مسیح

مجسمه مسیح(ع) در کلیسای عذرای توانا - تبریز.

مسیح (به عبری מָשִׁיחַ آوایش: ماشی یح، به آرامی משיחא ماشیحا، به عربی المسیح) در مذهب یهود oint خوانده می‌شد، یعنی شخصی که به دست پیامبر خدا مسح شده‌است. بنابر متن کتاب مقدس (عهد عتیق) مسیح کسی بود که به وسیله پیامبران و یا پادشاهان برگزیده خداوند برای پادشاهی انتخاب می‌شد. شیوه این انتخاب به این صورت بود که پیامبر، به دستور خداوند مقداری روغن (معمولاً روغن گیاهی) را به سر فرد انتخاب شده می‌مالید و برای او دعا می‌نمود. این عمل (مالیدن روغن و برگزیدن) «مسح کردن» نامیده می‌شد.

واژه مسیح یا ماشیح امروز به دو معنا به کار می‌رود: یکی نجات دهنده به معنای عام کلمه و نجات دهنده به معنای خاص: کسی که در آینده ظهور خواهد کرد.

مسیح در باور ادیان مختلف

یهود

در سنت یهود مسیح یا ماشیح پادشاهی است که مسح شده‌است. پیامبران هنگام فتح بابل از آن سخن گفته‌اند و وعده دادند که کسی خواهد آمد تا سرزمین اسرائیل را رهایی ببخشد. همچنین یهودیان عیسی را مسیح دروغین می‌دانند.

مسیحیت

مسیحیان، عیسی پسر مریم را مسیح می‌دانند.
به اعتقاد مسیحیان خداوند در قالب یک انسان درآمد (جسم پوشید) و بارفتن بر روی صلیب گناهان انسان‌ها را پاک کرد و هرکه به مسیح ایمان بیاورد نجات یافته‌است.

اسلام

در اسلام نیز عیسی را پیامبر و رسول خدا و نیز مسیح می‌دانند، همچنین طبق اعتقاد مسلمانان وی فرزند مریم عذرا و آخرین پیامبر اولوالعزم پیش از محمد است. و طبق عقیده برخی مسلمانان در آخرالزمان بهمراه مهدی، یکی دیگر از جلوه‌های موعود در اسلام، به زمین رجعت کرده و پشت سر مهدی نماز خواهد گذارد. در باور مسیحیان عیسی مصلوب شد ولی به نص قرآن، وی مصلوب و کشته نشده است (و ما قتلوه و ما صلبوه ولکن شبّه لهم) همین بخش است که در کل ماهیت مسیحیت مسیحیان را با ماهیت مسیحیت اسلامی در متضاد می‌کند زیرا ماهیت مسیحی مسیح نجات انسان‌ها از گناه بوده است با جان دادن بر روی صلیب * هم مسیحیان هم مسلمانان معتقدند مسیح پس از رجعت، دجال را خواهد کشت.

• قرآن، عیسی مسیح را از شوائب نقص، گناه، ناپاكى مولد و نسب، بى‏مهرى به مادر و همچنین از سایر انحرافات، مبرا می‌داند و اتّهامات اناجیل به وى را از دامن قدسی‌اش پاک می‌کند.

قرآن ماجراى اتهام زنا به مریم، تكلم عیسى در گهواره برای تبرئه خود و مادرش از ناپاكى مولد و اثبات طهارت ابدى نسب خویش را این چنین توصیف می‌کند: « قالَ إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتانِی الْكِتابَ وَ جَعَلَنِی نَبِیا (30) وَ جَعَلَنِی مُبارَكاً أَینَ ما كُنْتُ وَ أَوْصانِی بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَیا (31) وَ بَرًّا بِوالِدَتِی وَ لَمْ یجْعَلْنِی جَبَّاراً شَقِیا (32) وَ السَّلامُ عَلَی یوْمَ وُلِدْتُ وَ یوْمَ أَمُوتُ وَ یوْمَ أُبْعَثُ حَیا (33) ذلِكَ عِیسَى ابْنُ مَرْیمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِی فِیهِ یمْتَرُونَ (34)» عیسى در گهواره به أمر خدا به سخن آمده گفت:( همانا من بنده خدایم كه مرا كتاب آسمانى و شرف نبوت عطا فرمود.(30) و هر كجا كه باشم و در هر جا كه بوده‏ام (در صلب پدران و رحم مادران و هنگام تولد تا گاه مردن) مرا مبارك و پاك و مایه بركت و سربلندى قرار داد، و تا زنده‏ام به نماز و روزه مرا سفارش فرمود (31) و به نیكوئى و مهربانى با مادر توصیه نموده و مرا ستمكار و بى‏مهر و عاطفه قرار نداد )چنانكه اناجیل گوید( (32) و سلامتى و پاكى از هر جهت )جسمى و روحى و نسبى( با من بوده و هست، از هنگامى كه تولد یافتم و روزى كه از جهان بروم، و زمانى كه )قیامت( براى زندگى ابدى باز انگیخته شوم (33) اینست عیسى پسر مریم و گفتار حق درباره او همانست كه بیان شد، آن حقایقى كه در مورد آنها دچار شبهه و تردید بوده‏اید.(34) مقصود از آیه (33) اینست كه عیساى پیامبر برخلاف پندار نارواى شما -اهل كتاب-، خدا و پسر خدا نیست بلكه بنده خدا و فرستاده او بود. نسبت به مادرش بى‏مهر نبود، بلكه معدن رحمت و عطوفت بود. از نظر نسب ناپاك و اولاد زنا نبود بلكه نسلش تا آدم‏علیه السلام پاك و مطهر بوده است . این است عیسی بن مریم!

• برخی معتقدند که مفهوم مسیح در نوشته‌های عبری نبوده‌است، بلکه تحت تأثیر باور زرتشتی به سوشیانت پدید آمده‌است.

جستارهای وابسته

• آخرالزمان
• مسیحیت
• کتاب از آیین هندو، بودا تا بینهایت: مهندس شیما نثاری حقیقی فرد-انتشارات مهر امیر المومنین-سال 1390.