منطقه فریدن

منطقه فریدن یا فریدن بزرگ ( با تلفظ صحیح : Fereydan ) یک منطقه کهن شرقی با مختصات جغرافیایی ، اقلیمی ، تاریخی و فرهنگی در بخش جنوب غربی قاره آسیا است که در زمان تمام حکومت ها از دوران باستان تا کنون بخشی از کشور ایران محسوب می شود و بنابر تقسیمات کشوری فعلی ایران در بخش غربی استان اصفهان واقع شده است و به چهار شهرستان با نام‌های : فریدن ، فریدونشهر ، چادگان و بوئین و میاندشت تقسیم شده است .

همسایه های منطقه فریدن از جهات چهارگانه

منطقه فریدن از جهت شمال به شهرستان خوانسار ، از جهت جنوب به استان چهارمحال و بختیاری ، از جهت شرق به شهرستان تیران و کرون و از جهت غرب به استان لرستان محدود می‌شود.

وجه تسمیه

منطقه‌ای که اکنون فریدن نامیده می‌شود در طول تاریخ به نام‌های : پاراتاکن ، پارتاکن ، پرتکین ، پاراتاکین ، پرکان ، پاره تاکن، پریتکان، پریتاکن، فریدون ، فریدین و در نهایت فریدن نامیده شده است. نام باستانی فریدن در زمان‌های قدیم پریتکان بوده و یکی از آبادترین نقاط مرکزی ایران محسوب می شده است. ودر نقشه ایران باستان (دورهٔ هخامنشیان) نیز فریدن «پرتیکان» نام داشته است. و یکی از مراکز مهم اقتصادی و ارتباطی ایران باستان بوده است. هرودوت می‌گوید: «مادها به شش قبیله تقسیم می‌شدند: بوسیان، پاراتاکنیان، استروخانیان، ایرانتیان، بودیان و مغ‌ها؛ قبل از آن که مادها به قدرت برسند و بر اریکهٔ قدرت بنشینند، در مقابل دولت آشور اتحادیه‌ای از قبایل را تشکیل داده بودند. این اتحادیه از شش قبیله تشکیل می‌شد که یکی از آن‌ها قبیلهٔ «پاراتاکن» بودند که در حوالی فریدن امروزی زندگی می‌کردند. و نام فریدن منسوب است به فریدون، که در زمان کاوهٔ آهنگر، کاوه، ضحاک را متواری کرد و فریدون شاه شد.

وضعیت جغرافیایی

منطقه فریدن ناحیه‌ای است کوهستانی که در دامنه رشته کوه‌های زاگرس قرار دارد.

وضعیت اقلیمی

هوای بسیار سرد و خشک زمستانی و خنک و مطبوع تابستانی یکی از ویژگی‌های بارز منطقه فریدن است.

منطقه فریدن، سرچشمه نعمت اصفهان است زیرا منبع زاینده رود در آنجاست و هم چنین در منطقه فریدن مراتع و شکارگاه هایی وجود دارد که حیوانات وحشی در کوه‌های آن یافت می‌شود.

وضعیت تاریخی و فرهنگی

منطقه فریدن سرزمین کاوهٔ آهنگر و زادگاه ابومسلم خراسانی است .

کاوه در روستای مشهدکاوه از توابع شهرستان چادگان به خاک سپرده شده است و همچنین مجسمه‌ای از او در میدان ورودی شهر داران مرکز شهرستان فریدن قرار دارد در حالی که درفش کاویانی ؛ اولین پرچم ایران را در دستانش بر افراشته است.

وضعیت مردم شناختی

اقوام ساکن در منطقه فریدن را پنج قوم  : لر ، عرب ، ارمنی ، گرجی و ترک تشکیل می‌دهند، که به طبع در طول تاریخ عده‌ای از آن‌ها در جامعه هضم شده‌اند، اصالت خود را فراموش کرده و جزئی از اقلیت بزرگ فارسی زبان را تشکیل دادند و این مسئله باعث شده تا در کتاب « جغرافیای تاریخی فریدن » عبارت « یک سرزمین و شش قوم » برای این منطقه به کار برده شود که اشتباه است ، زیرا فارسی زبان ، قوم محسوب نمی‌شود و اگر منظور از «فارس» ، بازماندگان قوم کهن پارسی باشد نیز اشتباه است زیر بازماندگان قوم کهن پارسی همان لرها هستند. بنابر این فریدن سرزمینی است متشکل از پنج قوم  : لر ، عرب ، ارمنی ، گرجی و ترک .

رهاورد

مهم ترین سوغات منطقه فریدن سیب زمینی می‌باشد که تقریبا در کل کشور ایران و منطقه خاور میانه دارای جایگاه ویژه و ممتازی است.

مشاهیر

• عبدالعلی (همایون)
• صفای اصفهانی (فریدنی)
• میرزا علی محمد حکیم
• محمدعلی حکیم الهی فریدنی
• شیخ محمد جواد فریدنی
• محمدحسین مشایخ فریدنی
• محمدصالح چادگانی فریدنی
• محمدباقر بیک گرجی
• احمد بیک اختر گرجی
• سعید مولیانی
• محمود کریمی سیبکی
• محمدعلی اسپنانی
• اسدالله کیان ارثی
• محمد تقی خلجی
• مهدی خلجی
• نیکول فریدنی
• لئون میناسیان
• هدایت الله حکیم الهی فریدنی

منابع

• میرمحمدی، حمیدرضا. جغرافیای تاریخی فریدن. خوانسار: ارمغان قلم، ۱۳۸۰.
• سپیانی، محمد. ایرانیان گرجی. اصفهان: آرش، ۱۳۵۸.
• صالحی، محسن. آثار انقلاب (سفید) در فریدن. ۱۳۵۰.
• دفتر برنامه ریزی و پژوهشی وزارت امور آموزش و پرورش. جغرافیای کامل ایران. چلد اول. ۱۳۶۶.
• احمدی، احمد. فایل در فایل. چاپ دوم. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
• شایان، فریدون. سیری در تاریخ ایران باستان. انتشارات رز، ۱۳۵۰.
• هنرفر، لطف الله. اصفهان. چاپ دوم. شرکت سهامی کتاب‌های جیبی.