دودمان کاپت
 | یک نظرخواهی برای تغییر عنوان این مقاله به دودمان کاپسین در دست بررسی و بحث است. لطفاً تا پیش از حصول اجماع و جمعبندی بحث، این مقاله را منتقل نکنید. |
| تاریخ فرانسه |
|---|
 |
| گاهشماری |
 درگاه فرانسه |
دودمان کاپت (/kəˈpiːʃən/ kə-PEE-shən; فرانسوی: Capétiens) یا کاپسینها,[۱] همچنین به عنوان خاندان فرانسه شناخته میشود (فرانسوی: La Maison de France)، این دودمان با ریشه فرانکی و شاخهای از روبرتیان از نسب پدری، و کارولنژیها از طریق نسب مادری است. این سلسله از بزرگترین و قدیمیترین خاندانهای سلطنتی در اروپا و جهان است و شامل اوگ کاپه، بنیانگذار سلسله، و نوادگان پسری او میشود که بدون وقفه از سال ۹۸۷ تا ۱۷۹۲ و دوباره از ۱۸۱۴ تا ۱۸۴۸ در فرانسه حکومت کردند. سلسله ارشد خاندان کاپت از زمان انتخاب اوگ کاپه در سال ۹۸۷ تا مرگ شارل چهارم در سال ۱۳۲۸ در فرانسه حکومت کردند. پس از این سلسله، شاخه فرعی، ابتدا خاندان والوآ، و پس از آنها دودمان بوربون، حکومت کردند که تا زمان لغو رژیم پیشین توسط انقلاب فرانسه در سال ۱۷۹۲ و محاکمه و اعدام لوئی شانزدهم در سال ۱۷۹۳، حکومت کردند. بوربونها در سال ۱۸۱۴ پس از شکست ناپلئون، دوباره به قدرت بازگشتند، اما مجبور شدند در پی انقلاب ۱۸۳۰ فرانسه دوباره تاج و تخت را به نفع آخرین پادشاه کاپتی، لوئی فیلیپ، که متعلق به خاندان اورلئان، شاخهای از بوربونها بود، واگذار کنند. شاخههای فرعی خاندان کاپتی بوربون هنوز بر اسپانیا و لوکزامبورگ حکومت میکنند.
این سلسله نقش حیاتی در شکلگیری دولت فرانسه داشت. پادشاهان کاپتی از پایگاه قدرتی که در ابتدا محدود به ملک اربابی خودشان،[۲] ایل-دو-فرانس، بود، به آرامی اما پیوسته قدرت و نفوذ خود را افزایش دادند تا اینکه این قدرت تمام قلمرو آنها را دربر گرفت. اعضای این سلسله بهطور سنتی کاتولیک و کاپتیهای اولیه با کلیسای کاتولیک متحد بودند. فرانسویها همچنین فعالترین شرکتکنندگان در جنگهای صلیبی بودند، که در یک سری از پنج پادشاه صلیبی به اوج خود رسید - لوئی هفتم، فیلیپ دوم، لوئی هشتم، لوئی نهم، و فیلیپ سوم. اتحاد کاپتیها با پاپ پس از فاجعه جنگ صلیبی آراگونی متحمل ضربه شدیدی شد. پسر و جانشین فیلیپ سوم، فیلیپ چهارم، پاپ بونیفاس هشتم را دستگیر کرد و پاپ را تحت کنترل فرانسه قرار داد. والوآهای بعدی که با فرانسوای یکم شروع شد، اختلافات مذهبی را نادیده گرفت و با سلطان عثمانی، متحد شد تا با قدرت رو به رشد امپراتوری مقدس روم مقابله کند. هانری چهارم در زمان رسیدن به پادشاهی، خود یک پروتستان فرانسوی بود، اما پس از چهار سال جنگ مذهبی در فرانسه به نیاز به تغییر مذهب پی برد.
کاپتیها عموماً از روابط خانوادگی هماهنگی برخوردار بودند. طبق سنت، به پسران و برادران کوچکتر پادشاه فرانسه، امتیازاتی داده میشد تا رتبه خود را حفظ کنند و از ادعای تاج و تخت فرانسه منصرف شوند. وقتی کاپتیها آرزوی پادشاهی داشتند، جاهطلبیهای آنها نه به تاج و تخت فرانسه، بلکه به تاج و تختهای خارجی معطوف میشد. در نتیجه، کاپتیها در زمانهای مختلف در پادشاهیهای پرتغال، سیسیل و ناپل، ناوار، مجارستان و کرواسی، لهستان، اسپانیا و ساردنی، دوکنشینهای بزرگ لیتوانی و لوکزامبورگ، و در امپراتوریهای لاتین و برزیل سلطنت کردهاند. در دوران مدرن، پادشاه فلیپه ششم، پادشاه اسپانیا عضوی از این خانواده است، در حالی که هانری (دوک بزرگ لوکزامبورگ) از طریق خویشاوندی پدری با این خانواده مرتبط است؛ هر دو از طریق شاخه بوربون این سلسله. این خاندان در کنار خاندان هابسبورگ، که مسلماً بزرگترین رقیب تاریخی آن است و سالها به رقابت با یکدیگر پرداختند، یکی از دو قدیمیترین سلسلههای سلطنتی اروپایی بودند. این خاندان همچنین یکی از قدرتمندترین خانوادههای سلطنتی در تاریخ اروپا بود که در بیشتر دوران حیات خود نقش مهمی در سیاست آن ایفا کرد. طبق گفته دانشگاه آکسفورد، ۷۵درصد از کل خانوادههای سلطنتی در تاریخ اروپا با سلسله کاپتیها مرتبط هستند.[۳][۴][۵]
از برآمدن تا سرنگونی
[ویرایش]
نخستین مرد نیرومند این خاندان هوگو بزرگ پسر شاه روبر یکم بود. او در دوره ناتوانی کارولنژیها قدرت و اعتبار بسیاری به دست آورد. پسر او، هوگو کاپه، که در آغاز چون پدر کنت پاریس و دوک فرانکها بود توانست از ناتوانی لوئی پنجم، واپسین شاه کارولنژی و نیز همیاری امپراتوران آلمان و اسقف رمس بهره گرفته و به پادشاهی برسد. هرچند تا سالها کلیسای کاتولیک او را به شاهی فرانسه نمیپذیرفت. همچنین کاپتیها در آغاز بر همه فرانسه چیرگی نداشتند و با گذشت زمان بر مرزهای کشورشان افزودند.
پادشاهی کاپتیها با کشاکش جنگهای صلیبی همدوره بود و برخی از این پادشاهان نیز خود در جنگهای صلیبی شرکت کردند و حتی لوئی نهم برای دلاوریهایش در جنگ با مسلمانان از سوی کلیسا پس از مرگ، سنلوئی یا لوئی قدیس خوانده شد.
پس از لوئی دهم فرانسه دچار مشکلی به نام جانشینی پادشاه شد چرا که تا زمانی که لوئی زنده بود پسری نداشت. همسر لوئی دهم که آبستن بود ولی پس از مرگ شوهر پسری به دنیا آورد که از آغاز زاده شدن به پادشاهی فرانسه رسید و نام ژان یکم را بر او گذاردند؛ ولی این پادشاه نوزاد نیز پنج روز بیشتر زنده نماند و به ناچار عمویش به نام فیلیپ پنجم به پادشاهی برگزیده شد؛ ولی چون فیلیپ پنجم هم فرزند پسری نداشت باز فرانسه دچار تنگنای جانشینی شد و پس از مرگ فیلیپ برادر جوانتر وی شارل چهارم به پادشاهی رسید. از آنجا که از شارل نیز فرزند پسری نمانده بود که جانشین وی شود سرانجام پادشاهی به دودمان والوآ رسید که شاخهای از کاپتیها بودند.
فهرست پادشاهان کاپتی
[ویرایش]- ۹۹۶–۹۸۷: اوگ کاپه، در آغاز کنت پاریس و سپس پادشاه فرانسه
- ۱۰۳۱–۹۹۶: روبر دوم، شناخته شده به روبر پیر
- ۱۰۶۰–۱۰۳۱: هانری یکم
- ۱۱۰۸–۱۰۶۰: فیلیپ یکم
- ۱۱۳۷–۱۱۰۸: لوئی ششم، شناخته شده به فربه
- ۱۱۸۰–۱۱۳۷: لوئی هفتم
- ۱۲۲۳–۱۱۸۰: فیلیپ دوم
- ۱۲۲۶–۱۲۲۳: لوئی هشتم
- ۱۲۷۰–۱۲۲۶: لوئی نهم، شناخته شده به لوئی قدیس
- ۱۲۸۵–۱۲۷۹: فیلیپ سوم، شناخته شده به بیباک
- ۱۳۱۴–۱۲۸۵: فیلیپ چهارم، شناخته شده به نیک
- ۱۳۱۶–۱۳۱۴: لوئی دهم
- ۱۳۱۶–۱۳۱۶: ژان یکم
- ۱۳۲۲–۱۳۱۶: فیلیپ پنجم
- ۱۳۲۸–۱۳۲۲: شارل چهارم
شاخههای فرعی کاپتی
[ویرایش]دودمان کاپتی بارها به شاخههای فرعی (و گاهی رقیب) تقسیم شده است. شاخه فرعی، خطی از تبار خط دیگری غیر از ارشدترین است. این فهرست شاخههای فرعی، بیشتر خطوط فرعی کاپتی و اجداد سلطنتی فرانسوی آنها را نشان میدهد، اگرچه برخی از زیرشاخهها نشان داده نشدهاند.
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
منابع
[ویرایش]- ↑ مصاحب، غلامحسین. دایرةالمعارف فارسی، جلد دوم بخش اول ش-ل، ص. ۲۱۱۵. تهران: بنیاد دایرةالمعارف اسلامی، ۱۳۸۱. شابک 964-303-044-x.
- ↑ Sassier, Yves (1897). Hugues Capet: naissance d'une dynastie. Fayard. p. 238. ISBN 978-2-213-01919-2.
- ↑ An Empire of Memory: The Legend of Charlemagne, the Franks, and Jerusalem before the First Crusade. Oxford University Press. 2011. p. 22. ISBN 978-0-19-161640-2.
- ↑ MacLagan, Michael; Louda, Jiri (1984). Lines of Succession: Heraldry of the Royal Families of Europe. London: Orbis. ISBN 978-0-85613-672-6.
- ↑ Hallam, Elizabeth M.; Everard, Judith (2001). Capetian France, 987–1328 (second ed.). Harlow, UK: Longman. ISBN 978-0-582-40428-1.
- ویکیپدیای انگلیسی
پادشاهان دودمان کاپت فرانسه (۹۸۷ میلادی - ۱۳۲۸ میلادی) | ||
|---|---|---|
هوگو کاپه - روبر دوم - هانری یکم - فیلیپ یکم - لوئی ششم - لوئی هفتم - فیلیپ دوم - لوئی هشتم - لوئی نهم - فیلیپ سوم - فیلیپ چهارم - لویی دهم - فیلیپ پنجم - شارل چهارم - ژان یکم | .svg) | |