بالابر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بالابر به ماشینی اطلاق می‌شود که به منظور حمل بار و نفر، یا کار در ارتفاع و یا در خطوط تولید جهت انتقال بار و هم سطح سازی به کار می‌رود. این دستگاه از مکانیزم‌های بالابرنده برخوردار بوده و تفاوت‌های اساسی با بالاکشنده‌ها و جرثقیل‌ها و لیفتراک‌ها دارد.

نیروی بالابری توسط انواع مکانیزم‌ها در دستگاه‌های مختلف ایجاد می‌گردند که هریک با توجه به نوع کار برد و نیاز مشتری طراحی می‌گردند. درهریک از این بالابرها عوامل تعیین کننده‌ای همچون ظرفیت، ایمنی، محیط کاری، نوع کاربرد و قیمت تمام شده دستگاه، نوع مکانیزم را مشخص می‌نماید.

بالابر آکاردئونی
بالابر آکاردئونی ۲
بوم لیفت

دسته‌بندی کلی بالابرها[ویرایش]

بالابرها به دو دسته کلی تقسیم می‌شود:

بالابرهای سیار[ویرایش]

جهت کار در ارتفاع و یا انتقال بار و نفر و انجام امور خدماتی، رنگ آمیزی، ساخت سازه‌ها و ساختمان‌ها و... کاربرد دارد. بالابرهای سیار با توجه به توان دسترسی جانبی به دو دسته تقسیم می‌شود:

الف- بالابرهای سیار با دسترسی عمودی : این نوع بالابر فقط به صورت عمودی توانایی حمل بار و نفر داشته و به کار می‌رود. متداول‌ترین این نوع دستگاه‌ها، بالابرهای هیدرولیکی آکاردئونی وتلسکوپی می‌باشد.

ب- بالابرهای سیار با دسترسی عمودی و افقی : به این بالابرها اصطلاحاً بوم لیفت گفته می‌شود که در نوع هیدرولیکی مفصلی و هیدرولیکی تلسکوپی و یا ترکیبی به بازار عرضه می‌گردد. این مدل دستگاه‌ها معمولاً به منظور کار در ارتفاع‌های زیاد، جهت جابجایی نفر و دسترسی به نقاط جانبی در ارتفاع کاربرد دارند و به دلیل استفاده از هیدرولیک دارای ایمنی مناسب می‌باشد. هریک از این نوع بالابرها نیز می‌تواند به صورت قابل یدک و یا نصب شده بر روی کامیون و یا خود محرک به بازار عرضه شوند.

بالابرهای ثابت[ویرایش]

بالابرهای ثابت معمولاً در خطوط تولید، انبارها و... جهت جابجایی بارهای سنگین و یا انتقال بار، خودرو و همسطح سازی کاربرد دارند. دراینجا انواع بالابرهای هیدرولیکی ثابت که دارای ایمنی مناسب نسبت به دو مدل معرفی شده در قسمت انواع مکانیزم‌ها توضیح داده شد، معرفی می‌گردد. بالابرهای ثابت معمولاً نیاز به یک چاهک داشته که در زمان جمع شدن دستگاه در پایین همسطح قرار گیرند.

الف- بالابرثابت هیدرولیک جک مستقیم : در این مدل جک هیدرولیک مستقیماً به میز بار متصل بوده و آن را به سمت بالا هدایت می‌کند. دراین حالت جک در زیر پلاتفرم قراردارد.

ب- بالابرهای ثابت آکاردئونی: در این حالت مکانیزم آکاردئونی توسط جک هیدرولیک باز شده و ارتفاع مورد نیاز را تأمین می‌نماید.

پ- بالابرهای ثابت زنجیری و کابلی هیدرولیکی: دراین حالت چرخ زنجیر و یا قرقره کابل توسط جک هیدرولیک نیمی از کورس حرکت را طی کرده و نیرو توسط زنجیر یا کابل به میز کار انتقال پیدا می‌کند و کل مسیر را طی می‌نماید.

دسته‌بندی بالابرها بر اساس نوع مکانیزم بالابری و مقایسه آنها[ویرایش]

بالابرهای هیدرولیکی[ویرایش]

در مکانیزم‌هایی که نیروی بالابری توسط هیدرولیک ومدار هیدرولیک تأمین می‌گردند گفته می‌شود. بالابرهای هیدرولیکی درچند مدل آکاردئونی، بالابر هیدرولیک جک مستقیم، بوم لیفت‌های مفصلی و تلسکوپی، تلسکوپی- زنجیری هیدرولیکی، ترکیب هیدرولیک زنجیر ویا ترکیب هیدرولیک کابل تولید می‌گردند که از لحاظ ایمنی به ترتیب گفته شده در بالا دارای بیشترین ضریب اطمینان می‌باشند.

بالابرهای زنجیری[ویرایش]

در این نوع مکانیزم بار توسط مکانیزم زنجیر و وینچ طراحی شده، به حرکت در می‌آید که در صورت استفاده از زنجیرهای دوبل و ترمزهای ضد سقوط می‌تواند کاربرد داشته باشد.

بالابرهای کابلی[ویرایش]

در این نوع مکانیزم بار توسط مکانیزم کابل و وینچ طراحی شده، به حرکت در می‌آید که در صورت استفاده از کابل‌های دوبل و ترمزهای ضد سقوط می‌تواند کاربرد داشته باشد.

بالابر نفر[ویرایش]

بالابر نفری بعنوان وسیله‌ای هوایی یا پلت فرم بالابری شناخته شده است که وسیله‌ای مکانیکی است که امکان دسترسی موقتی را برای افراد فراهم می‌کند یا دسترسی به تجهیزاتی که دردسترس نیستند و معمولاً در ارتفاع است را ممکن می‌کنند. انواع متنوعی از بالابرهای نفری موجود است و با عنوان‌های بالابر اکاردئونی (قیچی)، بالابر کشویی، بالابر برج پیما، بالابر مفصلی، بالابر تلسکوپی و بالابر هیدرولیکی شناخته شده‌اند.

دسته‌بندی انواع بالابر از نظر ارتفاع، ظرفیت و کاربرد[ویرایش]

بالابرهای آکاردئونی[ویرایش]

این بالابرها از ارتفاع ۴ الی ۱۸ متر جهت کار در ارتفاعات مختلف می‌باشد. این نوع بالابرها جهت استفاده در زمینه‌های ساخت و ساز، کارهای عمومی، شست‌وشو، تعمیرات، نگهداری، رنگ آمیزی . . .. با کاربردی آسان جهت کار در فضاهی باریک. مجهز به موتور دیزل جهت کار در مکانهایی با سطوح ناهموار و با موتور الکتریکی جهت فضای داخل کارگاهی می‌باشد. ظرفیت سبد این دستگاهها از ۲۳۰ الی ۹۰۰ کیلوگرم می‌باشد.

بالابرهای مفصلی[ویرایش]

جهت دسترسی به ارتفاعات مختلف از ۱۲ الی ۴۱ متر، در هر مکانی که تعمیر و نگهداری و نصب مجدد نیاز باشد، قابل استفاده است. در دو نوع دیزلی و الکتریکی، بومهای مفصلی با دسترسی افقی به طول ۲۰ متر و ارتفاع ۴۱ متر قابلیت انتقال و انجام کار در فضاهای محدود را دارا می‌باشند. همچنین شاسی چرخنده این بالابر بصورتی طراحی شده است که در محدوده خود دستگاه چرخش دارد.

بالابرهای تلسکوپی[ویرایش]

قابلیت دسترسی بیشتر و سرعت این دستگاه سبب کارایی بالای این نوع ماشین‌ها در کارگاههای کشتی سازی، راه و ساختمان و سایتهای تعمیراتی و جهت نصب سازه‌های پیش ساخته می‌باشد. برخی از مدل‌های این دستگاه دارای یک بازوی متحرک جهت دسترسی هرچه بیشتر به سطح افق می‌باشد. این بالابرها از ارتفاع ۱۴ تا ۴۳ متر موجود می‌باشند.

بوم‌های قابل یدک[ویرایش]

با قابلیت‌های چندگانه جهت استفاده در محیط‌های داخلی و خارجی با دسترسی ارتفاع ۹٫۹ الی ۱۸٫۷ متر این نوع ماشین‌ها را به یکی از بهترین بالابر برای استفاده‌های حرفه‌ای کرده است. حجم کم و سبک بودن این ماشین‌ها را قادر می‌سازد تا به هر سایت کاری یدک کشیده شده و جک‌های آن قابلیت تعادل و تثبیت حتی روی زمین‌های ناهموار را دارند. بوم‌های یدک کش در دو نوع تلسکوپی و مفصلی موجود می‌باشند.

بالابرهای دستی عمودبر[ویرایش]

این بالابرها سبک، کم حجم و طراحی شده جهت محیط‌هایی با سطوح کف با مقاومت پائین و شکننده می‌باشد. این نوع پلاتفرم‌های الکتریکی جهت محیط‌های داخلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. بالابرهای الکتریکی از ارتفاع ۷ الی ۱۴ متر موجود می‌باشد، بسیار سبک بوده و قابلیت حمل بسیار بالایی دارند.

بالابرهای عمودبر[ویرایش]

پلاتفرم‌هایی ایده‌آل جهت استفاده در مکان‌های با دسترسی سخت می‌باشند. بالابرهای عمودبر بصورت مستقیم از ارتفاع ۶ تا ۱۰ متر صعود می‌نمایند. این بالابرها عمدتاً جهت کارهای تعمیر و نگهداری و استفاده در انبارها مورد استفاده قرار می‌گیرند. این بالابرها قابل استفاده در محیط‌های داخلی و خارجی بوده و با استفاده از لاستیک‌های سفید هیچگونه ردی از خود روی کف محیط کار باقی نمی‌گذارند.

بالابرهای عنکبوتی[ویرایش]

بالابرهای عنکبوتی بصورت قابل توجه قابلیت کار در ارتفاع را افزایش می‌دهند. نیاز به فضای کم و ارتفاع دسترسی بالا این بالابرها را قادر می‌سازد تا از هر مانعی برای رسیدن به محل کار به راحتی عبور نمایند. نیروی محرکه قدرتمند، قدرت مانور بالا و توزیع وزن مناسب را در این بالابرها تضمین می‌نماید. طراحی ویژه جک‌ها قدرت بالابری مطلوب را روی شیب‌های بالاتر از ۴۰ درجه به این دستگاه‌ها می‌دهند.

لیفتراک‌های تلسکوپی[ویرایش]

پایداری زیاد (با استفاده از قفل شدن اکسل عقب که شاسی را پایدارتر می‌نماید) قابلیت استفاده آسان، انعطاف عملیاتی، پیشرفت و دقت از ویژگی‌های این دستگاه‌ها می‌باشد. بعلاوه با استفاده از تکنولژی بوم‌های تلسکوپی، موتور دیزل و چندکاره بودن این ماشین‌ها را به یکی از بهترین دستگاهها با قابلیت تعمیر و نگهداری آسان نموده است.

مقایسه انواع بالابرهای ثابت هیدرولیک[ویرایش]

مزایا و معایب انواع بالابرهای ثابت هیدرولیک

مزایا معایب
بالابرثابت هیدرولیک جک مستقیم ایمنی مناسب-قابلیت طراحی برای ظرفیت‌ها و تناژهای بالا-تعمیر و نگهداری آسان عمق چاهک زیاد و متناسب با کورس حرکت و یا درصورت استفاده از جک‌های تلسکوپی معادل ۳/۱ کورس حرکت-لزوم استفاده از گایدریل در اطراف دستگاه-سرعت متوسط بالاروی-سطح میز با سایز متوسط
بالابرهای ثابت آکاردئونی ایمنی مناسب-عمق چاهک کم نسبت به سایر بالابرها به عنوان مثال برای کورس ۷ متر و ظرفیت ۵ تن امکان طراحی با عمق چاهک ۷۰ سانتیمتر وجود دارد-امکان استفاده بدون گایدریل (در بعضی از مواقع محل استفاده به شکلی می‌باشد که باید بالابر کاملاً در چاهک جمع شود و از آن محل تردد خودرو انجام گیرد. این نوع مکانیزم امکان استفاده بدون گایدریل را نیز دارا می‌باشد)-قابلیت طراحی برای ظرفیت‌ها و تناژهای بالا-امکان طراحی میز کاری گسترده (مثلاً انتقال خودرو) سرعت بالاروی کم-وابستگی ارتفاع به طول میز
بالابرهای ثابت زنجیری و کابلی هیدرولیکی سرعت بالاروی زیاد-ظرفیت متوسط-سایز میز متوسط-عمق چاهک بسیار کم ایمنی کمتر نسبت به سایر بالابرها-لزوم استفاده از گایدریل در اطراف میز

منابع[ویرایش]

  • وب سایت کلایر (CLAIER)
  • ایمنی در جرثقیل‌ها و بالابرها و تجهیزات باربرداری (مهندس رضا امیرنژاد، مهندس سینا جعفری)
  • (Machine Design (Robert L.Norton , Worcester Polytechnic Institue
  • (Industrial Hydraulic (John Pippenger , Tylor Hicks
  • هیدرولیک در ماشین آلات (John Deere)
  • طراحی سیستم‌های هیدرولیک (فرشید مشکین‌فام)
  • (Static (G.L. Meriam
  • (Dynamics (G.L. Meriam
  • افضلی، محمدرضا، فرهنگ مهندسی مکانیک، انگلیسی-فارسی، تهران: فرهنگ معاصر