پرش به محتوا

بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک
۷۳۷–۴۰۰ متعلق به بریتیش ایرویز
کاربری هواپیمای مسافربری باریک‌پیکر
تولیدکننده هواپیماهای تجاری بوئینگ
نخستین پرواز ۲۴ فوریه ۱۹۸۴
معرفی ۲۸ نوامبر ۱۹۸۴ با یواس ایرویز
وضعیت فعال
کاربر اصلی ساوت‌وست ایرلاینز
یوتیر اوییشن
لوفت‌هانزا
آلاسکا ایرلاینز
ساخته‌شده ۱۹۸۱–۲۰۰۰
تعداد ساخته‌شده ۱٬۹۸۸
توسعه‌یافته از بوئینگ ۷۳۷
توسعه‌یافته به بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی

بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک (به انگلیسی: Boeing 737 Classic) یک مدل هواپیمای مسافربری باریک‌پیکر دوموتوره است که توسط شرکت بوئینگ ایالات متحده توسعه‌یافته و طی سال‌های ۱۹۸۱–۲۰۰۰ ساخته شده‌است. نخستین به‌کارگیرنده این هواپیما ساوت‌وست ایرلاینز بوده‌است. این هواپیما در ۲۴ فوریه ۱۹۸۴ میلادی نخستین پرواز خود را انجام داد. این دسته از هواپیماها از موتور سی‌اف‌ام۵۶ سری سه نیرو می‌گیرند.

بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک که توسط هواپیماهای تجاری بوئینگ تولید شده است، نسل دوم خانوادهٔ بوئینگ ۷۳۷ به‌شمار می‌رود. توسعهٔ این هواپیما در سال ۱۹۷۹ آغاز شد و نخستین مدل آن، یعنی ۷۳۷-۳۰۰، در فوریهٔ ۱۹۸۴ پرواز کرد و در دسامبر همان سال وارد خدمت شد. مدل کشیده‌تر ۷۳۷-۴۰۰ در فوریهٔ ۱۹۸۸ پرواز کرد و اواخر همان سال به بهره‌برداری رسید. کوتاه‌ترین مدل، ۷۳۷-۵۰۰، در ژوئن ۱۹۸۹ پرواز کرد و در سال ۱۹۹۰ وارد خدمت شد.

در مقایسه با سری اصلی، سری کلاسیک با استفاده از موتورهای توربوفن سی‌اف‌ام اینترنشنال سی‌اف‌ام۵۶ برای بازدهی سوخت بهتر، بازسازی شد و از اویونیک ارتقایافته بهره می‌برد. این هواپیما با ۱۳۳٬۵۰۰–۱۵۰٬۰۰۰ پوند (۶۰٫۶–۶۸٫۰ تن) بیشینه وزن برخاست، بردی معادل ۲٬۰۶۰ تا ۲٬۳۷۵ مایل دریایی [nmi] (۳٬۸۱۵ تا ۴٬۳۹۸ کیلومتر؛ ۲٬۳۷۱ تا ۲٬۷۳۳ مایل) دارد. مدل -۵۰۰ با طول ۱۰۲ فوت (۳۱ متر) مشابه ۷۳۷-۲۰۰ اصلی است و می‌تواند ۱۱۰ تا ۱۳۲ مسافر را جابه‌جا کند. مدل -۳۰۰ با طول ۱۱۰-فوت (۳۴-متر) گنجایش ۱۲۶ تا ۱۴۹ مسافر را دارد، در حالی که مدل -۴۰۰ با طول ۱۲۰-فوت (۳۷-متر) بین ۱۴۷ تا ۱۶۸ صندلی را در خود جای می‌دهد.

این سری با خانوادهٔ مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۰ و بعدها با خانواده ایرباس ای۳۲۰ رقابت کرد که باعث شد بوئینگ با معرفی بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی، محصول خود را به‌روزرسانی کند و به این ترتیب مدل‌های -۳۰۰/۴۰۰/۵۰۰ را با نام ۷۳۷ کلاسیک متمایز نماید. در مجموع، ۱٬۹۸۸ فروند از این هواپیما از سال ۱۹۸۴ تا پایان تولید در سال ۲۰۰۰ تحویل داده شد: ۱٬۱۱۳ فروند از مدل -۳۰۰، ۴۸۶ فروند از مدل -۴۰۰ و ۳۸۹ فروند از مدل -۵۰۰.

توسعه و طراحی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در پی موفقیت بوئینگ ۷۳۷، بوئینگ به دنبال افزایش ظرفیت و برد بود تا با اعمال بهبودهایی، هواپیما را با مشخصات مدرن ارتقا دهد و در عین حال اشتراکات آن را با مدل‌های قبلی ۷۳۷ حفظ کند. توسعه در سال ۱۹۷۹ آغاز شد و در سال ۱۹۸۰، مشخصات اولیهٔ هواپیما در نمایشگاه هوایی فارن‌بورو منتشر گردید.[۱] سری جدید از موتورهای توربوفن سی‌اف‌ام اینترنشنال سی‌اف‌ام۵۶ بهره می‌برد که منجر به بهبود چشمگیر در بازدهی سوخت و کاهش صدا شد، اما با توجه به فاصلهٔ کم بدنهٔ ۷۳۷ از زمین که میراثی از بدنهٔ بوئینگ ۷۰۷ بود، چالش مهندسی ایجاد کرد. بوئینگ و شرکت سازندهٔ موتور، سی‌اف‌ام اینترنشنال، با قرار دادن موتور در جلو (به جای زیر) بال و انتقال تجهیزات جانبی موتور به طرفین (به جای پایین) پوشش موتور، این مشکل را حل کردند که به ورودی هوای غیرمدور و متمایز ۷۳۷ منجر شد.[۱]

بال هواپیما برای بهبود آیرودینامیک تغییراتی داشت. نوک بال‌ها ۹ اینچ (۲۳ سانتیمتر) امتداد یافت. هوازه لبهٔ حمله و برآافزا لبهٔ فرار نیز تنظیم شدند.[۱] عرشهٔ پرواز با سیستم ابزار پرواز الکترونیکی اختیاری بهبود یافت و کابین مسافران نیز مشابه بهبودهای صورت‌گرفته در بوئینگ ۷۵۷ ارتقا پیدا کرد. این خانواده همچنین دارای یک پایدارکنندهٔ عمودی بازطراحی‌شده با بالهٔ پشتی در پایه بود.[۲]

توسعه مدل‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در مارس ۱۹۸۱، یو اس ایرویز و ساوت‌وست ایرلاینز هر کدام ۱۰ فروند از سری ۷۳۷-۳۰۰ را سفارش دادند. این مدل که نخستین مدل از سری ۷۳۷ کلاسیک بود، در فوریهٔ ۱۹۸۴ پرواز کرد و در دسامبر همان سال با شرکت ساوت‌وست ایرلاینز وارد خدمت شد. مدل کشیده‌تر ۷۳۷-۴۰۰ با سفارش ۲۵ فروند توسط پیدمونت ایرلاینز در ژوئن ۱۹۸۶ معرفی شد. این هواپیما در فوریهٔ ۱۹۸۸ پرواز کرد و اواخر همان سال با همان شرکت وارد بهره‌برداری شد. آخرین مدل این سری، ۷۳۷-۵۰۰، با سفارش ۳۰ فروند توسط ساوت‌وست ایرلاینز در مهٔ ۱۹۸۷ کلید خورد. این مدل که به عنوان جایگزین ۷۳۷-۲۰۰ طراحی شده بود و ظرفیت و ابعاد مشابهی داشت، در ژوئن ۱۹۸۹ پرواز کرد و در سال ۱۹۹۰ با ساوت‌وست ایرلاینز وارد خدمت شد.

بوئینگ موتور سی‌اف‌ام اینترنشنال سی‌اف‌ام۵۶ را به‌طور انحصاری برای نیرودهی به مدل ۷۳۷-۳۰۰ انتخاب کرد. بال‌های ۷۳۷ نسبت به کاربردهای قبلی سی‌اف‌ام۵۶ به زمین نزدیک‌تر بودند، که نیاز به چندین اصلاح در موتور را ایجاد کرد. قطر فن کاهش یافت و جعبه‌دندهٔ جانبی موتور از پایین به موقعیت ساعت ۹ منتقل شد که به پوشش موتور شکل متمایز ته-صاف بخشید که اغلب به آن «لپ همستر» می‌گویند. نیروی رانش کلی نیز به دلیل کاهش نسبت کنار گذر، از ۲۴٬۰۰۰ تا ۲۰٬۰۰۰ پوند-نیرو (۱۰۷ تا ۸۹ کیلونیوتن) کاهش یافت.[۳]

سامانۀ تنظیم سرعت

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

سری ۷۳۷ کلاسیک شاهد معرفی سامانۀ تنظیم سرعت (STS) بود؛ یک سیستم تقویت پرواز که پایدارکننده را به‌طور خودکار در سرعت‌های پایین، وزن کم و نیروی رانش بالا تنظیم می‌کند. این سامانه بیشتر در هنگام برخاستن و انصراف از فرود مشاهده می‌شود و بر همان سخت‌افزار و نرم‌افزاری تکیه دارد که در حالت خلبان خودکار استفاده می‌شود.[۴] سیستم STS در برابر خرابی کاملاً ایمن نیست زیرا تنها از یک نوع سنسور و یک رایانه استفاده می‌کند. این طراحی به دلیل وجود سوئیچ‌های قطع‌کننده در کنسول مرکزی که می‌توانند در صورت عملکرد نادرست سیستم را محدود کنند، قابل قبول تلقی شد.[۵] سیستم‌های حفاظتی در بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی و سامانۀ ام‌سی‌ای‌اس در ۷۳۷ مکس، نسخه‌های بعدی و گسترش‌یافتهٔ این سیستم هستند.

توسعه‌های بعدی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در طول دههٔ ۱۹۸۰، سری ۷۳۷ کلاسیک سفارش‌های بزرگی از خطوط هوایی آمریکا و اروپا جذب کرد. موفق‌ترین مدل، ۷۳۷-۳۰۰ بود که در مجموع ۱٬۱۱۳ فروند از آن تحویل داده شد. در دههٔ ۱۹۹۰، زمانی که مشتری همیشگی بوئینگ، یونایتد ایرلاینز، اقدام به خرید خانواده ایرباس ای۳۲۰ کرد، این امر بوئینگ را واداشت تا مدل ۷۳۷-۴۰۰ را به مدل به‌روزتر و کارآمدتر بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی-۸۰۰ ارتقا دهد.[۶] تولید سری کلاسیک برای مدتی در کنار نسل بعدی ادامه داشت؛ آخرین ۷۳۷ کلاسیک در فوریهٔ ۲۰۰۰ تکمیل شد.

تغییر کاربری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

شش فروند از مدل‌های ۷۳۷-۳۰۰ سابق ساوت‌وست ایرلاینز برای آتش‌نشانی هوایی توسط گروه کولسون مستقر در بریتیش کلمبیا تغییر کاربری داده شده و مورد استفاده قرار می‌گیرند. این هواپیماها که به نام فایرلاینر شناخته می‌شوند، می‌توانند ۴٬۰۰۰ گالون آمریکایی (۱۵ متر مکعب) آب را با دبی حجمی ۳٬۰۰۰ گالون آمریکایی (۱۱ متر مکعب) در ثانیه حمل کنند و همچنان ۶۶ صندلی خود را حفظ کرده‌اند. نخستین فروند در سال ۲۰۱۸ تکمیل و به استرالیا اعزام شد.[۷]

نمونهٔ اولیهٔ مدل -۳۰۰ در ژانویهٔ ۱۹۸۴ از کارخانهٔ رنتون خارج شد و در فوریهٔ همان سال پرواز کرد.[۸] پس از دریافت گواهینامهٔ پرواز در نوامبر ۱۹۸۴، یواس‌ایر نخستین فروند را دریافت کرد.[۱] این هواپیما بسیار محبوب شد و بوئینگ در مجموع بیش از ۱٬۰۰۰ فروند از آن را تولید کرد.[۸] تولید این سری تا سال ۱۹۹۹ ادامه یافت و آخرین فروند به ایر نیوزیلند تحویل داده شد.

در دسامبر ۲۰۰۸، ساوت‌وست ایرلاینز تصمیم گرفت ۷۳۷-۳۰۰های خود را با ابزارهای جدید و نرم‌افزارهای به‌روز ارتقا دهد تا با ۷۳۷-۷۰۰ مشابه شوند، اما این سفارش بعدها لغو گردید. همچنین امکان نصب بالک‌های شرکت اوییشن پارتنرز بر روی این مدل وجود دارد که در این صورت با نام -۳۰۰ اس‌پی شناخته می‌شود.

طراحی ۷۳۷-۴۰۰ در سال ۱۹۸۵ برای پر کردن شکاف بین ۷۳۷-۳۰۰ و بوئینگ ۷۵۷ آغاز شد و با خانواده ایرباس ای۳۲۰ و مک‌دانل داگلاس ام‌دی-۸۰ رقابت کرد. این مدل نسبت به سری ۳۰۰ حدود ۱۰ فوت (۳٫۰۵ متر) کشیده‌تر شد تا بتواند تا ۱۸۸ مسافر را حمل کند.[۹] این هواپیما شامل یک ضربه‌گیر دم برای جلوگیری از برخورد دم با زمین در هنگام برخاستن و یک تیر حامل تقویت‌شده بود.[۸] نخستین پرواز آن در فوریهٔ ۱۹۸۸ انجام شد و در سپتامبر همان سال با شرکت پیدمونت ایرلاینز وارد خدمت گردید. آخرین فروند از این مدل در سال ۲۰۰۰ به چک ایرلاینز تحویل داده شد.

۷۳۷-۴۰۰ اس‌اف

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

مدل ۷۳۷-۴۰۰ اس‌اف نسخهٔ باربری تبدیل‌شده از مدل مسافربری است. آلاسکا ایرلاینز نخستین شرکتی بود که یکی از هواپیماهای خود را برای جابه‌جایی ۱۰ پالت بار تبدیل کرد.[۱۰] این شرکت همچنین تعدادی را به صورت ترکیبی (نیمی مسافر و نیمی بار) استفاده می‌کرد که در سال ۲۰۱۷ بازنشسته شدند.

سری -۵۰۰ کوچک‌ترین ابعاد را در خانوادهٔ ۷۳۷ کلاسیک دارد. این مدل به درخواست مشتریان به عنوان جایگزین مستقیم و مدرن ۷۳۷-۲۰۰ عرضه شد که اجازه می‌داد مسیرهای طولانی‌تر با مسافران کمتر به‌صرفه‌تر از مدل ۷۳۷-۳۰۰ طی شود. طول بدنهٔ آن ۱ فوت ۷ اینچ (۴۸ سانتیمتر) بلندتر از ۷۳۷-۲۰۰ است و تا ۱۴۰ مسافر را در خود جای می‌دهد.[۹] استفاده از موتور سی‌اف‌ام۵۶-۳ باعث افزایش ۲۵ درصدی کارایی سوخت نسبت به موتورهای قدیمی پی اند دبلیو شد.[۸]

۷۳۷-۵۰۰ در سال ۱۹۸۷ توسط ساوت‌وست ایرلاینز معرفی شد و نخستین پرواز خود را در ژوئن ۱۹۸۹ انجام داد. این مدل به یکی از هواپیماهای محبوب شرکت‌های روسی تبدیل شد تا جایگزین هواپیماهای قدیمی ساخت اتحاد جماهیر شوروی شود. آخرین فروند در سال ۱۹۹۹ به آل نیپون ایرویز تحویل گردید. ساوت‌وست ایرلاینز آخرین پرواز تجاری ۷۳۷-۵۰۰ خود را در سپتامبر ۲۰۱۶ انجام داد.[۱۱]

مقایسه گونه‌ها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

در ادامه فهرستی از تفاوت‌های اصلی میان گونه‌های بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک آمده است.[۱۲]

تا ژوئیهٔ ۲۰۱۹، تعداد ۶۹۲ فروند هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک در خدمت تجاری بودند. این تعداد شامل ۲۹۷ فروند از مدل -۳۰۰، ۲۶۱ فروند از مدل -۴۰۰ و ۱۳۴ فروند از مدل -۵۰۰ است.[۱۳]

بسیاری از کشورها گونه‌های مسافربری و باربری ۷۳۷ را در کاربردهای دولتی یا نظامی به کار می‌برند، از جمله برزیل، شیلی، چین، کلمبیا، هند، اندونزی، کویت، مکزیک، نیجر، پرو، تایوان، تایلند، امارات متحده عربی، ونزوئلا و دیگران.[نیازمند منبع]

تعداد تحویل‌ها[۱۴]
نوعمجموع۲۰۰۰۱۹۹۹۱۹۹۸۱۹۹۷۱۹۹۶۱۹۹۵۱۹۹۴۱۹۹۳۱۹۹۲۱۹۹۱۱۹۹۰۱۹۸۹۱۹۸۸۱۹۸۷۱۹۸۶۱۹۸۵۱۹۸۴
۷۳۷-۳۰۰ ۱٬۱۱۳۲۹۵۲۶۵۳۷۵۲۵۴۵۴۵۷۶۹۶۷۸۹۱۴۱۱۳۷۱۲۰۸۳۷
۷۳۷-۴۰۰ ۴۸۶۲۹۳۳۳۳۲۱۱۳۳۲۶۸۸۲۵۶۶۳۵۷۱۷۱۵
۷۳۷-۵۰۰ ۳۸۹۴۳۱۳۴۱۸۲۴۳۵۳۰۷۹۹۰۴۴
مجموع ۱٬۹۸۸۲۴۲۱۱۶۱۳۲۷۶۸۹۱۲۱۱۵۲۲۱۸۲۱۵۱۷۴۱۴۶۱۵۸۱۵۲۱۲۰۸۳۷

هواپیماهای نمایش‌داده‌شده

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بوئینگ ۷۳۷های کلاسیکی که به نمایش گذاشته شده‌اند عبارتند از:

سوانح و حوادث

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

تا ژانویهٔ ۲۰۲۱، تعداد ۶۴ مورد اتلاف بدنه هواپیما برای سری بوئینگ ۷۳۷ کلاسیک رخ داده که منجر به ۱٬۲۹۸ جان‌باخته شده است.[۲۰] تحلیلی از سوی بوئینگ بر روی سوانح هواپیماهای تجاری در دورهٔ ۱۹۵۹–۲۰۱۷ نشان داد که سری کلاسیک نرخ اتلاف بدنهٔ ۰٫۷۱ در هر میلیون پرواز داشته است، در حالی که این نرخ برای بوئینگ ۷۳۷ نسل بعدی ۰٫۱۷ و برای سری اصلی ۱٫۷۵ بوده است.[۲۱]

مشخصات (بوئینگ ۷۳۷-۳۰۰)

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

داده‌ها از [۲۲][۲۳]

ویژگی‌های عمومی

  • خدمه: ۲
  • ظرفیت: ۱۲۶ مسافر در دو کلاس یا ۱۴۰ مسافر در یک کلاس، و ۱٬۰۶۸ فوت مکعب (۳۰٫۲ متر مکعب) فضای بار
  • طول: ۱۰۹ فوت ۷ اینچ (۳۳٫۴ متر)
  • پهنای بال: ۹۴ فوت ۹ اینچ (۲۸٫۹ متر)
  • عرض: ۱۲ فوت ۳ اینچ (۳٫۷۳ متر) (بدنه)[۲۴]
  • ارتفاع: ۳۶ فوت ۶ اینچ (۱۱٫۱ متر)
  • مساحت بال‌ها: ۹۷۹٫۹ فوت مربع (۹۱٫۰۴ متر مربع) [۲۴]
  • وزن خالی: ۷۲٬۳۶۰ پوند (۳۲٬۸۲۰ کیلوگرم)
  • بیشترین وزن برخاست: ۱۲۴٬۵۰۰ پوند (۵۶٬۴۷۰ کیلوگرم)
  • ظرفیت سوخت: ۵٬۳۱۱ گالون آمریکایی (۲۰٬۱۰۰ لیتر)
  • پیشرانه: ۲ عدد موتور توربوفن سی‌اف‌ام اینترنشنال سی‌اف‌ام۵۶, ۲۰٬۰۰۰ پوند-نیرو (۸۹ کیلونیوتن) thrust در هر موتور

عملکرد

  • حداکثر سرعت: ۰٫۸۲ ماخ
  • سرعت کروز: ۴۹۱ مایل بر ساعت (۷۹۰ کیلومتر بر ساعت، ۴۲۷ گره) در ارتفاع ۲۶٬۰۰۰ فوت (۷٬۹۰۰ متر)
  • حداکثر ارتفاع: ۳۷٬۰۰۰ فوت (۱۱٬۰۰۰ متر)
  • مسافت برخاست: ۶٬۵۰۰ فوت (۲٬۰۰۰ متر)
  • مسافت نشستن: ۴٬۵۸۰ فوت (۱٬۴۰۰ متر)

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 3 4 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Endres وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  2. "The History of Dorsal Fins". Archived from the original on October 24, 2021. Retrieved October 24, 2021.
  3. Epstein, N (1981). "CFM56-3 High By-Pass Technology for Single Aisle Twins". 1981 AIAA/SAE/ASCE/ATRIF/TRB International Air Transportation Conference, May 26–28, 1981, Atlantic City, New Jersey. AIAA-1981-0808.
  4. Patent US4676460A: Longitudinal stability augmentation system and method
  5. Peter Lemme (October 28, 2019). "Flawed Assumptions Pave a Path to Disaster".
  6. "Leahy reflects on 33 years at Airbus". Leeham. November 28, 2017.
  7. Graham Warwick (October 19, 2018). "First Boeing 737 Fireliner Deploys To Fight Australian Wildfires". Aviation Week & Space Technology.
  8. 1 2 3 4 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Shaw1999 وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  9. 1 2 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام A16WE وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  10. "Boeing 737-400 Freighter". Aircraft Information. Alaska Airlines. Retrieved June 29, 2011.
  11. "Southwest Retires Final Boeing 737-500s". Airways. September 7, 2016. Archived from the original on March 7, 2021. Retrieved December 17, 2016.
  12. "737-300/-400/-500" (PDF). startup. Boeing. 2007. Archived from the original (PDF) on April 7, 2015.
  13. Thisdell and Seymour Flight International July 30 –August 5, 2019, p. 36-38.
  14. "737 Model Summary". Active.boeing.com. Archived from the original on November 21, 2018. Retrieved January 23, 2019.
  15. "Boeing 737-300 | Frontiers of Flight Museum". Archived from the original on July 31, 2016. Retrieved October 17, 2016.
  16. "The Aviation Herald".
  17. "Which University in England has a Boeing 737-400 on site?". TravelUpdate. October 7, 2017. Retrieved January 23, 2019.
  18. Hechanova, Maria (November 5, 2013). "'Most popular jetliner' added to Pima Air and Space Museum". Tucsonnewsnow.com. KOLD-TV. Retrieved May 22, 2014.
  19. "ANA Retired Aircraft Makes a Comeback for Training Purposes". آل نیپون ایرویز. آل نیپون ایرویز. Retrieved March 14, 2020.
  20. "Boeing 737-300 Statistics". Aviation Safety Network. December 31, 2017.
  21. "Statistical Summary of Commercial Jet Airplane Accidents – Accident Rates by Airplane Type" (PDF). Boeing.com. October 2018. p. 19. Archived from the original (PDF) on September 15, 2003.
  22. "737-300/-400/-500" (PDF). startup. Boeing. 2007. Archived from the original (PDF) on April 7, 2015.
  23. "Type Certificate data sheet No. A16WE" (PDF). FAA. June 3, 2016. pp. 9, 12, 14, 16. Archived from the original (PDF) on November 13, 2016. Retrieved December 10, 2016.
  24. 1 2 Jenkinson, Lloyd; Simpkin, Paul; Rhodes, Darren (2001). "Civil jet aircraft design". Elsevier, Butterworth-Heinemann. Table 2 : Boeing Aircraft.
  1. بیشینه وزن طراحی «بدون سوخت» منهای وزن خالی عملیاتی
  2. بیشینه وزن برخاست، سطح دریا، دمای ۳۰ درجهٔ سلسیوس
  3. ۱۲۶ مسافر
  4. ۱۴۷ مسافر
  5. ۱۱۰ مسافر
خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب <ref> برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب <references group="persian-alpha"/> متناظر پیدا نشد. ().