بالابر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بالابر به ماشینی اطلاق می‌شود که به منظور حمل بار و نفر، یا کار در ارتفاع و یا در خطوط تولید جهت انتقال بار و هم سطح سازی به کار می‌رود. بالابرها از مکانیزم‌های مختلفی برای بالابری استفاده کرده و تفاوت‌های اساسی با بالاکشنده‌ها و جرثقیل‌ها و لیفتراک‌ها دارند.

نیروی بالابری توسط انواع مکانیزم‌ها در دستگاه‌های مختلف ایجاد می‌گردند که هریک با توجه به نوع کار برد و نیاز مشتری طراحی می‌گردند. درهریک از این بالابرها عوامل تعیین کننده‌ای همچون ظرفیت، ایمنی، محیط کاری، نوع کاربرد و قیمت تمام شده دستگاه، نوع مکانیزم را مشخص می‌نماید.

نوع دیگری از بالابرها، بالابر ساختمانی است که است که از آن برای بالا و پایین بردن مصالح ساختمانی به طبقات بالا جهت ساخت و ساز استفاده می‌شود.

دسته‌بندی کلی بالابرها[ویرایش]

بالابرها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود:

بالابرهای سیار (Aerial Working Platforms)[ویرایش]

جهت کار در ارتفاع و یا انتقال بار و نفر و انجام امور خدماتی، رنگ آمیزی، ساخت سازه‌ها و ساختمان‌ها و... کاربرد دارد. بالابرهای سیار می تواند خود کششی و یا از نوع هلی یا push around باشد. با توجه به نوع دسترسی به دو دسته تقسیم می‌شود:

الف- بالابرهای سیار با دسترسی عمودی : این نوع بالابر فقط به صورت عمودی توانایی حمل بار و نفر داشته و به کار می‌رود. متداول‌ترین این نوع دستگاه‌ها، بالابرهای هیدرولیکی آکاردئونی (قیچی - Scissor Lifts) و ریلی می‌باشد.

ب- بالابرهای سیار با دسترسی عمودی و افقی : به این بالابرها اصطلاحاً بوم لیفت گفته می‌شود که در نوع هیدرولیکی مفصلی و هیدرولیکی تلسکوپی و یا ترکیبی به بازار عرضه می‌گردد. این مدل دستگاه‌ها معمولاً به منظور کار در ارتفاع‌های زیاد، جهت جابجایی نفر و دسترسی به نقاط جانبی در ارتفاع کاربرد دارند و به دلیل استفاده از مکانیزم هیدرولیک دارای ایمنی مناسب می‌باشد. هریک از این نوع بالابرها نیز می‌تواند به صورت قابل یدک (Towable Platforms)، نصب شده بر روی کامیون (Truck Mounted Platforms) و یا خود محرک (Self Propelled) به بازار عرضه شوند.

بالابرهای ثابت (Fixed Platforms)[ویرایش]

بالابرهای ثابت معمولاً در خطوط تولید، انبارها و... جهت جابجایی بارهای سنگین، تخلیه و بارگیری از خودرو و همسطح سازی کاربرد دارند. این نوع بالابرها با مکانیزم های مختلف هیدرولیکی، زنجیری، کابلی و یا به صورت ترکیبی ساخته می شوند که در این میان بالابرهای هیدرولیکی ثابت با مکانیزم قیچی ایمن ترین آنها و بالابرهای کابلی به دلیل احتمال قطع کابل، خارج شدن از قرقره وینچ و یا گیر کردن اشیا و اندام بدن میان کابل و وینج، خطر آفرین ترین آنها به حساب می آید. دراینجا انواع بالابرهای هیدرولیکی ثابت که دارای ایمنی مناسب نسبت به دیگر مدل های معرفی شده می باشند توضیح داده شده است. این بالابرهای ثابت معمولاً نیاز به یک چاهک داشته که در زمان جمع شدن، دستگاه درون آن قرار گرفته و با زمین همسطح شود.

الف- بالابرثابت هیدرولیک جک مستقیم : در این مدل جک هیدرولیک مستقیماً به میز بار متصل بوده و آن را به سمت بالا هدایت می‌کند. دراین حالت جک در زیر پلاتفرم قراردارد.

ب- بالابرهای ثابت آکاردئونی: در این حالت مکانیزم قیچی توسط جک هیدرولیک باز شده و ارتفاع مورد نیاز را تأمین می‌نماید.

پ- بالابرهای ثابت زنجیری و کابلی هیدرولیکی: دراین حالت چرخ زنجیر و یا قرقره کابل توسط جک هیدرولیک نیمی از کورس حرکت را طی کرده و نیرو توسط زنجیر یا کابل به میز کار انتقال پیدا می‌کند و کل مسیر را طی می‌نماید.

دسته‌بندی بالابرها بر اساس نوع مکانیزم بالابری و مقایسه آنها[ویرایش]

بالابرهای هیدرولیکی[ویرایش]

به مکانیزم‌هایی که نیروی بالابری توسط هیدرولیک و مدار هیدرولیک تأمین می‌گردند گفته می‌شود. بالابرهای هیدرولیکی درچند مدل آکاردئونی، بالابر هیدرولیک جک مستقیم، بوم لیفت‌های مفصلی و تلسکوپی، تلسکوپی-زنجیری هیدرولیکی، ترکیب هیدرولیک زنجیر ویا ترکیب هیدرولیک کابل تولید می‌گردند که از لحاظ ایمنی به ترتیب گفته شده در بالا دارای بیشترین ضریب اطمینان می‌باشند.

بالابرهای زنجیری[ویرایش]

در این نوع مکانیزم بار توسط مکانیزم زنجیر و وینچ طراحی شده، به حرکت در می‌آید که در صورت استفاده از زنجیرهای دوبل و ترمزهای ضد سقوط می‌تواند کاربرد داشته باشد.

بالابرهای کابلی[ویرایش]

در این نوع مکانیزم بار توسط مکانیزم کابل و وینچ طراحی شده، به حرکت در می‌آید که در صورت استفاده از کابل‌های دوبل و ترمزهای ضد سقوط می‌تواند کاربرد داشته باشد.

بالابر نفر (Man Lift)[ویرایش]

بالابر نفری وسیله‌ای مکانیکی است که امکان دسترسی موقتی افراد در ارتفاع را به منظور دستیابی به تجهیزات بلند مرتبه فراهم می‌کند. انواع متنوعی از بالابرهای نفری موجود است و با عنوان‌های بالابر آکاردئونی (قیچی)، بالابر کشویی(ریلی)، بالابر مفصلی، بالابر تلسکوپی، بالابر مفصلی-تلسکوپی، بالابر عمود بر(Vertical Mast) و... شناخته شده‌اند.

دسته‌بندی انواع بالابر نفر از نظر ارتفاع، ظرفیت و کاربرد[ویرایش]

بالابرهای آکاردئونی (قیچی)[ویرایش]

این بالابرها از ارتفاع 3 متر تا 30 متر، جهت کار در ارتفاعات مختلف تولید می گردد. این نوع بالابرها جهت استفاده در زمینه‌های ساخت و ساز، خدمات عمومی، شست‌وشو، تعمیرات، نگهداری، رنگ آمیزی، آزین بندی و... ساخته شده که برای استفاده آسان در فضاهای باریک مناسب است. ظرفیت بالا، سطح وسیع سکو، امکان کار همزمان چندین نفر، ارتفاع بسته شده کوتاه و تکان های اندک در ارتفاع از مزیت های این نوع بالابر است. بالابرهای سیار قیچی می تواند خود محرک، قابل یدک و یا قابل جابجایی توسط نفر باشند. انواعی که مجهز به موتور دیزل یا موتور بنزینی هستند جهت کار در مکانهایی با سطوح ناهموار و انواع دارای موتور الکتریکی جهت کار در فضاهای داخلی مناسب می‌باشند. ظرفیت سبد این دستگاه‌ها از 230 کیلوگرم تا 2000 کیلوگرم می‌باشد.

بالابرهای مفصلی[ویرایش]

جهت دسترسی به ارتفاعات مختلف از 10 الی 25 متر، در هر مکانی که تعمیر، نگهداری و خدمات نیاز باشد، قابل استفاده است. حرکت بازوهای (بوم) این مدل بالابرها به شکل مفصل بوده و قدرت مانور بالایی را ایجاد می نماید. این نوع بالابرها نیز دارای انواع خود محرک (دیزلی، برقی، هیبریدی) و یا قابل نصب بر روی خودرو و نبز قابل یدک بوده و دسترسی افقی از 5 متر به بالا را ایجاد می نمایند. ظرفیت این بالابرها از 200 کیلوگرم به بالا متغیر است.

بالابرهای تلسکوپی[ویرایش]

این نوع بالابر ها دسترسی از 12 متر تا 100 متر را امکان پذیر می سازند. حرکت بازوی (بوم) این مدل بالابرها به صورت تلسکوپ بوده و به همین دلیل دسترسی به ارتفاع بسیار زیاد را ممکن می سازد ولی در مقایسه با نوع مفصلی از قدرت مانور کمتر و نقاط کور بیشتری برخوردار است. برخی از مدل‌های این دستگاه دارای یک بازوی متحرک نهایی (Jib) یا اصطلاحا فلای بوم، جهت دسترسی هرچه بیشتر به سطح افق می‌باشد. این بالابرها نیز دارای انواع خود محرک (دیزلی، برقی، هیبریدی) و یا قابل نصب بر روی خودرو و نیز قابل یدک هستند. ظرفیت این بالابرها از 200 کیلوگرم تا 450 کیلوگرم متغیر است و در برخی مدل های خاص به 1000 کیلوگرم نیز می رسد.

بالابرهای مفصلی-تلسکوپی[ویرایش]

این نوع بالابر ها دسترسی از 14 متر تا 45 متر را امکان پذیر می سازند. این نوع از بالابر دارای دو نوع بازو (بوم) یکی با حرکت مفصل مانند و دیگری با حرکت تلسکوپ مانند می باشد. به همین جهت در مقایسه با انواع مفصلی و یا تلسکوپی از قدرت مانور بسیار زیاد و نقاط کور کمتری برخوردار است. برخی از مدل‌های این دستگاه نیز دارای یک بازوی متحرک نهایی (Jib)، جهت دسترسی هرچه بیشتر به سطح افق بوده که قدرت مانور و سهولت استفاده را بسیار افزایش خواهد داد. این بالابرها نیز دارای انواع خود محرک (دیزلی، برقی، هیبریدی) و یا قابل نصب بر روی خودرو و نیز قابل یدک هستند. ظرفیت این بالابرها از 200 کیلوگرم تا 450 کیلوگرم متغیر است.

بالابر خودرویی تلسکوپی

بالابرهای خودرویی/کامیونی (Truck Mounted Platforms)[ویرایش]

با نصب بالابرهای بوم لیفت مفصلی، تلسکوپی، یا مفصلی-تلسکوپی و همچنین بالابرهای قیچی بر روی خودروهای باری، انواع بالابرهای خودرویی تولید می شوند. این نوع بالابرها برای طی مسافت های طولانی، جهت استفاده شهری، برون شهری و خدماتی مناسب بوده و دسترسی از ارتفاع 10 متر تا 100 متر را امکان پذیر می سازد. ظرفیت این بالابرها از 200 کیلوگرم تا 450 کیلوگرم متغیر است و در برخی مدل های خاص به 1000 کیلوگرم نیز می رسد.

بالابرهای قابل یدک[ویرایش]

این نوع از بالابر ها با قابلیت‌های چندگانه جهت استفاده در محیط‌های داخلی و خارجی با دسترسی ارتفاع 5 الی 22 متر تولید شده و یکی از بهترین انواع بالابر، برای استفاده‌های حرفه‌ای و یدک کشیدن در مسافت های طولانی به حساب می آید. حجم کم و سبک بودن این ماشین‌ها به همراه چرخ های خودرویی استفاده شده در آن، این امکان را فراهم می کند تا به هر سایت کاری و سطوح ناهموار خاکی و شنی یدک کشیده شود. جک‌های جانبی آن قابلیت تعادل و تثبیت حتی روی زمین های ناهموار را دارند. بالابرهای قابل یدک در انواع تلسکوپی، مفصلی، مفصلی-تلسکوپی و آکاردئونی موجود می‌باشند. ظرفیت این بالابرها از 200 کیلوگرم تا 400 کیلوگرم متغیر است.

بالابرهای ریلی دستی (Push Around Platforms)[ویرایش]

این بالابرها سبک، کم حجم و طراحی شده جهت محیط‌هایی با سطوح کف با مقاومت پائین و شکننده می‌باشد. این نوع پلاتفرم‌های الکتریکی جهت محیط‌های داخلی با سطح هموار مورد استفاده قرار می‌گیرد. بالابرهای الکتریکی تک ریل از ارتفاع ۷ الی ۱۴ متر موجود می‌باشد، بسیار سبک بوده و قابلیت جابجایی بسیار آسان و قیمت پایین تر دارند ولی در عوض در مقایسه با دیگر بالابرها از ظرفیت کمتر، تکان های بیشتر، ارتفاع بسته شده بیشتر و عمر کمتری برخوردارند. برخی از انواه 2 ریل و 4 ریل نیز برای ارتفاعات بالاتر وجود دارند که در مقایسه با مدل های تک ریل از نوسانات کمتری برخوردار است و سکوی کار وسیع تری دارد.

بالابرهای عمودبر (Vertical Masts)[ویرایش]

پلاتفرم‌هایی ایده‌آل جهت استفاده در مکان‌های با دسترسی سخت می‌باشند. بالابرهای عمودبر بصورت مستقیم از ارتفاع ۶ تا ۱۰ متر صعود می‌نمایند. این بالابرها عمدتاً جهت کارهای تعمیر و نگهداری و استفاده در انبارها و فروشگاه ها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این بالابرها قابل استفاده در محیط‌های داخلی و خارجی بوده و با استفاده از لاستیک‌های سفید هیچگونه ردی از خود روی کف محیط کار باقی نمی‌گذارند.

بالابرهای عنکبوتی(Spider Lifts)[ویرایش]

بالابرهای عنکبوتی بصورت قابل توجه قابلیت کار در ارتفاع را افزایش می‌دهند. نیاز به فضای کم و ارتفاع دسترسی بالا این بالابرها را قادر می‌سازد تا از هر مانعی برای رسیدن به محل کار به راحتی عبور نمایند. عرض کم این نوع بالابر در هنگام بسته شده عبور از درب ها را ممکن ساخته و در مدل های تسمه ای عبور از سطوح ناهموار خاکی، چمن و حتی بالاروی از پله امکان پذیر است. نیروی محرکه قدرتمند، قدرت مانور بالا و توزیع وزن مناسب را در این بالابرها تضمین می‌نماید. طراحی ویژه جک‌های جانبی اجازه استفاده از بالابر را تا شیب‌های ۴۰ درجه به این دستگاه‌ها می‌دهند.

لیفتراک‌های تلسکوپی[ویرایش]

پایداری زیاد (با استفاده از قفل شدن اکسل عقب که شاسی را پایدارتر می‌نماید) قابلیت استفاده آسان، انعطاف عملیاتی، پیشرفت و دقت از ویژگی‌های این دستگاه‌ها می‌باشد. بعلاوه با استفاده از تکنولژی بوم‌های تلسکوپی، موتور دیزل و چندکاره بودن این ماشین‌ها را به یکی از بهترین دستگاه‌ها با قابلیت تعمیر و نگهداری آسان نموده است.

بالابر ساختمانی[ویرایش]

این نوع بالابرها که از آن برای حمل مصالح در ساختمان سازی استفاده می شود دارای یک موتور و یک طبلک برای بالا کشیدن بار، از پایین به بالا بوده و چیدمان قرقره ها به صورت اهرم عمل کرده و بالا کشیدن بار را آسان می سازد. همچنین از انواع دستی آن ها در کارگاه ها ویا از انواع پیشرفته تر در معادن و برای بالا کشیدن مواد از چاه استفاده می شود.

Agricola1.jpg
Chain hoist.svg

مقایسه انواع بالابرهای ثابت هیدرولیک[ویرایش]

مزایا و معایب انواع بالابرهای ثابت هیدرولیک

مزایا معایب
بالابرثابت هیدرولیک جک مستقیم ایمنی مناسب-قابلیت طراحی برای ظرفیت‌ها و تناژهای بالا-تعمیر و نگهداری آسان عمق چاهک زیاد و متناسب با کورس حرکت و یا درصورت استفاده از جک‌های تلسکوپی معادل ۳/۱ کورس حرکت-لزوم استفاده از گایدریل در اطراف دستگاه-سرعت متوسط بالاروی-سطح میز با سایز متوسط
بالابرهای ثابت آکاردئونی ایمنی مناسب-عمق چاهک کم نسبت به سایر بالابرها به عنوان مثال برای کورس ۷ متر و ظرفیت ۵ تن امکان طراحی با عمق چاهک ۷۰ سانتیمتر وجود دارد-امکان استفاده بدون گایدریل (در بعضی از مواقع محل استفاده به شکلی می‌باشد که باید بالابر کاملاً در چاهک جمع شود و از آن محل تردد خودرو انجام گیرد. این نوع مکانیزم امکان استفاده بدون گایدریل را نیز دارا می‌باشد)-قابلیت طراحی برای ظرفیت‌ها و تناژهای بالا-امکان طراحی میز کاری گسترده (مثلاً انتقال خودرو) سرعت بالاروی کم-وابستگی ارتفاع به طول میز
بالابرهای ثابت زنجیری و کابلی هیدرولیکی سرعت بالاروی زیاد-ظرفیت متوسط-سایز میز متوسط-عمق چاهک بسیار کم ایمنی کمتر نسبت به سایر بالابرها-لزوم استفاده از گایدریل در اطراف میز

منابع[ویرایش]

  • وبسایت کندوکاو ماشین
  • (Machine Design (Robert L.Norton , Worcester Polytechnic Institue
  • (Industrial Hydraulic (John Pippenger , Tylor Hicks
  • هیدرولیک در ماشین آلات (John Deere)
  • افضلی، محمدرضا، فرهنگ مهندسی مکانیک، انگلیسی-فارسی، تهران: فرهنگ معاصر، ۱۳۸۶