سرزمین کهن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
سرزمین کهن
گونه تاریخ معاصر ایران
نویسنده علیرضا طالب زاده
کارگردان کمال تبریزی
بازیگران شهاب حسینی
محمدرضا فروتن
نیکی کریمی
شبنم قلی خانی
ثریا قاسمی
پرویز پورحسینی
حسین محجوب
الهام حمیدی
فرهاد قائمیان
هنگامه قاضیانی
امیر آقایی
حسن پورشیرازی
جعفر دهقان
جواد عزتی
سیامک ادیب
بیتا فرهی
پژمان بازغی
فرشته صدرعرفایی
میترا حجار
رضا کیانیان
علی شادمان
متین حیدری نیا
سهند جاهدی
سازنده موسیقی متن احمد پژمان
کشور سازنده ایران
زبان‌ها فارسی
تعداد قسمت‌ها ۴۵ قسمت
تولید
تهیه‌کننده محمد مسعود
دوربین محمدرضا سکوت
پخش کننده
شبکه اصلی شبکهٔ ۳
اجرای اصلی ۳ بهمن ۱۳۹۲‏[۱] – تاکنون

سرزمین کهن نام یک مجموعه تلویزیونی ایرانی می‌باشد که به بررسی وقایع تاریخ سیاسی-اجتماعی ایران از سال ۱۳۲۰ تا پیروزی انقلاب اسلامی در بستر زندگی پسری نوجوان می‌پردازد. بنابر زمان‌بندی اعلام‌شده، پخش سریال قرار بود ۵ دی ۱۳۹۲ از تلویزیون شبکه سه ایران انجام شود، که به دلیل بازنگری در پوشش بازیگران زن و همچنین نارضایتی مسئولان صدا و سیما از کم‌رنگ بودن نقش جریانات اسلامی در پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، پخش این مجموعه با تاخیر روبرو شد، تا برخی صحنه‌های آن مجدداً فیلمبرداری شود.[۲]

خلاصه سریال[ویرایش]

این مجموعه به بررسی تاریخ سیاسی-اجتماعی ایران از سال ۱۳۲۰ تا پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ ایران در بستر زندگی یک پسربچه می‌پردازد که در قالب دو فصل برای پخش آماده شده است. در فصل اول سریال، کودکی رهی که شخصیت اصلی سرزمین کهن است به تصویر کشیده می‌شود، که نقش او را علی شادمان (بازیگر کودک فیلم میم مثل مادر) بازی می‌کند. رهی بعد از بمباران دهکده محل سکونت‌شان توسط نیروهای متفقین، از زیر آوار بیرون کشیده می‌شود. رهی پس از چند روز مراقبت توسط مادرش راهی تهران می‌شود. سال‌ها بعد او در یک خانواده توده‌ای بزرگ می‌شود، اما بر اثر به وقوع پیوستن ماجراهایی او به یک خانواده درباری سپرده می‌شود. در این خانواده است که او رفته رفته به هویت خود پی می‌برد.[۳]

واکنش‌ها به پخش سریال تا قسمت سوم[ویرایش]

پخش سریال سرزمین کهن به کارگردانی کمال تبریزی که به گفتهٔ برخی، با توهین و تحریف تاریخ ایل بختیاری همراه بود،[۴][۵] موجی از اعتراضات در مناطق بختیاری‌نشین، در استان‌های خوزستان، چهارمحال و بختیاری، اصفهان و لرستان، همچنین شخصیت‌های تاثیرگذار در پی داشت.

در بخشی از دیالوگ این سریال چهره فرقه دموکرات آذربایجان (امیر آقایی) خطاب به خانواده بختیاری می‌گوید: "به چه چیز خودتان افتخار می‌کنید؟ به کدام اصل و نسب؟ به سر پا گرفتن سگ‌های انگلیسی و کاسه‌لیسی کنسول انگلیس؟ می‌خواهید فردا سر کلاس برای بچه‌ها قصه اینکه بختیاری‌ها چطور بختیاری شدند را بگویم؟ "همچنین تصویر سردار اسعد بختیاری نیز برای تاکید بختیاری بودن، نمایش داده شد...[۶][۷] دکتر غفار پوربختیار، نویسنده و پ‍ژوهشگر تاریخ بختیاری، در اعتراض به توهینی که در این مجموعه به بختیاری‌ها صورت گرفت، عباس سلیمی نمین مشاور تاریخی این مجموعه را به مناظره دعوت کرد.

از اعتراضاتی که در پی پخش سه قسمت نخست سریال سرزمین کهن انجام شد، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • اعتراض برخی از ائمه جمعه از جمله حجت الاسلام امینی امام جمعه مسجدسلیمان[۱۳] و آیت الله حیدری امام جمعه اهواز[۱۴]

عباس پاپی زاده، نماینده دزفول پس از بیان اظهاراتش در محکوم کردن این مجموعه، از ارسال پرونده سریال "سرزمین کهن" به شورای عالی امنیت ملی خبر داد.[۲۰] محسن رضایی در گفتگوی زنده شبکه دو در واکنش به پخش سریال به تمجید از سردار اسعد بختیاری و شیر علی‌مردان بختیاری (علیمردان خان (معاصر)) پرداخت.[۲۱] گرچه اعتراضات مردمی در رسانه‌های داخلی، با سانسور گسترده، مواجه شد.[۲۲][۲۳]

در پی انعکاس اعتراضات اقوام بختیاری به پخش سریال سرزمین کهن، سایت آژانس خبری بختیاری (ایبنانیوز) که نقش اساسی در اطلاع رسانی در جنبه‌های گوناگون خبری به مردم بختیاری داشت نیز فیلتر شد.[۲۴]

واکنش‌های نمایندگان بختیاری در مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

۷۰ نفر نمایندگان بختیاری مجلس شورای اسلامی، با بیانیه‌ای خواستار توقف توهین‌های مکرر صداوسیما به مردم بختیاری شدند.[۲۵][۲۶][۲۷] مهمترین نمایندگان منتقد به سریال "سرزمین کهن" عبارتند از:

تذکرات کتبی آنها به جهت اهانت به مردم بختیاری با سازنده سریال و نیز تذکرات به ریاست سازمان صدا و سیما، شورای نظارت بر صدا و سیما و نیز وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در صحن علنی مجلس توسط ضرغام صادقی عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی قرائت گردید.[۴۴][۴۵][۴۶] نمایندگان مجلس خواستار بررسی پرونده این سریال در شورای عالی امنیت ملی کشور شدند.[۴۷]

عذر خواهی و دل جویی از مردم بختیاری[ویرایش]

سرانجام با ادامه اعتراضات در شهرهای الیگودرز،[۴۸][۴۹] دزفول،[۵۰] ازنا و دورود،[۵۱] ایذه ،[۵۲] اهواز،[۵۳] لردگان،[۵۴] اصفهان[۵۵][۵۶] در تاریخ ۲۶ بهمن ۹۲ عزت اله ضرغامی در نامه‌ای رسمی به معاون سیما تذکر و از لرهای بختیاری دلجویی نمود و از رنجش ایجاد شده به خدا پناه برد. اما عذر خواهی نکرد.[۵۷][۵۸] در متن تذکر ضرغامی آمده است: "توجه به این نگرانی امری ضروری است. باید اطلاع‌رسانی تصویری (تیزر) در مورد شخصیت قهرمان سریال که یک بختیاری اصیل است در دستور کار شبکه قرار گیرد." این در حالیست که پیش از این ضرغامی و عوامل فیلم از جمله کمال تبریزی کارگردان مدعی شده بودنداستفاده از نام خانوادگی بختیاری را تنها یک اتفاق تصادفیست که ربطی به قوم بختیاری ندارد.[۵۹][۶۰] اما هرگز توضیح نداد چرا هنگامی که چهره توده‌ای سریال به بختیاری‌ها توهین می‌کرد قاب عکس سردار اسعد بختیاری نشان داده می‌شد. محمودرضا تخشید مدیر گروه فیلم و سریال شبکه سه، محمد مسعود تهیه‌کننده سریال، کمال تبریزی کارگردان سریال[۶۱] و عباس سلیمی نمین مشاور تاریخی پروژه در نامه‌ای رسمی خطاب به دارابی معاون سیما از مردم بختیاری عذرخواهی کردند.[۶۲] همچنین عبدالرضا رحمانی فضلی وزیر کشور ضمن تایید اعتراضات مردمی در شهرهای مختلف ایران[۶۳] تاکید کرد سریال مورد بررسی و بازبینی قرار می‌گیرد و در صورت نیاز به توقفِ یک یا دو هفته‌ای، این کار باید انجام شود.[۶۴] صدا و سیما پخش این سریال را متوقف و ادامه پخش آنرا منوط به انجام تحقیقات و تحقق دستوراتِ پیشینِ عزت‌الله ضرغامی اعلام کرد.[۶۵][۶۶] محمدحسین صفارهرندی وزیر ارشادِ احمدی نژاد مدعی شد در این سریال توهین به قومیتهای ایرانی وجود ندارد.[۶۷]

در جلسه‌ای با حضور نمایندگان مجلس از جمله مجید جلیل سرقلعه،[۶۸]محمد تقی توکلی[۶۹] ،عباس پاپی زاده و اسماعیل جلیلی[۷۰] عزت‌الله ضرغامی ضمن عذر خواهی[۷۱] بر توقف پخش سریال تاکید کرد. [۷۲][۷۳]

امیر آقایی بازیگر در نامه‌ای ضمن عدم عذر خواهی، به بختیاری‌ها برای اینکه برایش شاخه گلی نفرستادند انتقاد کرد.[۷۴] رمضانعلی موسوی قائم مقام صدا و سیما بر خلاف ادعای سازندگان اهانت به قوم بختیاری را رسما پذیرفت و ضمن عذرخواهی بر غافل ماندن این سازمان از تاریخ بختیاری تاکید کرد.[۷۵][۷۶][۷۷] عزت اله ضرغامی بدون همراه و تشریفات[۷۸] سرزده به مسجد سلیمان رفته[۷۹] و در مسجد جامع این شهر از بختیاری‌ها عذر خواهی کرد.[۸۰][۸۱] استاندار چهار و محال و بختیاری خواستار محاکمه مشاوران این سریال شد.[۸۲] ُسرانجام در نیمه اسفند ۱۳۹۲، محمودرضا تخشید مدیر گروه سریال شبکه سه بر کنار شد.[۸۳]

خواسته‌های مردم بختیاری از صدا وسیما[ویرایش]

در جلسه هم‌اندیشی قائم مقام رییس سازمان صداوسیما، قائم مقام معاونت استان‌ها و مدیر شبکه سه[۸۴] با مدیران چهارمحال و بختیاری و برخی اندیشمندان قوم بختیاری، قائم مقام رییس سازمان صدا وسیما حجت‌الاسلام سید رمضانعلی موسوی از مردم بختیاری عذر خواهی کرد و عذرخواهی اقای ضرغامی را نیز اعلام فرمودند. ایشان افزود که اعتراضات بختیاری‌ها در واقع اعتراض مخاطبان به عملکرد صداوسیما که از خودشان است، بود تا این ارگان دیگر چنین اشتباهاتی را مرتکب نشود.[۸۵]

  • سیامک سلیمانی مشاور عالی استاندار چهارمحال و بختیاری در نشست هم‌اندیشی بیان کرد که رسانه ملی نتوانست همراهی مردم بختیاری را با نظام در عرصه‌های مختلف به خوبی به معرض نمایش بگذارد.
  • مشاور سیاسی امنینی استان چهارمحال و بختیاری یکی از مهمترین خواسته‌های مردم بختیاری را ساخت فیلم‌هایی با محتوای "تاریخ و فرهنگ بختیاری" در رسانه ملی دانستند.
  • سرپرست آژانس خبری بختیاری (ایبنانیوز) اظهار کرد تنها صدا و سیما نیست که به تقلیل منزلت بختیاری‌ها می‌پردازد بلکه چند سالی است که دست‌هایی پنهان سعی در کوچک جلوه دادن منزلت بختیاری‌ها در سایر بخش‌های کشور دارند، که ایشان نمونه بارز آن را موزه مجلس شورای اسلامی دانستند که در ان تاریخ مشروطیت و نقش بختیاری‌ها در مشروطیت را به خوبی منعکس نکرده است.
  • زین العابدین، مدیر شبکه سوم سیمای جمهوری اسلامی ایران اصل تولید فیلم سرزمین کهن را اثری فاخر دانست اما به علت اهانت‌هایی که در آن به تاریخ بختیاری شده، فعلا متوقف شده است تا مورد بازنگری واقع شود.
  • سردبیر هفته نامه زاگرس نیز در این نشست نپرداختن به فرهنگ و زبان بختیاری در رسانه ملی و عدم پخش برنامه به زبان محلی حتی در صدا و سیمای استان چهارمحال و بختیاری (جهان بین) را از نمونه‌های بی توجهی به قوم بختیاری حتی در استان‌های بختیاری نشین دانستند.
  • رفع فیلتر آژانس خبری بختیاری (ایبنانیوز) از دیگر خواسته‌های اندیشمندان بختیاری بود.
  • یوسف پور، مدیر خانه مطبوعات چهار محال و بختیاری به نمایندگی از مردم بختیاری خواهان تدریس گویش بختیاری و پخش این گویش در شبکه جهان بین را از خواسته‌های مردم بختیاری دانست.[۸۶]

همچنین در نشست مشترک مسئولان صدا و سیما با جمعی از فعالان فرهنگی بختیاری در استان خوزستان،

  • مکوندی استاد دانشگاه؛ فعال فرهنگی و مسئول ستاد جشنواره شهید علیمردان خان بختیاری با اشاره به تحقیقات دکتر بناب پیشینه شناس معروف و مستندات سکونت یازده هزارساله بختیاری‌ها به عنوان اصیل ترین قوم ایرانی در جنوب غربی ایران ادعا کرد: سریال سرزمین کهن دارای چندویژگی از جمله نا اشنایی کامل آقای سلیمی نمین در خصوص ایل بختیاری دانست و تاکید کرد که چون داستان سریال سراسر مجهول و ارائه دهنده چهره نادرستی از بختیاری‌ها است توقف پخش آن خواست عموم مردم بختیاری دانستند.
  • دکتر غفار پوربختیار، محقق و پژوهشگر تاریخ بختیاری و معاون پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر بیان کرد که ”فعالان بختیاری در سخنان خود خواستار بررسی و پیگیری دقیق فیلمنامه، اسناد و مدارک مورد استناد در این سریال شدند. و پیشنهاد شورای کارشناسی اقوام تشکیل و بر فیلم وسریال‌هایی که به نقش تاریخی شخصیت‌های برجسته و تاریخ ایلات و اقوام کشور می‌پردازد نظارت کنند.
  • ماشاءالله براتی، محقق تاریخ و فرهنگ بختیاری یشنهاد داد به مناسبت‌هایی مانند سال روز پیروزی مشروطیت خواهان در برابر استبداد صغیر، صداو سیما با دعوت از کارشناسان تاریخ و فرهنگ بختیاری به بررسی جایگاه و نقش بختیاری‌ها و سایر مجاهدان مشروطه طلب بپردازد.[۸۷]

منابع[ویرایش]

  1. تلویزیون خط قرمزهای حجاب را برای «سرزمین کهن» نادیده می‌گیرد؟ - خبرگزاری آنا
  2. پخش نشدن سریال ایرانی بخاطر نوع حجاب آخرین نیوز
  3. http://sima.jamejamonline.ir/news/1096286647786456808
  4. «توهین به یکی از کهن ترین اقوام ایرانی در سریال سرزمین کهن». قانون آنلاین، 1392/11/25. 
  5. «دلیل اعتراض بختیاری‌ها به سریال «سرزمین کهن» چیست؟». رادیو فردا، ۲۶ بهمن ۱۳۹۲. 
  6. «دیالوگ جنجال برانگیز سریال سرزمین کهن، ساخته کمال تبریزی». یوتیوب. 
  7. «توهین به سردار اسعد بختیاری در فیلم "سرزمین کهن"». یوتیوب. 
  8. http://ahvaznovin.ir/Pages/News (پایگاه اطلاع رسانی اهواز نوین)
  9. http://kayhan.ir/fa/news/5473 (روزنامه کیهان)
  10. http://salamlordegan.com/index.php/city-lordegan/5766-2014-02-11-10-13-08.html پایگاه خبری سلام لردگان
  11. http://www.icana.ir/Fa/News/248209 (خبرگزاری مجلس شواری اسلامی، خانه ملت)
  12. http://www.zagrosian.com (پایگاه اطلاع رسانی زاگرسیان ایران)
  13. http://www.khouznews.ir/fa/news (خوز نیوز)
  14. «واکنش امام جمعه اهواز به سریال سرزمین کهن». رجا نیوز. 
  15. http://ibnanews.ir/vdci.wavct1azpbc2t.html (ایبنا نیوز)
  16. http://cjmis.ir/?p=5348 (باشگاه روزنامه نگاران مسجدسلیمان)
  17. http://ibnanews.ir/vdci.zavct1azybc2t.html (آژانس خبری بختیاری)
  18. http://tnews.ir (تابناک)
  19. «حاضرم به لباس بختیاری در مجلس حاضرشوم». 1392/11/27. بازبینی‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۴. 
  20. http://www.ibnanews.ir/vdcb.0bwurhb8siupr.html (ایبنا نیوز)
  21. «روزی را می‌بینم که آمریکایی‌ها حرف‌هایشان را با ما یکی می‌کنند». تابتاک، ۲۵ بهمن ۱۳۹۲. 
  22. «دلیل خودسانسوری رسانه‌ها در اعتراضات بختیاری‌ها چه بود؟». آینده آنلاین. بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۴. 
  23. «برای صداوسیما اعتراض نگهبانان مدارس یونان مهمتر از اعتراض بختیاری‌ها است». سلام نو. بازبینی‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۴. 
  24. «سایت آژانس بختیاری (ایبنا نیوز) فیلترشد!». صدرا نیوز. بازبینی‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۲. 
  25. http://www.ibnanews.ir/vdcb.0bwurhb8siupr.html (آژانس خبری بختیاری)
  26. http://tnews.ir (شوشیان)
  27. http://cjmis.ir/?p=5567 (باشگاه روزنامه نگاران مسجد سلیمان)
  28. «سریال‌های دردسرساز سیما». خبرآنلاین. بازبینی‌شده در 28 بهمن 1392. 
  29. «توکلی مطرح کرد:جزییات دیدار نمایندگان بختیاری مجلس با ضرغامی». خانه ملت. 
  30. (قطره)
  31. http://andikanews.ir (اندیکا نیوز)
  32. http://www.titreakhbar.com/view/26369169 (پایگاه خبری بانکداری الکترونیک)
  33. http://anionline.ir/service-khuzestan/1244/ (آنی نیوز)
  34. (قطره)
  35. http://raaknews.com/ (پایگاه خبری تحلیلی راک نیوز)
  36. http://namehnews.ir/ (نامه نیوز)
  37. http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13921120000567/ (خبرگزاری فارس)
  38. http://tadbirkhabar.com/news/political/16754 (تدبیر)
  39. http://yasouj.irna.ir/fa/NewsPrint.aspx?ID=81035663 (خبرگزاری جمهوری اسلامی)
  40. http://www.iusnews.ir/ (خبرگزاری دانشجویان ایران)
  41. http://www.irna.ir/fa/News/ (خبرگزاری جمهوری اسلامی)
  42. http://www.jonoubnews.ir/showpage.aspx?id=123580/ (جنوب نیوز)
  43. http://www.akhbaremruz.ir/political/338446 (خبرگزاری تسنیم)
  44. http://www.farasokhan.ir/ (پایگاه خبری تحلیلی فرا سخن)
  45. http://tnews.ir/ (پایگاه خبری تحلیلی مشهد پیام)
  46. http://shooshan.ir/fa/news/ (پایگاه خبری تحلیلی شوشان)
  47. «خواستار بررسی پرونده "سرزمین کهن" در شورای عالی امنیت ملی شده‌ایم». ایبنا نیوز. بازبینی‌شده در 23 بهمن 1392. 
  48. «تذکر رئیس صدا و سیما در مورد سریال تلویزیونی 'سرزمین کهن'». بی‌بی‌سی، 26 بهمن 1392. 
  49. «اعتراض‌ها به «سرزمین کهن» به فرمانداری کشیده شد». ایسنا، ۲۶ بهمن ۱۳۹۲. 
  50. «جمعی از شهروندان دزفول به پخش سریال سرزمین کهن اعتراض کردند». ایرنا. 
  51. «اعتراض بختیاری‌ها به پخش یک سریال از تلویزیون دولتی ایران». رادیو فردا. 
  52. «اعتراض به سریال 'سرزمین کهن' در ایذه». بی‌بی‌سی. 
  53. «اعتراض مردم ایل بختیاری به بخش‌هایی از سریال «سرزمین کهن»». خبرگزای مهر، ۱۳۹۲/۱۱/۲۶. 
  54. «اعتراض مردم لردگان به کارگردان فیلم «سرزمین کهن»». پایگاه خبری تحلیلی شوشیان، ۱۳۹۲/۱۱/۲۵. 
  55. «اعتراض بختیاری‌ها به صدا و سیما در اصفهان». بی‌بی‌سی. 
  56. «تجمع بختیاری‌ها مقابل صدا و سیمای اصفهان». بهار نیوز. 
  57. «مردم سرزمین کهن را تعطیل کردند یا صدا و سیما؟». خبرگزاری مهر. بازبینی‌شده در 27/11/1392. 
  58. «رئیس صدا و سیما به معاونش بابت سرزمین کهن تذکر داد». تابناک، ۲۶ بهمن ۱۳۹۲. 
  59. «پاسخ کمال تبریزی به انتقادات درباره «سرزمین کهن»». الف، ۲۰ بهمن ۱۳۹۲. 
  60. «پاسخ کمال تبریزی به انتقادات مطرح‌شده درباره سریال «سرزمین کهن»». ایسنا، ۲۰ بهمن ۱۳۹۲. 
  61. «توضیحات تهیه کننده و کارگردان سریال سرزمین کهن به معاون سیما». وبگاه صدا و سیما. 
  62. «عذرخواهی کمال تبریزی از بختیاری‌ها». تابناک، ۲۶ بهمن ۱۳۹۲ -. 
  63. «وزیر کشور: اعتراضات بختیاری‌ها به «سرزمین کهن» آرام بود». رادیو فردا. 
  64. «سریال سرزمین کهن مورد بررسی و بازبینی قرار می‌گیرد/ باید رنجش خاطر از قوم بختیاری زدوده شود». ایرنا. 
  65. «پخش سریال «سرزمین کهن» متوقف شد». تابناک. 
  66. «پخش سریال 'سرزمین کهن' از تلویزیون ایران متوقف شد». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۴. 
  67. «دفاع صفار هرندی از سرزمین کهن». فرارو، ۲۷ بهمن ۱۳۹۲. 
  68. «بررسی سرزمین کهن در مجلس». باشگاه خبرنگاران. بازبینی‌شده در ۲۹ بهمن ۱۳۹۲. 
  69. «دغدغه‌های نمایندگان قوم بختیاری در مجلس در دیدار با ضرغامی مطرح شد». روزآنلاین. بازبینی‌شده در ۲۹ بهمن ۱۳۹۲. 
  70. «ضرغامی ایرادات سرزمین کهن را پذیرفت». فرارو. 
  71. «توقف سریال سرزمین کهن تا اطلاع ثانوی/ نشست نمایندگان قوم بختیاری با ضرغامی». خبر آنلاین، 28 بهمن 1392. 
  72. «توکلی مطرح کرد:جزییات دیدار نمایندگان بختیاری مجلس با ضرغامی». خبرگزاری مجلس. 
  73. «دیدار نمایندگان بختیاری مجلس با رئیس رسانه ملی/ ضرغامی ایرادات سرزمین کهن را پذیرفت». فارس. بازبینی‌شده در 92/11/28. 
  74. «۲۹ بهمن ۱۳۹۲». فرارو. بازبینی‌شده در پاسخ به نامه امیر آقایی درباره سریال «سرزمین کهن». 
  75. «تصمیم مدیر شبکه 3 برای "سرزمین کهن"». شفاف نیوز، ۳۰ بهمن ۱۳۹۲. 
  76. «مدیر شبکه سه: «سرزمین کهن» فعلا متوقف است». ایسنا. بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۴. 
  77. «نشست مشترک مسئولان صدا و سیما با جمعی از فعالان فرهنگی بختیاری در استان خوزستان». باشگاه روزنامه نگاران مسجد سلیمان. 
  78. «گزارش سایت خبری باشگاه روزنامه نگاران مسجدسلیمان از حضور غیر منتظره ضرغامی در مسجدسلیمان». باشگاه روزنامه نگاران مسجد سلیمان. بازبینی‌شده در اسفند ۳, ۱۳۹۲. 
  79. «حضور غیرمنتظره ضرغامی در شهرستان مسجدسلیمان». تابناک. بازبینی‌شده در ۲۳ فوریه ۲۰۱۴. 
  80. «ضرغامی: اشتباه همکارانم در سریال اخیر را نبخشیدم». خبر انلاین. 
  81. «حضور سرزده ضرغامی در مسجد سلیمان». ایسنا، ۴ اسفند ۱۳۹۲. 
  82. «استاندارچهارمحال وبختیاری: مشاوران تاریخی مجموعه سرزمین کهن، باید محاکمه شوند». خبر آنلاین. 
  83. ««سرزمین کهن» باز هم قربانی گرفت». خرداد نیوز. بازبینی‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۴. 
  84. «آتشی که دامن «سرزمین کهن» را گرفت». جهان نیوز. بازبینی‌شده در ۲ اسفند ۱۳۹۲. 
  85. «خواسته‌های قوم بختیاری از صدا و سیما». بهار، ۳۰ بهمن ۱۳۹۲. 
  86. های-قوم-بختیاری-از-صدا-و «خواسته‌های قوم بختیاری از صدا و سیما». قطره، ۳۰ بهمن ۱۳۹۲. 
  87. «نشست مشترک مسئولان صدا و سیما با جمعی از فعالان فرهنگی بختیاری در استان خوزستان». پایگاه روزنامه نگاران مسجد سلیمان، ۳۰ بهمن ۱۳۹۲. 

پیوند به بیرون[ویرایش]