روزشمار سید روح‌الله خمینی از ۱۳۴۱ تا انقلاب ۱۳۵۷ ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو


۱۳۴۱[ویرایش]

سید روح‌الله خمینی در منزل خود در قم
تلگراف آیت‌الله خمینی به اسدالله علم (نخست وزیر)
اسدالله علم نخست وزیر دولت تصویب‌کننده لایحه تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی
۱۷ مهر
۲۸ مهر
  • سید روح‌الله خمینی طی تلگرافی به اسدالله علم یادآور شد «تخلف از قوانین اسلام و قانون اساسی و قوانین موضوعه مجلس شورای ملی برای شخص جنابعالی و دولت ایجاد مسئولیت شدید در پیشگاه خداوند قادر و قاهر و نزد ملت مسلمان و قانون خواهد کرد. »[۲]
۱۵ آبان
  • آیت الله خمینی تلگراف دیگری خطاب به اسدالله اعلم (نخست وزیر) ارسال کرد.[۳] در این نامه سید روح‌الله خمینی با لحنی شدیدتر از دولت انتقاد کرد. آیت‌الله خمینی در تلگراف دیگری به شاه به عملکرد علم دربارهٔ تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی اعتراض کرد.[۴]
۱۷ آبان
  • پیرو تلگراف‌های سید روح‌الله خمینی و اسدالله علم، اصناف و مردم حمایتشان را از روحانیون قم و تنفرشان را از تصویب‌نامه دولت ابراز کردند.
۸ آذر
  • در اثر فشار روحانیون تصویب‌نامه انتخابات انجمن‌های ایالتی و ولایتی به وسیله اسدالله علم لغو می‌گردد. الغاء این مصوبه به قم به وسیله تلگراف مخابره می‌گردد.
۱۱ آذر
  • به دنبال لغو تصویب‌نامه دولت، آیت‌الله خمینی به مناسبت آغاز درس حوزه سخنرانی کرد. وی در این نطق دولت را به شدت مورد نکوهش و انتقاد قرار داد.[۵]
۲ بهمن
  • آیت الله خمینی همه‌پرسی را تحریم کرد.[۶] پس از این تحریم مردم به پشتیبانی از سید روح‌الله خمینی و مخالفت با اسدالله علم تظاهرات به راه انداختند.

اسدالله اعلم روز ۶ بهمن ۱۳۴۱ را روز همه‌پرسی اعلام کرده بود و گفته بود لوایح ششگانه شاه به همه‌پرسی گذاشته خواهد شد.

۲۲ اسفند
  • آیت الله خمینی اعلامیه‌ای با مضمون به خطر افتادن اسلام منتشر کرد. وی در این اعلامیه که خطاب به همه علماء و روحانیون کشور بود اشاره کرد «اینجانب عید نوروز را به عنوان عزا و تسلیت به امام عصر عجل الله تعالی فرجه شریف جلوس می‌کنم و به مردم اعلام خطر می‌نمایم. »[۷] پیرو این اعلامیه، علمای سرتاسر کشور اعلامیه‌های مشابه صادر کردند.

۱۳۴۲[ویرایش]

۱ فروردین
  • با شروع سال اعلامیه سید روح‌الله خمینی[۷] و دیگر علماء در همه جا توزیع شد.
  • با تحریم نوروز از سوی روح‌الله خمینی، مجالس جشن و شادی در کشور برگزار نشد. بعضی از مراجع نیز بر سر درمنازل خود، پرچم سیاه افراشتند.[۸]
۲ فروردین
۳ فروردین
  • به دلیل رویداد مدرسه فیضیه قم، روحانیون به سید روح‌الله خمینی تسلیت گفتند. آیت‌الله خمینی نیز در پاسخ به روحانیون اعلامیه‌ای صادر کرد.[۹]
۱۴ فروردین
  • آیت الله سید محسن حکیم طی تلگرافی به سید روح‌الله خمینی به مناسبت حادثه مدرسه فیضیه کلیه آیات عظام و علماء را دعوت به مهاجرت به عتبات عالیات نمود.
۲۳ فروردین
  • سید روح‌الله خمینی طی تلگرافی خطاب به آیت‌الله سید محسن حکیم مهاجرت روحانیون به عتبات عالیات را مصلحت ندانسته و این نتیجه این مهاجرت را «قرار گرفتن مردم درشکنجه و عذاب الیم» برشمرد.[۱۰]
۱ اردیبهشت
  • به دنبال فرمان اعزام روحانیون قم به سربازی، آیت‌الله خمینی اعلامیه‌ای صادر نمود.[۱۱] به دنبال این اعلامیه از عموم طبقات مردم خواسته شد که مراسم سوگواری برای شهدای روحانیت بر پا گردد.
۱۱ اردیبهشت
  • مراسم چهلمین روز کشته شدگان رویداد مدرسه فیضیه قم برگزار شد.
۲۸ اردیبهشت
  • سید روح‌الله خمینی به مناسبت نزدیک شدن محرم اعلامیه‌ای صادر کرد. وی به خطیبان و روحانیون توصیه کرد در سخنرانی‌های خود به مصیبت‌های وارده به اسلام و خطر اسرائیل و عمال آن اشاره نمایند.[۱۲]
۱۳ خرداد
  • به مناسبت عاشورا در قم و شهرهای دیگر تظاهرات ضدحکومتی برگزار گردید. آیت‌الله خمینی سخنرانی انتقادآمیزی علیه شاه ایراد کرد.[۱۳]
۱۵ خرداد
  • منزل سید روح‌الله خمینی در قم توسط نیروهای امنیتی حکومت پهلوی محاصره شد. مأموران پس از ورود به منزل، وی را دستگیر کرده و به باشگاه افسران تهران بردند.
  • به دلیل دستگیری سید روح‌الله خمینی شهر قم حالت تعطیلی به خود گرفت و نیروهای امنیتی به معترضان در خیابان تیراندازی کردند. تعدادی زیادی از مغازه‌های تهران تعطیل شد و تعدادی از دانشجویان به نشانه اعتراض از حضور در جلسه درس خودداری کردند. همچنین راه‌پیمایی‌های متعددی در شهرهای مختلف ایران بر پا شد. تعدادی از معترضین توسط نیروهای حکومتی کشته یا زخمی شدند. همچنین برخی روحانیون بازداشت گردیدند.
۱۶ خرداد
  • آیت الله خمینی از باشگاه افسران به زندان قصر منتقل گردید.
۲۰ خرداد
  • بسیاری از روحانیون به آیت‌الله خمینی تلگراف زدند و از بازداشت وی و دیگر علماء اظهار تأسف کردند.
  • عده زیادی از آیات عظام، علماء و روحانیون به تهران آمده و خواستار آزادی سید روح‌الله خمینی شدند.
۴ تیر
۲ مرداد
سید محمدهادی میلانی بازداشت آیت‌الله خمینی را محکوم کرد.
۱۱ مرداد
سرلشکر حسن پاکروان رئیس ساواک در پادگان عشرت آباد به دیدار آیت‌الله خمینی رفت.
  • سرلشکر حسن پاکروان رئیس ساواک در پادگان عشرت آباد به دیدار آیت‌الله خمینی رفت و به وی گفت شما آزاد هستید. سرهنگ مولوی روح‌الله خمینی و آیت‌الله سید حسن طباطبایی قمی را به داودیه و در خانه‌ای متعلق به ساواک منتقل کرد.
  • پس از آزادی سید روح‌الله خمینی بسیاری از هواداران وی برای دیدار با او به داودیه رفتند. این دیدارها تا چند روز ادامه داشت.
۱۲ مرداد
  • ماموران حکومتی منزل داودیه (محل اسکان روح‌الله خمینی) را محاصره کردند و از آمد و شدها جلوگیری کردند.
  • اعلامیه‌ای از طرف ساواک صادر شد. در این اعلامیه از قول ساواک آمده است: «بین مقامات انتظامی و حضرات آقایان خمینی، قمی و محلاتی تفاهمی حاصل شده است که در امور سیاسی مداحله نخواهند کرد. »
سخنرانی سید روح‌الله خمینی علیه کاپیتولاسیون در سال ۱۳۴۳

۱۳۴۳[ویرایش]

۱۷ فروردین
  • دکتر جواد صدر وزیر کشور در قیطریه به دیدار روح‌الله خمینی رفت. وی از طرف شاه و دولت آزادی مطلق را به وی اعلام کرد.
۱۸ فروردین
  • آیت‌الله خمینی وارد قم شدند و به منزل خود رفتند.
۱۹ فروردین
  • به مناسبت ورود روح‌الله خمینی به شهر قم، مردم جشن گرفتند و عده‌ای برای ملاقات وی از شهرهای مختلف به قم آمدند.
۲۰ فروردین
  • جواد صدر به قم رفت و با سید روح‌الله خمینی دیدار کرد.
۲۱ فروردین
  • در جشنی که به مناسبت آزادی آیت‌الله خمینی در قم برقرار شده بود قطعنامه‌ای صادر شد از جمله در این قطعنامه آمده بود: «اجرای قوانین اسلامی به صورت کامل خود و احیای سنت‌های متروکه شده دینی و انحلال مجلسین غیرقانونی، قطع ایادی استعمار و صهیونیسم از مملکت، جلوگیری از ظلم و فساد، اجرای قانون اساسی به معنای واقعی خود به ویژه اصل دوم متمم آن، الغاء تصویب‌نامه و لوایح ضد دینی. »
۲۶ فروردین
  • آیت الله خمینی در مسجد اعظم شهر قم در حضور طبقات مختلف مردم سخنرانی کرد.[۱۴]
۴ آبان
۱۳ آبان
  • منزل سید روح‌الله خمینی در قم محاصره شده و وی بازداشت می‌گردد. پس از انتقال آیت‌الله خمینی به فرودگاه مهرآباد وی را به ترکیه تبعید کردند. پس از تبعید روح‌الله خمینی بازارهای بسیاری از شهرهای ایران به تعطیلی کشیده شد.
  • سازمان امنیت و اطلاعات کشور اعلامیه‌ای صادر کرد و گفت «اقدامات روح‌الله خمینی امنیت کشور را به خطر انداخته است. »
  • تبعید آیت‌الله خمینی باعث تعطیلی یک ماههٔ دروس حوزه علمیه و نمازهای جماعت در بسیاری از شهرها گردید.
۲۱ آبان
مقامات ترکیه آیت‌الله خمینی را به شهر بورسا در ۴۶۰ کیلومتری غرب آنکارا نزدیک دریای مرمره منتقل کردند.

۱۳۴۴[ویرایش]

۱۴ شهریور

سید روح‌الله خمینی به‌همراه فرزندش مصطفی از ترکیه به عراق منتقل شد. او پس از ورود به بغداد برای زیارت راهی شهرهای کاظمین، سامرا و کربلا شد و یک هفته بعد به محل اصلی اقامت خود یعنی نجف عزیمت کرد.

۱۳۵۶[ویرایش]

۶ مهر
  • آیت الله خمینی در نجف گفت: «اسلام از اول غریب بوده و هنوز هم غریب است و کسی اسلام را نشناخته است. »[۱۶]
۲۱ آبان
  • سید روح‌الله خمینی طی ارسال پیامی «از ابراز احساسات ملت نسبت به شهادت فرزند خود (مصطفی) تشکر کرد[۱۷]
۱ دی
۱۷ دی
۱۹ دی
  • پیرو این مقاله تظاهرات‌هایی در شهرهای ایران برگزار شد. این اعتراض‌ها تا چند روز ادامه داشت. در قم عده‌ای به وسیله نیروهای امنیتی کشته شدند.
کاریکاتوری که در خصوص قیام ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم، سال‌ها بعد ترسیم شد.
۲ بهمن
  • آیت الله خمینی پیرو رویداد قم (۱۹ دی) اعلامیه‌ای صادر کرد.[۱۸]
۸ اسفند
  • روح‌الله خمینی به مناسبت تظاهرات ۲۹ دی تبریز و کشته شدن بسیاری از مردم تبریز برای آنان پیام داد.[۱۹]

۱۳۵۷[ویرایش]

۴ فروردین
  • آیت‌الله خمینی به مناسبت اربعین کشته شدگان مردم تبریز پیام داد.[۲۰]
۴ اردیبهشت
۹ اردیبهشت
  • آیت‌الله خمینی به مناسبت اربعین کشته شدگان مردم یزد پیام داد.[۲۲]
۱۰ خرداد
۲۰ خرداد
  • آیت‌الله خمینی به مناسبت دومین اربعین شهدای قم پیام داد.[۲۴]
۲۲ مرداد
  • سید روح‌الله خمینی به مناسبت کشتار مردم اصفهان و شیراز پیام داد.[۲۵]
۲۸ مرداد
روزنامه اطلاعات از خاموش‌سازی آتش در سینما رکس آبادان می‌گوید.
۳۱ مرداد
  • آیت‌الله خمینی از کشتار آبادان (سینما رکس) ابراز تأثر و تاسف کرد.[۲۶]
۶ شهریور
۱۶ شهریور
  • هیئت دولت طی مصوبه‌ای اعلام کرد، از روز ۱۷ شهریور به مدت ۶ ماه در تهران و ۱۱ شهر دیگر حکومت نظامی برقرار است.
۱۷ شهریور
  • مردم تهران در میدان ژاله تظاهراتی علیه رژیم پهلوی به راه انداختند. در این روز تعداد زیادی کشته شدند. این روز به جمعه سیاه مشهور شد.
۱۸ شهریور
۲۱ شهریور
  • آیت‌الله خمینی به مناسبت هفتم شهدای ۱۷ شهریور پیام داد.[۲۹]
۲۷ شهریور
  • سید روح‌الله خمینی به مناسبت زلزله طبس پیامی فرستاد و به مردم گوشزد کرد «نهضت اسلامی را ادامه دهید و تا برچیده شدن دستگاه قلدری و استبداد از قیام خود دست نکشید. »[۳۰]
۲ مهر
  • منزل آیت‌الله خمینی در نجف به محاصره نظامی ارتش عراق درآمد و دولت عراق برای فعالیت وی محدودیت ایجاد نمود.
۱۰ مهر
  • سفیر عراق در پاکستان با صدور اعلامیه‌ای علت ایجاد محدودیت برای آیت‌الله خمینی را توضیح داد. وی در اعلامیه آورده بود «که اقدامات مقامات عراقی در مورد آیت‌الله خمینی عبارت از آن بوده است که ایشان را در خانه‌ای که به سر می‌برند زیر نظر قرار دادند تا اجازه داده نشود که ایشان از محل سکونت خویش به عنوان کانونی برای فعالیت‌های ضدایرانی استفاده کنند.»
۱۳ مهر
  • بر اثر فشارها و محدودیت‌های اعمال شده توسط دولت عراق، سید روح‌الله خمینی به همراه عده‌ای از مأمورین عراقی با اتومبیل به سوی کشور کویت حرکت کردند و خود را در پاسگاه مرزی کویت به مقامات کویت معرفی کردند ولی دولت کویت با ورود وی موافقت نکرد و نتیجتاً دوباره به عراق بازگشتند.
  • آیات عظام مقیم ایران به محض اطلاع از این که آیت‌الله خمینی باید عراق ترک نماید به مخابره تلگراف و فرستادن پیام مبنی بر مخالفت با این اقدام مبادرت کردند.
۱۴ مهر
۱۵ مهر
۱۶ مهر
  • آیت‌الله خمینی طی بیانیه‌ای از دانشجویان ایرانی خواست تا ارتش را به قیام علیه شاه تشویق کنند و از اعتصاب عمومی کارگران و کارمندان حمایت کنند.[۳۲]
  • عده زیادی از ایرانیان برای دیدار روح‌الله خمینی عازم پاریس شدند.
  • تلگرام‌های زیادی از ایران و دیگر کشورها به پاریس مخابره شد.
  • سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی از علمای قم برای ژیسکاردستن رئیس جمهور فرانسه پیامی فرستاد و از وی خواست از مهمان نوازی در حد اعلاء دربارهٔ آیت‌الله خمینی کوتاهی نشود.
  • جمعی از اساتید حوزه علمیه قم بیانیه‌ای علیه رفتار غیرانسانی رژیم بعثی عراق صادر کردند.
۱۷ مهر
  • روحانیون نجف طی پیامی به آیت‌الله خمینی گفتند «برای ما جدایی و محرومیت از افاضات عالیه و رهبری‌های حکیمانه و خردمندانه آن حضرت، درداناکترین مصیبت و خسارت جبران‌ناپذیر است. »
  • علمای نجف به ژیسکاردستن پیامی فرستادند و گفتند «جامعه روحانیت نجف اشرف از شما به طور جدی انتظار دارد از هیچ‌گونه کوشش و بذل و جهدی جهت حفظ و حراست معظم‌له دریغ نورزند.»
  • مجمع علمای اندونزی طی پیامی آیت‌الله خمینی را به اندونزی دعوت کردند.
  • آیت‌الله شیرازی طی تلگرافی از آیت‌الله خمینی دعوت کرد به ایران بیایند.
۲۰ مهر
  • آیت‌الله خمینی به مناسبت اربعین شهدای ۱۷ شهریور اعلامیه‌ای صادر کرد.[۳۳]
۲۲ مهر
  • آیت‌الله خمینی با روزنامه فیگارو پاریس گفتگو کرد.[۳۴]
۲۴ مهر
  • عده زیادی از اساتید دانشگاه‌های تهران، اصفهان و شیراز طی تلگرافی از ژیسکاردستن خواستند آزادی بیان برای روح‌الله خمینی در مدت اقامت وی در فرانسه فراهم باشد.
  • سید روح‌الله خمینی مدت توقف خود را در پاریس تمدید کرد.
۴ آبان
  • آیت‌الله خمینی به مناسبت تولد شاه پیامی داد «"همه با هم هم‌صدا بشوید، همه با مسلمان‌ها هم‌صدا. اگر این صدای توحید را با هم بلند کنید. این تمام می‌شود کارش. اختلاف نیندازید که هر کس از یک گوشه‌ای بگیرد امروز اختلاف انتحار مسلمین است. باید همه با هم باشید. همه یک‌صدا و همه با یک صدا و آن یک صدا این است: مرگ بر شاه و بر این سلطنت. مرگ بر آنهایی که این را حمایت می‌کنند مثل کارتر...»[۳۵]
۱۳ آبان
  • سید روح‌الله خمینی در گفتگو با رادیو و تلویزیون سوئد تأکید کرد «ملت حاضر نیست شاه باشد هر قدر هم عقب‌نشینی کند.»[۳۶]
۱۵ آبان
  • سید روح‌الله خمینی با تلویزیون سی بی اس آمریکا مصاحبه کرد و گفت شاه باید برود.[۳۷]
۲۲ آبان
  • آیت‌الله خمینی با روزنامه لوموند پاریس مصاحبه کرد.[۳۸]

منابع[ویرایش]

  1. «تلگراف به محمد رضا پهلوی دربارهٔ انجمن‌های ایالتی و ولایتی». سایت جامع امام خمینی. 
  2. «تلگراف به اسد اللَّه عَلَم دربارهٔ انجمن‌های ایالتی و ولایتی». سایت جامع امام خمینی. 
  3. «تلگراف به اسد اللَّه عَلَم (تصویب لایحه انجمن‌های ایالتی)». سایت جامع امام خمینی. 
  4. «تلگراف به محمد رضا پهلوی در اعتراض به عملکرد اسد اللَّه علم». سایت جامع امام خمینی. 
  5. «سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)». سایت جامع امام خمینی. 
  6. «پیام به جمعی از متدینین تهران جهت افشای ماهیت رفراندم شاه». سایت جامع امام خمینی. 
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ «پیام به علما و روحانیون (اعلام عزای عمومی در نوروز 1342)». سایت جامع امام خمینی. 
  8. «مشاهده تقویم تاریخ ۱ فروردین». مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، برای مشاهده متن منبع، در بخش جستجو، «۱ فروردین» را انتخاب کنید.. بازبینی‌شده در ۲۹ نوامبر ۲۰۱۵. 
  9. «تلگراف تشکر از همدردی روحانیون تهران (حمله به مدرسه فیضیه)». سایت جامع امام خمینی. 
  10. «تلگراف تشکر از همدردی آقای محسن طباطبایی حکیم (حمله به مدرسه فیضیه)». سایت جامع امام خمینی. 
  11. «پیام به طلاب اعزام شده به سربازی (رسالت سنگین روحانیت)». سایت جامع امام خمینی. 
  12. «پیام به روحانیون و ملت مسلمان ایران (افشای جنایتهای رژیم شاه)». سایت جامع امام خمینی. 
  13. «سخنرانی سخنرانی در جمع روحانیون و اهالی قم (شاه و اسرائیل، اساس گرفتاریهای ملت)». سایت جامع امام خمینی. 
  14. «سخنرانی در جمع قشرها مختلف مردم (15 خرداد، عملکرد دولت و رسالت علما)». سایت جامع امام خمینی. 
  15. «سخنرانی در جمع مردم (مخالفت با لایحه کاپیتولاسیون و اعلام عزای عمومی)». سایت جامع امام خمینی. 
  16. «سخنرانی: هشدار به روحانیون حوزه نجف نسبت به برداشتهای غلط از احکام اسلام». سایت جامع امام خمینی. 
  17. «پیام به علما و ملت ایران و بیان وظیفه عمومی در قبال رژیم». سایت جامع امام خمینی. 
  18. «پیام به ملت ایران به مناسبت قیام 19 دی مردم قم و نوید پیروزی». سایت جامع امام خمینی. 
  19. «پیام به اهالی آذربایجان (چهلم شهدای 19 دی قم)». سایت جامع امام خمینی. 
  20. «پیام به ملت ایران به مناسبت اربعین شهدای تبریز». سایت جامع امام خمینی. 
  21. «مصاحبه با لوسین ژرژ دربارهٔ مسائل سیاسی و اجتماعی ایران». سایت جامع امام خمینی. 
  22. «پیام به ملت ایران دربارهٔ ادامه مبارزه». سایت جامع امام خمینی. 
  23. «سخنرانی در جمع روحانیون و طلاب دربارهٔ تکلیف شرعی بودن قیام بر ضد شاه». سایت جامع امام خمینی. 
  24. «پیام به ملت ایران (هدف، واژگونی طاغوت و برپاداشتن اسلام است)». سایت جامع امام خمینی. 
  25. «پیام به ملت ایران دربارهٔ کشتار وحشیانه رژیم در اصفهان و شیراز». سایت جامع امام خمینی. 
  26. «پیام به اهالی آبادان دربارهٔ آتش‌سوزی سینما رکس». سایت جامع امام خمینی. 
  27. «پیام به ملت ایران دربارهٔ فریبکاری‌های جدید شاه». سایت جامع امام خمینی. 
  28. «پیام به ملت ایران دربارهٔ کشتار وحشیانه 17 شهریور». سایت جامع امام خمینی. 
  29. «پیام به ملت ایران و تسلیت فاجعه 17 شهریور». سایت جامع امام خمینی. 
  30. «پیام به ملت ایران دربارهٔ اغفال مردم توسط دولت». سایت جامع امام خمینی. 
  31. «پیام به ملت ایران به مناسبت مهاجرت از عراق». سایت جامع امام خمینی. 
  32. «پیام به ملت ایران به مناسبت آغاز سال تحصیلی». سایت جامع امام خمینی. 
  33. «پیام به ملت ایران به مناسبت چهلم شهدای 17 شهریور». سایت جامع امام خمینی. 
  34. «مصاحبه با روزنامه فیگارو و تشریح اوضاع آینده ایران». سایت جامع امام خمینی. 
  35. «سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج (عامل اصلی در جنایات)». سایت جامع امام خمینی. 
  36. «مصاحبه با رادیو- تلویزیون سوئد دربارهٔ لزوم انقراض سلسله پهلوی». سایت جامع امام خمینی. 
  37. «مصاحبه با تلویزیون «سی.بی. اس» آمریکا دربارهٔ سخنرانی شاه و تغییر دولت». سایت جامع امام خمینی. 
  38. «مصاحبه با روزنامه فرانسوی لوموند (جمهوری اسلامی متکی به قانون اسلام است)». سایت جامع امام خمینی. 
  • دکتر باقر عاقلی. روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی جلد دوم. چاپ هشتم. تهران: نامک، ۱۳۸۷. ISBN 9646895530.