الفبای فنیقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

الفبای فنیقی درست‌تر از خط هیروگلیف مصریست. فنیقی‌ها (چهارده قرن پیش از میلاد مسیح) به گمان بسیار قوی، نخستین کسانی بودند که افتخار ساختن الفبای حقیقی را دارند؛ اختراعی که تحول عظیمی در خط بوجود آورد چه الفبای یونانی و ایتالیایی منتج از الفبای فنیقی است و از آنجا که الفبای سایر کشورهای اروپایی مشتق از این دو الفبا است، می‌توان گفت که خاستگاه خطوط ملل اروپایی فنیقی است. همچنین، به دست قوم آرامی الفبای فنیقی در مصر و عرب و میانرودان تا هند بسط یافت و اصول آن بعدها با اختراع علایمی برای نشان دادن حروف مصوت به‌وسیلهٔ یونانیها کامل شد.

خط فنیقی چون به وجود آمد، سایر خطوط جز خط چینی را از قلمرو نویسندگی خارج کرد؛ چون کتابت با این خط بسیار آسان بود، به کار بستن آن توسعه زیاد یافت. در جنب پیشرفت خط سعی دیگری نیز به عمل آمد و آن توسعهٔ محل و مواد نویسندگی بود چه قبل از پیدایی کاغذ از سنگ و فلزات استفاده می‌کردند و غیر از سنگ و فلزات از پوست درختان و جانوران نیز استفاده می‌شد، ولی گرانی قیمت این دو پوست موجب شد که در مصرف آن صرفه‌جویی کنند و طریق صرفه‌جویی، یکی فشردگی در نوشته و دیگر استفاده از علائم اختصاری و دیگر تراش پوست و استفاده دوباره از آن بود.

قدیمی‌ترین نمونه‌های این الفبای فینیقی در شهر کوچک بولوس لبنان پیدا شده‌است که امروزه جبیل خوانده می‌شود. یونانیها الفبای فینیقی را پذیرفتند و در آن تغییراتی دادند که الفبای یونانی (۱۰۰۰ سال پیش از میلاد) بوجود آمد. عقیده بر آن است که الفبای مذکور از خط اقوام سامی شمالی سرچشمه گرفته‌است.

جدول الفبای فنیقی(فینیکی)[ویرایش]

حرف یونی‌کد نام معنی آوانگاری حرف برابر در
عِب. سُر. عربی یونانی لاتین سیر.
Aleph 𐤀 الف گاو نر ʼ א الف (حرف عبری) (به عربی: ) Αα Aa Аа
Beth 𐤁 بیت خانه (عربی: بيت) (عبری: בית) b ב بت (حرف عبری) (به عربی: ب) Ββ Bb Бб, و (سیریلیک)в
Gimel 𐤂 گیمل شتر (عربی: جمل) (عبری: גמל) g ג گیمل (به عربی: ج) Γγ Cc, Gg گ (سیریلیک)г
Daleth 𐤃 دلت در (عبری: דלת) d ד دالت (حرف عبری) (به عربی: د), (به عربی: ذ) Δδ Dd د (سیریلیک)д
He 𐤄 هه پنجره h ה ه (به عربی: هـ) Εε Ee اِ (سیریلیک)е, ی اکراینیє
Waw 𐤅 واو چنگک (عبری: וו) w ו واو (حرف عبری) (به عربی: و) Υυ, (Ϝϝ) Yy, Ff, Vv, Uu, Ww او (سیریلیک)у
Zayin 𐤆 زین اسلحه (عبری: כלי זין) z زین (حرف عبری) زین (حرف عبری) (به عربی: ز) Ζζ Zz Зз
Heth 𐤇 خت دیوار (عربی: حيط) ح ح (به عربی: ح), (به عربی: خ) Ηη Hh ای (سیریلیک)и
Teth 𐤈 طت خوب (عبری: טוב) ط ط (به عربی: ط), (به عربی: ظ) Θθ Þþ (Ѳѳ)
Yodh 𐤉 یوت دست (عربی: يد) (عبری: יד) y ی ی (به عربی: ی) Ιι Ii, Jj ای ده‌دهی (سیریلیک)і, Yi (سیریلیک)ї, ی (سیریلیک)ј
Kaph 𐤊 کف کف دست انسان (عربی: كفّ) (عبری: כף) k کاف (حرف عبری), کاف (حرف عبری) کاف (حرف عبری) (به عربی: ک) Κκ Kk کا (سیریلیک)к
Lamedh 𐤋 لمد سیخ l ל ل (به عربی: ل) Λλ Ll ال (سیریلیک)л
Mem 𐤌 میم آب (عربی: ماء) (عبری: מים) m م, م م (به عربی: م) Μμ Mm Мм
Nun 𐤍 نون مار (عربی: حنش) (عبری: נחש) n ن, ن ن (به عربی: ن) Νν Nn Нн
Samekh 𐤎 سمچ ماهی (عربی: سمك) ستون s سمخ (حرف عبری) سمخ (حرف عبری) / سمخ (حرف عبری) (به عربی: س)
Ξξ, poss. Χχ
poss. Xx
(Ѯѯ), poss. خاх
Ayin 𐤏 عین چشم (عربی: عين) (عبری: עין) ʼ ع ع (به عربی: ع), (به عربی: غ) Οο Oo اُ (سیریلیک)о
Pe 𐤐 په دهان (عربی: فم) (عبری: פה) p ف, ف ف (به عربی: ف) Ππ Pp پ (سیریلیک)п
Sade 𐤑 صاده درخت پاپیروس زادی (حرف عبری), زادی (حرف عبری) زادی (حرف عبری) (به عربی: ص), (به عربی: ض) (Ϻϻ) Ch Цц, چ (سیریلیک)ч
Qoph 𐤒 کوف سوراخ سوزن (عبری: קוף) q ق ق (به عربی: ق) (Ϙϙ) Qq
Res 𐤓 رش سر (عربی: راْس) (عبری: ראש) r رش (حرف عبری) رش (حرف عبری) (به عربی: ر) Ρρ Rr ار (سیریلیک)р
Sin 𐤔 شین خورشید (عربی: شمس)، دندان (عبری: שן) š ش ش (به عربی: ش) Σσς Ss اس (سیریلیک)с, شاш
Taw 𐤕 تو علامت (عبری: תו) t ت ت (به عربی: ت), (به عربی: ث) Ττ Tt

منابع[ویرایش]

  • لغتنامه دهخدا؛ مدخل خط، تاریخ خط
  • ویکی‌پدیای انگلیسی
  • Mobisearch