الفبای سیریلیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نقشه پراکندگی الفبای سیریلیک در جهان. کشورهای سبز تیره خط سیریلیک در آنها تنها خط رسمی است و در سبزهای روشن یکی از خط‌های رسمی است.

خط سیریلیک یا آزبوکا یک خط الفبایی است که در امپراتوری مجارستان اول طی قرن ۱۰م میلادی در مدرسه ادبیات پرسلاو به خاطر بوریس یکم بلغارستان که می‌خواست بلغارها سیستم نوشتاری خودشان را داشته باشند، ایجاد شد. این خط اساس الفباهای مورد استفاده در زبان‌های مختلف، به ویژه آنهایی که از منشأ اسلاوی هستند، و زبان‌های غیراسلاوی تأثیر گرفته از روسی، چه در گذشته و چه امروزه، است.

خط سیریلیک از خط یونانی باستان با حروف بزرگ گرفته شده است.

زبان فارسی تاجیکی نیز در تاجیکستان با خط سیریلیک که کمی تغییر یافته‌است و خط تاجیکی نام دارد، نوشته می‌شود.

تاریخچه[ویرایش]

در سده نهم میلادی و پس از پاگرفتن اسلاوها در سرزمین موراویا، راستیسلاو فرمانروای این سرزمین برای پاکسازی این سرزمین از کلیسای رم، از کنستانتین امپراتور بیزانس درخواست کرد که آموزگارانی را برای وی بفرستد تا مردم را به زبان خود با مسیحیت آشنا کنند. پس از آن دو برادر روحانی به نام‌های سیریل (درگذشته به سال ۸۶۹ میلادی) و متودیوس (درگذشته به سال ۸۸۵ میلادی) به یک گروه اسلاو سپرده شدند و آنان نیز در برابر ایستادگی سرسختانه کلیسای رم که برگردان کتاب مقدس را تنها به زبان‌های عبری، یونانی و لاتین پذیرفته می‌دانست، انجیل را به زبان اسلاوی برگرداندند. بدین‌سان الفبای سیریلیک که دارای برخی نویسه‌های یونانی است، به نام پدیدآورنده‌اش سیریل شناخته و سیریلیک رفته‌رفته خط اسلاوها شد. آنگاه روسها، اوکراینیها، بلغارها و صربها این خط را به همراه آیین ارتدکس یونانی پذیرفتند و سیریلیک الفبای زبان روسی گشت.

الفبای سیریلیک در زبان روسی[ویرایش]

بزرگ  کوچک  ایتالیک  ایتالیک کوچک  نام آوانویسی مثال کاربرد
А а А а اَ /a/ ادب
Б б Б б بِه /b/ ناب
В в В в وِه /v/ وزن
Г г Г г گِه /g/ گ‍ـام
Д д Д д دِه /d/ دانوب
Е е Е е یِه /je/ یِ‍ـگانه
Ё ё Ё ё یُ /jo/ ریو
Ж ж Ж ж ژِه / ʒ / ژاله
З з З з زِه /z/ زنگ
И и И и ایـ /i/ شادی
Й й Й й ایـ کوتاه /j/ چای
К к К к کا /k/ پاک
Л л Л л اِل /l/ زال
М м М м اِم /m/ گام
Н н Н н اِن /n/ ن‍یکی
О о О о آ /o/ آتش
П п П п پِه /p/ پـ‍اریس
Р р Р р اِر /r/ رادیو
С с С с اِس /s/ س‍ـرای
Т т Т т تِه /t/ تـ‍بر
У у У у او /u/ دوش
Ф ф Ф ф اِف /f/ ف‍ـاز
Х х Х х خا /x/ شاخ
Ц ц Ц ц تْسه /ts/ ع‍طس‍ه
Ч ч Ч ч چِه /t∫/ چـ‍اه
Ш ш Ш ш شا /∫/ آش
Щ щ Щ щ شْچا /∫t∫/ خروشْچ‍ف
Ъ ъ Ъ ъ نشان سختی & مسـ‍ـ‍ؤول، وضـ‍ـ‍ع
Ы ы Ы ы یـِری /ɨ/ --
Ь ь Ь ь نشان نرمی معادل ندارد
Э э Э э اِ / ə / اِکباتان
Ю ю Ю ю یو /ju/ یونان
Я я Я я یَه /ja/ یَ‍ـواش

منابع[ویرایش]

  • دستور تصویری زبان روسی – پهلوانوا، لبدیوا - برگردان اکبری پور ISBN-۹۶۴-۳۳۰-۰۴۰-۴

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ الفبای سیریلیک موجود است.