روغن پنبه‌دانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

روغن پنبه دانه، نوعی روغن نباتی است که از دانه‌های گیاه پنبه استخراج می‌شود. این روغن را پس از جدا نمودن پنبه دانه از لیف، به دست می‌آورند. این روغن را حتماً باید برای مصارف خوراکی تصفیه کنند تا گوسیپول، نوعی سم طبیعی که در دانه‌های پنبه وجود دارد و آنها را از آفت ناشی از حشرات حفظ می‌کند، را از روغن جدا نمایند. روغن پنبه دانه اصلاً کلسترول نداشته و میزان اسید چرب ترانس آن هم بسیار پایین می‌باشد. معمولاً در تهیهٔ چیپس سیب زمینی و دیگر انواع اسنک از این روغن استفاده می‌کنند. روغن پنبه دانه از گروه روغن های نیمه خشک شونده با شاخص یدي 100 تا 140 است متن صفحه.[1] به دليل استعمال روغن هاي گياهي در صنايع مختلف ميزان خشک شوندگي آن ها مهم است اين درجه از روي شاخص يدي تعيين مي شود. كه عبارت است از مقدار يد لازم براي اشباع كردن اتصال باندهاي مضاعف 100 گرم روغن است. هرچه ضريب يدي بالاتر باشد يعني روغن از اسيدهاي چرب غير اشباع زياد تري دارد، بنابراين امكان اكسيده شدن زياد تري دارد و در نتيجه خاصيت خشك شوندگي بيشتري خواهد داشت.[2]

همچون روغن دانه سویا، روغن پنبه دانه را هم اغلب به طور جزئی یا کلی هیدروژنه می‌کنند. مشکلی که در زمینه هیدروژنه نمودن چربی ترانس وجود دارد این است که این گونه روغن‌ها بسیار برای سلامتی مضرند. روغن پنبه دانه اولین روغنی بود که آن را هیدروژنه نمودند و البته در آن زمان برای مصارف خوراکی به کار نمی‌رفت، بلکه در تولید شمع از این روغن استفاده می‌کردند. ثابت شده است که مصرف pix سبب افزایش در نسبت اسید های چرب غیر اشباع (اولئیک و لینولئیک ) به اسیدهای چرب اشباع مانند مرستئیک، پالمئیک و اسید استئاریک در روغن پنبه دانه می شود.[2] pix یک تنظیم کننده رشد ( کند کننده رشد ) است که برای جلوگیری از رشد رویشی پنبه در زمان گلدهی مصرف می شود[3]

مقایسه با دیگر روغن‌ها[ویرایش]

روغن‌های گیاهی
نوع اسید چرب
اشباع شده[۱]
اسیدهای چرب
اشباع نشده منو[۱]
اسید اشباع شده چندگانه اسید اولئیک
(ω-۹)
نقطه دود
کل چندگانه[۱] linolenic acid
(ω-۳)
اسید لینولئیک
(ω-۶)
غیر هیدروژنه کردن
کانولا (کلزا) ۷٫۳۶۵ ۶۳٫۲۷۶ ۲۸٫۱۴۲ ۹-۱۱ ۱۹-۲۱ ۴۰۰ درجه فارنهایت (۲۰۴ درجه سلسیوس)[۲]
روغن نارگیل ۹۱٫۰۰ ۶٫۰۰۰ ۳٫۰۰۰ ۲ ۶ ۳۵۰ درجه فارنهایت (۱۷۷ درجه سلسیوس)[۲]
روغن ذرت ۱۲٫۹۴۸ ۲۷٫۵۷۶ ۵۴٫۶۷۷ ۱ ۵۸ ۲۸ ۴۵۰ درجه فارنهایت (۲۳۲ درجه سلسیوس)[۳]
روغن پنبه‌دانه ۲۵٫۹۰۰ ۱۷٫۸۰۰ ۵۱٫۹۰۰ ۱ ۵۴ ۱۹ ۴۲۰ درجه فارنهایت (۲۱۶ درجه سلسیوس)[۳]
روغن بزرک[۴] ۶–۹ ۱۰–۲۲ ۶۸–۸۹ ۵۶–۷۱ ۱۲–۱۸ ۱۰–۲۲ ۲۲۵ درجه فارنهایت (۱۰۷ درجه سلسیوس)
روغن زیتون ۱۴٫۰۰ ۷۲٫۰۰ ۱۴٫۰۰ <1.۵ ۹–۲۰ ۳۸۰ درجه فارنهایت (۱۹۳ درجه سلسیوس)[۲]
روغن نخل ۴۹٫۳۰۰ ۳۷٫۰۰۰ ۹٫۳۰۰ ۱۰ ۴۰ ۴۵۵ درجه فارنهایت (۲۳۵ درجه سلسیوس)[۵]
روغن بادام زمینی ۱۶٫۹۰۰ ۴۶٫۲۰۰ ۳۲٫۰۰۰ ۳۲ ۴۸ ۴۳۷ درجه فارنهایت (۲۲۵ درجه سلسیوس)[۳]
روغن گلرنگ (>۷۰% اسید لینولئیک) ۸٫۰۰ ۱۵٫۰۰ ۷۵٫۰۰ ۴۱۰ درجه فارنهایت (۲۱۰ درجه سلسیوس)[۲]
گلرنگ (اولیک بالا) ۷٫۵۴۱ ۷۵٫۲۲۱ ۱۲٫۸۲۰ ۴۱۰ درجه فارنهایت (۲۱۰ درجه سلسیوس)[۲]
روغن سویا ۱۵٫۶۵۰ ۲۲٫۷۸۳ ۵۷٫۷۴۰ ۷ ۵۰ ۲۴ ۴۶۰ درجه فارنهایت (۲۳۸ درجه سلسیوس)[۳]
روغن آفتابگردان (>۶۰% اسید لینولئیک) ۱۰٫۱۰۰ ۴۵٫۴۰۰ ۴۰٫۱۰۰ ۰٫۲۰۰ ۳۹٫۸۰۰ ۴۵٫۳۰۰ ۴۴۰ درجه فارنهایت (۲۲۷ درجه سلسیوس)[۳]
روغن آفتابگردان (اولیک بالا) ۹٫۸۵۹ ۸۳٫۶۸۹ ۳٫۷۹۸ ۴۴۰ درجه فارنهایت (۲۲۷ درجه سلسیوس)[۳]
هیدروژنه کردن کامل
روغن پنبه‌دانه ۹۳٫۶۰۰ ۱٫۵۲۹ .۵۸۷ .۲۸۷[۱]
روغن نخل ۴۷٫۵۰۰ ۴۰٫۶۰۰ ۷٫۵۰۰
روغن سویا (هیدروژنه) ۲۱٫۱۰۰ ۷۳٫۷۰۰ .۴۰۰ .۰۹۶[۱]
عددها بر پایه (%) وزن کلی چربی است.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ "Nutrient database, Release 24". United States Department of Agriculture.  All values in this column are from the USDA Nutrient database unless otherwise cited.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ Katragadda, H. R.; Fullana, A. S.; Sidhu, S.; Carbonell-Barrachina, Á. A. (2010). "Emissions of volatile aldehydes from heated cooking oils". Food Chemistry 120: 59. DOI:10.1016/j.foodchem.2009.09.070.  ویرایش
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ Wolke, Robert L. (May 16, 2007). "Where There's Smoke, There's a Fryer". The Washington Post. Retrieved March 5, 2011. 
  4. Fatty acid composition of important plant and animal fats and oils (German) 21 December 2011, Hans-Jochen Fiebig, Münster
  5. Scheda tecnica dell'olio di palma bifrazionato PO 64 (ایتالیایی )

دانشنامه رشد. [1- آلياري، هوشنگ; فريبرز شكاري و فريد شكاري ;دانه هاي روغني زراعت و فيزيولوژي; انتشارات عميدي; 1379.]

[2- ملازاده،مرتضی:مرجع جامع گیاهان زراعی;جلد دوم(گیاهان صنعتی) .انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی]

[3-خواجه پور، محمدرضا ; گياهان صنعتي، چاپ دوم; انتشارات جهاد دانشگاهي صنعتي اصفهان; 1385]