هفتکل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هفتکل
Haftakel.JPG
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان خوزستان
شهرستان هفتکل
نام(های) دیگر طوف سفید
سال شهرشدن ۱۳ اردیبهشت ۱۳۰۵
مردم
جمعیت ۱۴،۸۷۷ نفر سال ۱۳۹۰ [۱]
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۳۱۲ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی ۰۶۹۲
وبگاه پایگاه اطلاع رسانی شهرستان هفتکل
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر نفت و فرهنگ خوش آمدید!

هفتکل (دربارهٔ این پرونده تلفظ ) شهری است در استان خوزستان که در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۰۶ خورشیدی با به نفت رسیدن چاه شمارهٔ یک در دشت طوف سفید، دومین شهر نفتی ایران لقب گرفت و نامش را هفتکل گذاشتند.[۳] برخی به اشتباه نام این شهر را هفتگل می‌خوانند که درست نیست[۴] این شهر در سال ۱۳۸۵، تعداد ۲۳٫۶۳۳ نفر جمعیت داشته[۵] که از این تعداد ۱۱٫۳۹۰ نفر باسواد بوده‌اند.[۶] ساکنان این شهر، اغلب بختیاری و قشقایی وازقبایل عربی مثل بنی نعامه،زبید،شرفاء،رواشد یا راشدی،آل بوغلی،آل بوفتیله،کرمی بندانی،بنی سعید،عوفی،ضبه،محمدیه ولطفیه هستند.[۷]

وجه تسمیه[ویرایش]

دشت طوف سفید صدها سال محل قشلاق بختیاری‌ها بود و در زمان حکومت صمصام‌السلطنه بختیاری، طایفهٔ لرکی از ایل قشقایی در دشت طوف سفید ساکن شده و به کار دامپروری پرداختند اما همواره از دست اشرار آسایش نداشتند؛ در یکی از این دستبردها، اشرار تعدادی از احشام گله داران را به سرقت برده و باعث ترس زنان و کودکان شدند. سواران قشقایی به تعقیب سارقین پرداخته و هفت نفر از آنها را کشته و برای ایجاد ترس دیگر اشرار، بر بلندای تپه‌ای، هفت سنگ نشانده (کل) به بلندای قد انسان برافراشتند و از آن به بعد آن تپه و نواحی اطراف آنرا هفتاکل نام نهادند و به مرور زمان نام هفتاکل و هفت کل به جای طوف سفید به کار برده شد.[۸]

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

از لحاظ جغرافیایی تقریباً در مرکز استان خوزستان قرار دارد. این شهر تا اهواز مرکز استان خوزستان ۹۰ کیلومتر، تا رامهرمز ۳۵ کیلومتر تا باغملک ۳۹ کیلومتر تا مسجد سلیمان ۸۰ کیلومتر، تا ایذه ۸۵ کیلومتر و تا شوشتر نیز ۱۰۰ کیلومتر فاصله دارد.[۹] محور اهواز، هفتکل، باغملک، ایذه به شهر کرد، اصلی ترین محور ارتباطی استان خوزستان به استان‌های چهارمحال و بختیاری و اصفهان محسوب می‌شود.[۱۰]

بافت شهر[ویرایش]

کنسرسیوم نفتی دارسی در حدود سال ۱۳۰۶ خورشیدی در این شهر ساختمان‌های بسیاری را برای کارشناسان انگلیسی و کارگران بومی خود بنا نهاد. در بافت این منازل مسکونی ساختمان‌های آموزشی، سینما، باشگاه، استخر، درمانگاه و بیمارستان و آتش نشانی پیش‌بینی شد.[۱۱] هفتکل در آن دوران عروس شهرهای خوزستان خوانده می‌شد.[۱۲] اما شهرداری هفتکل تا سال ۱۳۴۶ تشکیل نشد.[۱۳] بخشداری هفتکل در سال ۱۳۱۰ تشکیل شد.[۱۴][۱۵] طبق آمار سال ۱۳۵۵، جمعیت هفتکل در حدود ۱۲۰۰۰ نفر بوده‌است. این شهر دارای ۵۵۰ دستگاه خانهٔ کارگری، ۱۲۰ دستگاه کارمندی، سه باشگاه، سه استخر شنای مدرن، دو دبیرستان، و سیزده دبستان بوده و تعداد دانش آموزان مشغول به تحصیل آن ۳۷۰۰ نفر بوده‌است و ادارات دولتی آن شامل: بخشداری، اداره پست، دارایی، آمار، آموزش و پرورش و کلانتری بوده‌است و تعداد کارکنان دولت در آن سال، ۱۵۶ نفر بوده‌است. همچنین، شهر دارای یک فرودگاه نیز بوده‌است.[۱۶] هم اکنون این شهر دارای ۲۴ دبستان، ۲۲ مدرسه راهنمایی، ۱۶ هنرستان و ۲ دبیرستان می‌باشد که تعداد ۶۷۰۰ نفر دانش آموز در آن مشغول تحصیل اند.[۱۷]

پل عابر پیاده میدان مولوی هفتکل

هفتکل در جنگ جهانی دوم[ویرایش]

در روز سوم شهریور ۱۳۲۰ (۲۵ اوت ۱۹۴۱)نیروهای انگلیس و شوروی (متفقین) علی رغم اعلام بی طرفی کامل ایران در جنگ جهانی دوم، ورود به ایران را آغاز کردند و انگلیس با تنها پنج هزار سرباز توانست خاک ایران را به اشغال درآورد[۱۸] اهمیت منطقهٔ نفت خیز هفتکل و اتکای اقتصادی - نظامی دولت انگلیس به استخراج نفت آن، پای نیروهای انگلیسی را به شهر کشاند. انگلیسی‌ها، چاه شماره ۲۰ هفتکل را Golden Well می‌نامیدند، چون ۲۰ هزار بشکه نفت از آن، موتور محرکهٔ خودروهای نظامی شان را تامین می‌کرد.[۱۹]

مقاومت استوار گنجی[ویرایش]

نوشتار اصلی: عنایت الله گنجی

در برابر تهاجم متفقین بسیاری از فرماندهان لشکرها، راه فرار را در پیش گرفتند و کوچک ترین مقاومتی نشان ندادند. فقط در جنوب و غرب لشکرهای، خوزستان و کرمانشاه تا حدودی مقاومت کردند.[۲۰]

اما در شهر هفتکل، استوار عنایت الله گنجی که فرماندهٔ ژاندارمری فُلــوتین Float-In هفتـــکل بود، وقتی خبردار شد هواپیماهای متفقین قصد فرود در فرودگاه هفتــکل را دارند، خود را به آنجا رساند و اجـازهٔ نشستن به هواپیماها را نداد. اطرافیان به او می‌گفتند شاه تسلیم شده و کشور را به متفقین سپرده، تو هم تسلیم شو و خودت را به خطر نینداز، اما گنجی گفت: «من سربازم! مملکت مال شاه نیست؛ و من سرباز شاه نیستم، من سرباز وطنم!»[۲۱][۲۲]

آرامگاه سرباز وطن، عنایت الله گنجی در هفتکل

استوار سوار بر اسب، خود را به فرودگاه رساند و تفنگش را به آسمان که در تسخیر جنگنده‌های متفقین بود نشانه رفت و توانست بعد از چند شلیک، هواپیمای انگلیسی را که در حال فرود آمدن بود ساقط کند. هواپیمای دوم، وقتی اوضــــاع را چنین دید، فرودگاه و اطراف آن را به گلوله بست که در این بین استوار گنجی کشته و پیرمردی بنام «قِلیچ»که از عشایر قشقایی بود و برای کمک به استوار آمده بود نیز زخمی شد.[۲۳][۲۴]

طبیعت و آب و هوا[ویرایش]

پوشش گیاهی منطقه معمولا استپهای کم پشت و دارای بوته‌های کَنگر، کتیرا، پونه، سیر کوهی، خارشتر و درختان انار، برهان، کنار و نخلهای پراکنده‌است.

جانوران و پرندگانی همچون؛ پلنگ، مار، خرس، روباه، شغال، سوسمار، قوچ، گرگ، کفتار، گراز، بز کوهی، کبک، تیهو، لک لک و شاهین در منطقه یافت می‌شوند. ولی در گذشته جانورانی چون یوزپلنگ، و آهو نیز یافت می‌شد.[۲۵][۲۶]

آب و هوا[ویرایش]

آب و هوای هفتکل گرم و نیمه مرطوب است که بیشینه دمای هوا در تابستان به ۴۸ درجه بالای صفر و کمینه دمای هوا در زمستان به ۲ درجه زیر صفر می‌رسد. میزان متوسط بارندگی سالانه حدود ۳۸۰ میلی متر است.[۲۷]

رودها و منابع آبی[ویرایش]

  • رود تنباکوکا در ۵ کیلومتری خاور هفتکل[۲۸]
  • رود شور باریک در ۵ کیلومتری شمال شهر هفتکل[۲۹]
  • رود آب شکر در ۶ کیلومتری جنوب خاوری مرکز هفتکل[۳۰]
  • آبشار زیبای ملارانی در نزدیکی روستای باستانی بن آسیاب و ته مانده‌های آسیاب‌های آبی قدیم و چشمه آب شیرین
  • تالاب برم شور در ۲۰ کیلومتری جاده هفتکل به باغملک[۳۱]

اقتصاد[ویرایش]

این شهر هم اکنون دومین شهر نفتی خاورمیانه محسوب می‌شود.[۳۲] و از ۲۴ چاه نفت این منطقه سالیانه بالغ بر ده میلیون تن نفت استخراج می‌شود.[۳۳] بنا به گزارش نشریهٔ هفتگی هفت روز در هفتکل و نفت سفید، هفتکل و نفت سفید روزانه یکصد و شصت و هشت هزار بشکه نفت خام تولید و صادر می‌کردند.[۳۴] هفتکل به جز نفت و گاز، معادن سنگ، گچ و آهک نیز دارد.[۳۵] ورود صنعت نفت به شهر هفتکل باعث ایجاد مدرسه، فرودگاه، جاده، سیستم آب و فاضلاب، بهداشت و درمان، بیمارستان، خدمات رفاهی و اجتماعی در منطقه شد. هنگام ورود صنعت نفت به این شهر جامعه آن عشایری بود و نفت برای این که به بقای خود ادامه دهد بافت این جوامع را از عشایری به شهری تغییر داد و نیروهای تحصیل کرده از داخل و خارج کشور را جذب کرد.[۳۶]

نفت و گاز[ویرایش]

نخستین چاه نفت هفتکل در سال ۱۳۰۶ حفر شد و[۴۲][۴۳][۴۴] میدان نفتی هفتکل، سال‌ها بزرگ ترین تولیدکنندهٔ نفت ایران بود.[۴۵] که از ۱۵ حلقه چاه نفت حفاری شده تا سال ۱۹۶۴ میلادی، سالانه ۹٫۵ میلیون بشکه نفت، صادر می‌شد. این رقم در سال ۱۹۶۹ از ۱۱ حلقه چاه به ۱۱٫۳ میلیون بشکه و در سال ۱۹۷۰ از ۹ حلقه چاه به ۱۳٫۸ میلیون بشکه نفت افزایش یافت.[۴۶] هم اکنون نیز روزانه حدود ۲۳ هزار بشکه نفت از میدان نفتی هفتکل تولید می‌شود.[۴۷] تازه ترین مطالعات از بررسی عملکرد میدان نفت سفید نشان می‌دهد که از سال۱۳۲۴ (زمان آغاز بهره برداری از این میدان) تا پایان سال ۸۷، ۴۳۵ میلیون بشکه نفت و یک هزار و ۱۰۰ میلیارد فوت مکعب گاز گنبدی از این مخزن تولیدشده‌است.[۴۸] هم اکنون نیز با ۱۶ حلقه چاه تولیدی، روزانه به طور متوسط ۱۸ هزار بشکه نفت تولید می‌شود.[۴۹]

در سال ۱۳۱۳ خورشیدی نخستین حفاری به منبع عظیمی از گاز رسید که از نوع گاز مرغوب بود و روزانه ۱۶۰٫۰۰۰ متر مکعب گاز به مسجدسلیمان که در ۷۲ کیلومتری نفت سفید قرار دارد، توسط لوله‌های ۶٫۸ اینچی فرستاده می‌شد تا به سوخت توربین‌های آن برسد.[۵۰]

میزان تولید نفت در سال‌های مختلف[۵۱]
سال به میلادی تعداد چاه میزان تولید
۱۹۶۳ ۱۵ حلقه روزانه ۱۲۸۰۰۰ بشکه
۱۹۶۹ ۱۱ حلقه ۱۵٫۸ میلیون بشکه در سال
۱۹۷۱ ۱۲ حلقه ۱۸٫۴ میلیون بشکه در سال
۱۹۷۳ ۹ حلقه ۱۴ میلیون بشکه در سال
۱۹۷۴ ۱۱ حلقه ۱۳٫۵ میلیون بشکه
۱۹۷۵ ۱۱ حلقه ۱۰٫۵ میلیون بشکه
۱۹۷۶ ۶ حلقه ۸ میلیون بشکه با میزان سبکی ۳۸ درجه (بهترین نفت)

آثار تاریخی و دیدنی[ویرایش]

از آثار تاریخی و قدیمی، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

دبیرستان رودکی[ویرایش]

دبیرستان رودکی هفتکل با طرح کلیسایی ساختمان آن در سال ۱۳۱۸ آغاز به کار کرد. وسعت آن ۳۰۰۰ متر مربع می‌باشد و دارای آزمایشگاه، دستگاه‌های تهویه سرد و گرم آبدارخانه، کتابخانه و میادین ورزشی بود و دانش‌آموزان بسیاری از نقاط استان برای ادامهٔ تحصیل به آن جا می‌آمدند[۵۲] این دبیرستان، زمانی ۶۵۰ دانش آموز داشته که بسیاری از آن‌ها امروزه از نخبگان ایرانند[۵۳]، افراد سرشناسی همچون زنده یاد استاد دکتر موسی نیک نژاد و سیروس رادمنش و دکتر حیات ممبینی و دکتر مسعود کاظمی در سال ٦١ در این دبیرستان دیپلم گرفته‌اند. این دبیرستان، نماد فرهنگی هفتکل است.

همایش بزرگ رودکی[ویرایش]

پوستر ششمین همایش بزرگ رودکی

از فروردین ۱۳۸۴ همایشی تحت عنوان همایش بزرگ رودکی و با هدف گردهم آوری هفتکلی‌ها از اقصی نقاط جهان[۵۴]، در دبیرستان رودکی برگزار می‌شود. در این گردهمایی‌ها بسیاری از دانش آموختگان قدیمی این دبیرستان از کشورهایی همچون اتریش، آلمان، کانادا، آمریکا، انگلیس و کویت حضور داشتند.[۵۵]

چهره‌های سرشناس[ویرایش]

دکتر اسدالله راشدی معاون پارلمانی شورای عالی استانها


نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰». معاونت برنامه ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)، ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲. 
  2. دانشنامه گردشگری خوزستان
  3. تاریخچهٔ هفتکل / پایگاه اطلاع رسانی شهرستان هفتکل
  4. «استانداری خوزستان، نقشه استان». بازبینی‌شده در ۳۰ تیر ۱۳۹۰ خورشیدی. 
  5. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران
  6. شهاب داودی. «تاریخچه هفتکل». پایگاه اطلاع رسانی شهرستان هفتکل. 
  7. هفتگل|لغت نامه دهخدا برگرفته از از فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۶
  8. شهاب داودی. «تاریخچه هفتکل». پایگاه اطلاع رسانی شهرستان هفتکل. 
  9. تاریخچهٔ هفتکل / پایگاه اطلاع رسانی شهرستان هفتکل
  10. پرتال اهواز
  11. خبرگزاری ایسنا خوزستان/یک اداره میراث فرهنگی برای دو شهرستان کافی نیست
  12. پرتال اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان خوزستان / هفتکل در آن دوران عروس شهرهای خوزستان خوانده می‌شد
  13. پایگاه خبری و اطلاع رسانی خدمات شهری
  14. پرتال اهواز
  15. وبگاه دسترسی / کی میدونه هفتکل کجاست؟
  16. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۲۹
  17. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۷
  18. تاریخ ایرانیان در این روز، نوشیروان کیهانی زاده. روز ۳ شهریور
  19. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۰
  20. پایگاه خبری مسجدسلیمان
  21. رجبی، غلامحسین، هفتکل در گذر تاریخ، تهران، انتشارات مروج، چاپ اوّل، ص ۷۰
  22. شهر من هفتکل /سرباز وطن
  23. رجبی، غلامحسین، هفتکل در گذر تاریخ، تهران، انتشارات مروج، چاپ اوّل، ص ۷۰
  24. شهر من هفتکل /سرباز وطن
  25. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۱
  26. -نشسته-بر-تخته-سنگی-بزرگ «آسماری، نشسته بر تخته سنگی بزرگ». تاریانا. بازبینی‌شده در ۱۵ تیر ۱۳۹۰. 
  27. انجمن گردشگری ماجراجو / خوزستان - هفتگل
  28. انجمن گردشگری ماجراجو / خوزستان - هفتگل
  29. انجمن گردشگری ماجراجو / خوزستان - هفتگل
  30. انجمن گردشگری ماجراجو / خوزستان - هفتگل
  31. شبکهٔ اینترنتی آفتاب / تالاب‌ها
  32. ایران پترونت / فتکل، دومین شهر نفتی خاورمیانه شهرستان شد!
  33. هفتگل|لغت نامه دهخدا
  34. هفته نامه «هفت روز در هفتکل و نفت سفید» شماره ۲۹ به تاریخ ۱۳۴۰/۴/۲۶
  35. انجمن گردشگری ماجراجو / خوزستان - هفتگل
  36. ایران پترونت / بازدید: نوامبر ۲۰۰۹
  37. تولید ۴۳۵ تاریخچه سیمان خوزستان
  38. پایگاه اطلاع رسانی معادن ایران و صنایع وابسته
  39. پایگاه اطلاع پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور
  40. استانداری خوزستان
  41. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۰
  42. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۵
  43. اکتشاف نفت در ایران&SSOReturnPage=Check&Rand=۰ تاریخچه اکتشاف نفت در ایران
  44. سامانه فرآورش نفت میدان هفتکل بهینه‌سازی و روزآمد می‌شود
  45. سامانه فرآورش نفت میدان هفتکل بهینه‌سازی و روزآمد می‌شود
  46. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۵
  47. سامانه فرآورش نفت میدان هفتکل بهینه‌سازی و روزآمد می‌شود
  48. تولید ۴۳۵ میلیون بشکه نفت از میدان نفت سفید
  49. تولید ۴۳۵ میلیون بشکه نفت از میدان نفت سفید
  50. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۵
  51. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵، ص ۳۵
  52. خبرگزاری ایسنا خوزستان/یک اداره میراث فرهنگی برای دو شهرستان کافی نیست
  53. گاهنامه مجلس مستان، شماره اول، تابستان ۱۳۸۵
  54. بانک اطلاعات نشریات کشور/ گردهمایی دانش آموختگان قدیمی دبیرستان رودکی هفتکل از سراسر دنیا
  55. پنجمین همایش دانش آموختگان دبیرستان رودکی هفتکل برگزار می‌شود
  56. «شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب». بازبینی‌شده در ۵ آبان ۱۳۹۰. 
  57. سایت رسمی سازمان نظام پزشکی استان خوزستان
  58. پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری اسلامی ایران
  59. ایرنا / مراسم شروع عملیات اجرایی تقاطع غیرهمسطح دراهواز
  60. وبگاه دانوش / ارمغان فرهنگی
  61. معرفی و مصاحبه با شاپور چهارده چریک - نشریه ادبی عروض
  62. Health Grades/Dr.Hojat Karimian
  63. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی
  64. پیرامون حکومتگران بختیاری و مهراب امیری / تارنمای امین تریان