فهرست وام‌واژه‌های روسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

بر اثر روابط ایران و روسیه که از دورهٔ قاجاریان آغاز شده‌است، واژه‌های فراوانی از زبان روسی به زبان فارسی راه یافته‌اند. برخی از این واژه‌ها به گمان بیشتر زبان‌شناسان ریشهٔ روسی دارند و بعضی ممکن است ریشهٔ روسی نداشته باشند. برخی از این واژه‌ها ریشهٔ اصلی‌شان زبان دیگری مانند زبان فرانسوی است ولی از طریق زبان روسی به زبان فارسی وارد شده‌اند. این صفحه فهرستی از واژه‌های فارسی با ریشهٔ روسی است.

فهرست واژه‌ها[ویرایش]

واژه‌های مربوط به خودروها[ویرایش]

  • آپارات: از apparat در فرانسوی (در انگلیسی: apparatus) به معنای دستگاه
  • آسفالت: از asphalte در فرانسوی (در انگلیسی همان asphalt است)
  • آفتومات: روسی (به خط روسی: автомат به خط لاتین: avtomat در انگلیسی: automaton) به معنای ماشین
  • باک: روسی (به خط روسی: бак به خط لاتین: bak) به معنای مخزن و انباره
  • بالانس: از balance فرانسوی به معنای تراز و تعادل
  • برزنت: روسی (به خط روسی: брезент به خط لاتین: brezent) به معنای کرباس
  • بکسل: روسی (به خط روسی: буксир به خط لاتین: buksir)
  • بکسوات: روسی (به خط روسی: буксовать به خط لاتین: buksovat) به معنای لغزیدن و سر خوردن
  • بنزین: روسی (به خط روسی: бензин به خط لاتین: benzin)
  • پلاتین: از platine در فرانسوی (در انگلیسی: platinum)
  • پُلوس: روسی (به خط روسی: полуось به خط لاتین: poluos) به معنای «نیم‌محور»
  • تراموا: از tramway انگلیسی
  • ترانزیت: از transit در فرانسوی و انگلیسی
  • ترمز: روسی (به خط روسی: тормоз به خط لاتین: tormoz) به معنای «توقف»
  • دیفرانسیل: از differentiel در فرانسوی
  • دینام: از dyname در فرانسوی (در انگلیسی: dynamo)
  • رادیاتور: از radiateur در فرانسوی (در انگلیسی: radiator) به معنای «تابنده»
  • رزوه: روسی (به خط روسی: pезьба به خط لاتین: rez'va) به معنای شیار پیچ
  • رُل: از role در فرانسوی به معنای فرمان خودرو
  • زاپاس: روسی (به خط روسی: запас به خط لاتین: zapas) به معنای یدکی و کمکی
  • ژیگلور: از gigleur در فرانسوی
  • ساسات: روسی (به خط روسی: сосать به خط لاتین: sosat) به معنای «مکنده»
  • شاتون: از chaton فرانسوی
  • شاسی: از chassis فرانسوی
  • شلنگ: روسی (به خط روسی: шланг به خط لاتین: shlang) به معنای لوله
  • فابریک: از fabrique فرانسوی به معنای کارخانه
  • قالپاق: این واژه ترکی است به معنای «درِ قابلمه»
  • کاپوت: از caput فرانسوی به معنای «سرپوش»
  • کاربراتور: از carbureteur فرانسوی (در انگلیسی: carburetor)
  • کوپه (قطار): روسی (به خط روسی: купе به خط لاتین: kupe)
  • گاراژ: از garage فرانسوی
  • لاستیک: روسی (به خط روسی: ластик به خط لاتین: lastik)
  • لنت: روسی (به خط روسی: лент به خط لاتین: lent) به معنای «نوار»
  • ماشین: (به معنای خودرو)
  • واگن: از wagon در فرانسوی و انگلیسی

خوراک‌ها و مواد خوراکی[ویرایش]

  • املت: از omlette در فرانسوی و انگلیسی
  • بیسکویت: از biscuit در فرانسوی به معنای «دوبار پخته»
  • بیگودی: روسی (به خط روسی: бигуди به خط لاتین: bigudi) از bigodino در ایتالیایی (در انگلیسی: hair roller)
  • پالتو: از paltot فرانسوی
  • پیراشکی: روسی (به خط روسی: пирожки به خط لاتین: pirozhki در انگلیسی: pirog) به معنای «کلوچه»
  • پیک: (پیالهٔ مشروب) از peg در انگلیسی
  • پُرو (لباس): از کلمه ایتالیایی Provare به معنی امتحان کردن
  • جلیقه (جلیتقه):
  • چای: در اصل از چینی chai
  • چتول (ظرف مشروب) روسی (به خط روسی: четверть به خط لاتین: chetvert) به معنای «چارک، یک چهارم»
  • زیگزاگ: از zigzag انگلیسی
  • سارافون (که از «سراپا» ی فارسی گرفته شده بوده‌است)
  • ساسون:
  • سوخاری: روسی (به خط روسی: сухари به خط لاتین: sukhari) به معنای «برشته» و تُرد
  • شکلات: از chocolat در فرانسوی
  • کاپشن: روسی (به خط روسی: капюшон به خط لاتین: kapyushon) به معنای بالاپوش
  • کالباس: روسی (به خط روسی: колбаса به خط لاتین: kolbasa) در پارسی: «جگرآگند»
  • کِلوش (نوعی دامن زنانه)
  • گالش: روسی (به خط روسی: галоша به خط لاتین: galosha)
  • وانیل: از vanille فرانسوی (در انگلیسی: vanilla)
  • ودکا: روسی (به خط روسی: водка به خط لاتین: vodka)
  • ورمیشل: (به خط روسی: вермишель به خط لاتین: vermishel) از vermicelli ایتالیایی

لباس[ویرایش]

حروفچینی[ویرایش]

  • اشپون:
  • پونت: از point فرانسوی و انگلیسی
  • کلیشه: از cliché فرانسوی
  • گارسه: از casse در فرانسوی به معنای جعبه (در انگلیسی type case که دو اصطلاح uppercase و lowercase به معنای حرف بزرگ و کوچک از همین‌جا گرفته شده‌است)
  • گراور: از graveur فرانسوی

واژه‌های دیگر[ویرایش]

  • آتریاد
  • آرتیست: از artiste فرانسوی
  • اپرا: از opera در فرانسوی
  • استکان (که از «دوستگانی» فارسی گرفته شده بوده‌است)
  • اسکناس: روسی (به خط روسی: ассигнация به خط لاتین: assignácija)
  • امپراتور:
  • امپراطریس:
  • اوکراین: نام خاص
  • بالون: از balloon در فرانسوی
  • باندرول:
  • بانک: از banque در فرانسوی
  • بانکه: روسی (به خط روسی: банка به خط لاتین: banka)
  • بایکوت: از boycott فرانسوی و انگلیسی به معنای «تحریم»
  • برلیان: از brilliant در فرانسوی و انگلیسی به معنای «درخشان»
  • بشکه: روسی (به خط روسی: бочка به خط لاتین: bochka)
  • بلیط: بلیت. از biglietto در ایتالیایی
  • بیلیارد: از billiard فرانسوی و انگلیسی
  • پارتیزان: از partisane در فرانسوی
  • پاسور:
  • پاکت: از pacquette در فرانسوی
  • پاگون:
  • پریموس: از primus فرانسوی و انگلیسی
  • پودر از poudre در فرانسوی
  • پُرس: روسی (به خط روسی: плоский به خط لاتین: ploskiy) به معنای بشقاب
  • پُز
  • پُست (به معنی مقام اداری) از poste در فرانسوی
  • تراخم: از trachome فرانسوی (در روسی: трахоме به خط لاتین: trakhome)
  • چدن: روسی (به خط روسی: чугун به خط لاتین: chugun)
  • چرتکه: روسی (به خط روسی: сетка به خط لاتین: scetka)
  • چمدان(«در روسی به ظن قوی از جامه‌دان فارسی گرفته شده‌است.»[۱]
  • درشکه: روسی (به خط روسی: дрожки به خط لاتین: droschke)
  • دوجین: از douzin در فرانسوی
  • دوش: از douche در فرانسوی
  • راپورت: از raporte در فرانسوی
  • ساخارین: روسی (به خط روسی: сахарин به خط لاتین: sacharin)
  • سماور: روسی (به خط روسی: самовар به خط لاتین: samovar)
  • سیگار: از cigar در فرانسوی
  • سیگارت: از cigarette در فرانسوی
  • شابلون:
  • شار (گویِ بیلیارد)
  • شانتاژ: از chantage فرانسوی
  • شانس: از chance فرانسوی
  • شماطه: روسی (به خط روسی: шуметь به خط لاتین: shumet) به معنای «سروصدا کردن»
  • شنل:
  • شوت (فرد کندذهن)،
  • شوکا:
  • فامیل: از famille فرانسوی
  • فانوسقه: патронная лента
  • فرام (در کاربرد لباس)
  • فرز (دستگاه برش)،
  • فرغون: از fourgon فرانسوی
  • فوتبالیست
  • قرنطینه: عربی شدهٔ quarantine از ریشهٔ ایتالیایی به معنای «چلّه» یا «چهل روزه»
  • قرنیز: شاید از قرنس/مُقرنس در پارسی/عربی
  • قزاق: نام قوم خاص
  • کالسکه: روسی (به خط روسی: коляска به خط لاتین: kolyaska)
  • کتلت: از cutlet انگلیسی
  • کردیت:
  • کمپوت: از compote فرانسوی
  • کمد:
  • گتر (نوار پارچه‌ای): از guêtres فرانسوی
  • مانور: از maneouvre در فرانسوی
  • متقال
  • مدال: از medalle در فرانسوی و medal در انگلیسی
  • مشتوک (فیلتر سیگار)،
  • نمسه (نام قدیم اتریش): روسی (به خط روسی: Немцы به خط لاتین: nemtsy)
  • واکس: از wax انگلیسی و فرانسوی به معنای موم
  • واکسیل:
  • وان (حمام): از van فرانسوی
  • ویترین: از vitrine فرانسوی به معنای پنجره یا شیشه

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • صادقی، علی‌اشرف. «کلمات روسی در زبان فارسی و تاریخچهٔ ورود آنها». مجلهٔ زبانشناسی. سال بیستم، شمارهٔ دوم، پاییز و زمستان ۱۳۸۴. صص ۳ تا ۴۶.
  • نجفی، ابوالحسن. غلط ننویسیم، فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی. چاپ دوازدهم. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۸۴. ۱۴۷. شابک ‎۷-۰۵۵۹-۰۱-۹۶۴. 

جستارهای وابسته[ویرایش]