سرخه‌ده علیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
روستای سرخه ده علیا
سرخه‌ده علیا
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان لرستان
شهرستان خرم‌آباد
بخش بخش مرکزی
دهستان کرگاه شرقی
نام محلی سرسرآو
نام‌های دیگر سوره دی
مردم
جمعیت ۱۶۶ نفر
اطلاعات روستایی
پیش‌شمارهٔ تلفن ۹۸۶۶۱+

سرخه‌ده علیا، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان خرم‌آباد در استان لرستان ایران است.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان کرگاه شرقی قرار دارد و براساس سرشماری مرکز آمار ایران در سال ۱۳۸۵، جمعیت آن ۲۰۱ نفر (۳۳خانوار) بوده‌است. براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران در سال ۱۳۹۰ این روستا دارای ۳۳ خانوار و ۱۶۶ نفر جمعیت بوده است. همچنین این روستا دارای یک مدرسه برای پایهٔ ابتدایی نیز می‌باشد که به طور میانگین سالانه پنج دانش آموز در تمامی دوره‌های مقطع ابتدایی دارد.

نام محلی[ویرایش]

نام محلی این روستا سِرسِرآو (به انگلیسی sersero) می‌باشد؛ و از دو بخش (سِر) به معنای بالا و (سِرآو) به معنای سراب (یا چشمه) تشکیل شده است. این روستا به دلیل دارا بودن چشمه‌ها و قنات‌های بسیار و نیز رودخانهٔ قدیمی چنین نامگذاری شده است. همچنین به این روستا (سوره دی) به معنی (سرخه ده) نیز گفته می‌شود که به دلیل وجود خاک قرمز رنگ در این روستا می‌باشد. نام رسمی این روستا از این نام که در حقیقت نام محلی قدیمی این روستا بوده برگرفته شده و نیز به نام دو روستا تبدیل شده است که یکی به نام سرخه ده علیا و دیگری سرخه ده سفلی می‌باشد. البته این خاک سرخ مخصوص روستای سرخه ده علیا می‌باشد و در سرخه ده سفلی این خاک به مقدار ناچیز وجود دارد.

تبار و زبان مردم سرخه ده علیا[ویرایش]

مردم سرخه ده از ساکنین قدیمی لرستان هستند. ساکنین این روستا اکثراً از ایل دریکوند یا همان دیرکوند تشکیل شده‌اند که ولادیمیر مینورسکی ایران شناس و خاورشناس معروف روسی آنها را به عنوان لرهای اصلی معرفی می‌کند.[۱] دریکوندها جزئی مهم از مردم بالاگریوه هستند و به گویش بالاگریوه‌ای و خرم‌آبادی صحبت می‌کنند.[۲]

دریک سکه هخامنشی بوده و دریکوندها خزانه داران هخامنشیان بوده‌اند بطوریکه بزرگترین گنجینه هخامنش غار کلماکره در حیطه جغرافیایی دریکوندها بوده است[۱]

آب و هوا[ویرایش]

روستای سرخه ده علیا در کوهپایهٔ رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد و از آب و هوای سرد کوهستانی برخوردار است. به طوری که در طول دورهٔ تابستان از نزدیکترین روستا (سرخه ده سفلی) سه تا چهار درجهٔ سانتیگراد خنک تر است. این روستا از جنوب به رشته کوه‌های هشتاد پهلو متصل می‌شود و از سمت شمال به دشت کُرِگاه می‌رسد، به همین علت این روستا از سمت جنوب به شمال دارای شیب رو به پایین است.

پرآب‌ترین چشمهٔ این روستا، چشمهٔ کنار قبرستان این روستا و چشمهٔ بالای روستا می‌باشد. همچنین یک قنات در ضلع جنوب غربی این روستا ساخته شده است که از تاریخ دقیق حفر این قنات اطلاعاتی در دسترس نیست. در این روستا چشمه‌ها ی کوچک و بزرگ بسیاری در تمام باغات و زمین‌های زراعی اطراف روستا وجود دارد. در گذشته رود کوچکی نیز از شرق این روستا عبور می‌کرده است که اکنون درهٔ عمیق آن باقی مانده و روستا را به دو بخش تقسیم می‌کند. در فصول بارانی این رودخانه به مدت چند روز جاری می‌شود.

تپه سرسرآو[ویرایش]

تپه سرخه ده علیا (تپه سرسرآو) مربوط به سده‌های ۷ ه. ق. است و در شهرستان خرم‌آباد، بخش مرکزی، دهستان کرگاه شرقی، روستای سرخه ده علیا واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ اسفند ۱۳۸۵ با شمارهٔ ثبت ۱۸۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مینورسکی، ولادیمیر. لرها و لرستان. ترجمهٔ سکندر امان‌الهی بهاروند. تهران: آرون، آبان ۱۳۹۳. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۲۳۱-۲۵۷-۳. 
  2. بالاگریوه، مرادحسین پاپی. تبار هخامنش دیار بالاگریوه. افلاک، اسفند ۱۳۹۰. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۱۸۶-۰۰۹-۹. 
  3. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱.