود ۷ می باشد .یون های کلر، برم، نیترات آن را فعال وسیترات واگزالات آن را مهار می کنند. در واقع آنزیم آمیلاز نشاسته رااز محل پیوندهای ۴-۱ هیدرولیز می کند. آن را به مالتوز تبدیل می کند.

اندازه گیری سطح خونی[ویرایش]

سطح خونی این آنزیم در آسیب سلولهای پانکراس در بیماری پانکراتیت و سایر بیماری‌های پانکراس مانند انسداد مجاری پانکراس در خون افزایش میابد بنابراین در موارد وجود علائم مربوط به بیماریهای پانکراس مانند درد شدید شکمی، تب، کاهش اشتها و استفراغ این تست درخواست می‌شود.

آسیب سلول‌های آسینار پانکراس نیز التهاب یا انسداد در هر قسمتی از مجاری پانکراس یا مجرای صفرا وی مشترک سبب برگشت آمیلاز به عقب، به داخل بافت پانکراس می‌شود. سپس آمیلاز از طریق وریدچه‌ها وعروق لنفاوی جذب خون می‌گردد. و سبب افزایش سطح آمیلاز در خون می‌شود. کلیه به سرعت آمیلاز را تصفیه می‌کند و در نتیجه سطح آمیلاز در ادار افزایش می‌یابد. سطح افزایش یافتهٔ آمیلاز در خون هیپرآمیلازی نامیده می‌شود. برای مثال در پانکراتیت حاد، مقدار آمیلاز سرم در مدت ۱۲-۲ ساعت شروع به افزایش می‌کند در مدت ۷۲-۱۲ ساعت به اوج می‌رسد و در عرض ۴-۳ روز به علت تصفیه آن توسط کلیه‌ها به وضعیت طبیعی می‌گردد. در واقع سطح آمیلاز سرم ۲-۱ روز بعد از بهبود مرحلهٔ حاد بیماری به حد طبیعی برمی گردد اما در سطح آمیلاز ادرار ۷-۵ روز پس آغاز بیماری بالا باقی می‌ماند این امر به تشخیص پانکراست پس از بازگشت سطح سرمی آن به حالت طبیعی کمک می‌کند. آزمون آمیلازادرار هر دو آزمون‌های حساسی هستند اما برای اختلالات پانکراس اختصاصی نیستند، سایر بیماری‌های غیر پانکراسی هم می‌توانند سطح آمیلاز را در سرم وادرار بالا ببرند. برای مثال در التهاب حاد غدد پاروتید مانند اوریون ونیز در انفارکتوس کلیه، بارداری خارج رحمی، انسداد روده، ایسکمی مزانتر و اختلالات وخیم روده‌ای هم مقدار آمیلاز افزایش می‌یابد پس باید علاوه بر آن آزمون‌ها به علایم بیماری هم توجه ویژه داشت.

در افراد مبتلا به موکوویسیدوز که یک بیماری مادر زادی پانکراس است سطوح آمیلاز سرم کاهش می‌یابد. افزایش آمیلاز خون به همراه کاهش یا نرمال بودن آمیلاز ادرار می‌تواند مطرح کننده اختلال در عملکرد کلیه و یا حضور ماکروآمیلاز (آمیلاز باند شده به پروتئینهای خون) در خون باشد که این وضعیت آخر مطرح کننده بیماری خاص نمی‌تواند باشد.

در پانکراتیت حاد معمولاً افزایش آمیلاز همسو با افزایش آنزیم دیگری به نام لیپاز می‌باشد و اغلب در تشخیص این بیماری اندازه گیری هر دو آنزیم با یکدیگر در خواست می‌شود ولی در پانکراتیت مزمن که معمولاً به دلیل الکلیسم و یا ناهنجاری‌های ژنتیکی مانند سیستیک فیبروزیس اتفاق می‌افتد میزان آمیلاز به صورت متوسط افزایش میابد و یا در موارد آسیب و از بین رفتن سلولهای سازنده آمیلاز میزان این آنزیم کاهش میابد.

در اندازه گیری آمیلاز باید توجه داشت که داروهایی مانند آسپیرین، ضد بارداری‌های خوراکی، استروئیدها مانند کورتیکوستروئیدها، ایندومتاسین و همچنین داروهای مدر باعث افزایش آمیلاز می‌شود.

نقش مهار کننده‌های آمیلاز و کنترل قند خون و وزن[ویرایش]

مهار کننده‌های آمیلاز یا Amylase Inhibitor دسته‌ای از مواد هستند که با مهار فعالیت آمیلاز از جذب کربوهیدرات‌های پیچیده مانند نشاسته در بدن جلوگیری میکنند.

مکمل‌های حاوی مهار کننده آمیلاز با جلوگیری از تولید آمیلاز عملاً کربوهیدرات‌های پیچیده را بلوکه میکنند.این دسته از مواد بطور طبیعی در انواع بقولات و گندم و لوبیاها یافت میشوند.

در سال‌های ابتدایی استفاده از این مکمل‌ها توفیق چندانی از مصرف آنها حاصل نمیشد اما با پیشرفت روش‌های فرآوری و استخراج این دسته از مواد عملاً تاثیرگذاری آنها نیز افزایش پیدا کرد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • آلبرت لنینجر، مایکل کاکس، دیویدلی نلسون. اصول بیوشیمی لنینجر. ترجمهٔ رضا محمدی. آییژ، ۱۳۸۵. شابک ‎۹۶۴-۸۳۹۷-۰۵-۸.