همه یا برخی از منابع فهرستشده در این مقاله، ممکن است معتبر نباشند. لطفاً با پیدا کردن منابع معتبرتر، یا با بررسی معیارهای اعتبار برای منابع موجود، این مقاله را بهبود بخشید. منابع نامعتبر ممکن است به چالش کشیده شوند و حذف گردند.
جمهوری روم (به لاتین: Res publica Romana)، (به یونانی: Ρωμαϊκή Δημοκρατία) حکومتی دمکراتیک بود که در سده ششم پیش از میلاد در شهر رم بنیان نهاده شد و حدود ۵۰۰ سال به حکومت خود ادامه داد. این حکومت در اوج قدرت خود بر جنوب و غرب اروپا، شبهجزیره بالکان، شمال آفریقا، آسیای صغیر و آسیای غربی حکومت میکرد، جمهوری روم در دوران ژولیوس سزار به اوج قدرت و گستردگی خود رسید، اما بسیاری از مورخان فروپاشی این نظام را به خودکامگی سزار نسبت داده و او را قاتل این جمهوری میدانند.
پیدایش جمهوری روم یکی از مهمترین وقایع تاریخ اروپاست چرا که قسمت بزرگی از بخشهای جنگ برای دموکراسی بوده است. این حکومت، حکومتی از نوع مردمی بود که چنین چیزی در تاریخ بیسابقه بودهاست که در ۵۰۹ ق.م حکومتی مردمی با مجلس تشکیل دهند. در واقع این جمهوری اولیه بدین شکل بود که اعضای جامعه (به جز زنان و بردگان) در مکانهای مشخصی جمع شده و قوانین را تصویب کرده و اجرای آن را بر عهدهٔ اشخاص خاصی میگذاشتند[۱]
از ۱۹۲ تا ۱۸۸ پیش از میلاد جنگهای جمهوری روم علیه آنتیوخوس سومسلوکی آغاز گردید.[۲]
تجاوز جنسی به لوکریسیا توسط پسر پادشاه، نقطه شروع از اتفاقاتی بود که منجر به سقوط حکومت پادشاهی و تشکیل اولین جمهوری روم شد. لوکریسیا که از اشرافزادگان رومی بود، پس از مورد تجاوز قرارگرفتن، اقدام به خودکشی کرد. در طول تاریخ، ماجرای تجاوز و خودکشی لوکریسیا مورد توجه بسیاری از نویسندگان، تندیسگران و نقاشان قرار گرفت. در این ارتباط میتوان به آثاری ادبی از ویلیام شکسپیر و توماس هیوود و از نقاشان، به رامبرانت، ساندرو بوتیچلی، آلبرشت دورر، آرتمیسیا جنتایلسکی، جفری چاوسر و تیتیان اشاره کرد.
در پرونده: تجاوز به لوکریسیا اثر تیتیان.
روم سال ۷۵۳ پ.م تا سال ۵۰۹ پ.م حکومتی شاهنشاهی داشته است. در سال ۵۰۹ پ.م تغییری اساسی در تاریخ غرب پدید آمد و حکومت شاهنشاهی آن به حکومت جمهوری تبدیل شد. ماجرا از این قرار بود که پسر شاه به نام سکتوس رفتار زشتی با یکی از اشرافزادگان به نام لوکریسیا انجام داد. لوکریسیا از این کار بسیار ناراحت شده و خانواده را به دور خود جمع میکند. سپس ماجرا را گفته و بعد خودکشی میکند.
لوکیوس یونیوس بروتوس به همراه کولاتینوس (همسر لوکریسیا) به پایتخت رفت و داستان لوکریسیا را برای سنا شرح داد و آنان را برانگیخت تا حکومت شاهنشاهی را سرنگون کنند. پس از آن حکومتی جمهوری در روم تاسیس میشود و همسر لوکریسیا به همراه بروتوس توسط مجلس سنا به عنوان دو کنسول، با قدرتهای برابر و رقیب یکدیگر، برای یک سال حکومت تعیین شدند. آنان سوگند یاد میکنند که تا زندهاند حکومت شاهنشاهی تشکیل ندهند.
یکی دیگر از دلایل تشکیل جمهوری روم این بود که بیشتر حکومت ایتالیا که اغلب مردمان لاتین بودند زیر دست اتروسکها و یونانیها بود پس از مدتی ایتالیاییها که از فرهنگ و تمدن اتروسکها، فنقیها و یونانیها برداشت کرده بودند حال میتوانستند خود بر سرزمین خود حکومت کنند.
مجلس سنا متشکل از نمایندگان مردم بود و آنها میتوانستند با رای دادن به نمایندههای مورد نظر خود در اوضاع کشور خود سهیم باشند. سنا نسبت به مجالس دیگر قدرت زیادی داشت و با این که نمایندههای آن مردمی بودند ولی عضو شدن در آن اکثراً برای طبقات بالا بود.
در سال های ۶۷ تا ۶۳ پیش از میلاد، پومپه سردار رومی، سوریه و ارمنستان را فتح کرده و آخرین پادشاه سلوکیان را از سلطنت عزل مینماید. جمهوری روم همسایه پادشاهی اشکانی میشود.[۳]
در تاریخ ۵۳ پیش از میلاد؛ کراسوس رومی به امپراتوری اشکانی حمله کرده و قوای روم طی نبرد حران شکست می خورند. بنا بر برخی گزارشها، سر کراسوس برای ارد دوم فرستاده میشود.[۳]