روغن پنبه‌دانه

روغن پنبه دانه، نوعی روغن نباتی است که از دانه‌های گیاه پنبه استخراج می‌شود. این روغن را پس از جدا نمودن پنبه دانه از لیف، به دست می‌آورند. این روغن را حتماً باید برای مصارف خوراکی تصفیه کنند تا گوسیپول، نوعی سم طبیعی که در دانه‌های پنبه وجود دارد و آنها را از آفت ناشی از حشرات حفظ می‌کند، را از روغن جدا نمایند. روغن پنبه دانه اصلاً کلسترول نداشته و میزان اسید چرب ترانس آن هم بسیار پایین می‌باشد. معمولاً در تهیهٔ چیپس سیب زمینی و دیگر انواع اسنک از این روغن استفاده می‌کنند. روغن پنبه دانه از گروه روغن های نیمه خشک شونده با شاخص يدي 100 تا 140 است متن صفحه.[1] به دليل استعمال روغن هاي گياهي در صنايع مختلف ميزان خشك شوندگي آن ها مهم است اين درجه از روي شاخص يدي تعيين مي شود. كه عبارت است از مقدار يد لازم براي اشباع كردن اتصال باندهاي مضاعف 100 گرم روغن است. هرچه ضريب يدي بالاتر باشد يعني روغن از اسيدهاي چرب غير اشباع زياد تري دارد، بنابراين امكان اكسيده شدن زياد تري دارد و در نتيجه خاصيت خشك شوندگي بيشتري خواهد داشت.[2]

همچون روغن دانه سویا، روغن پنبه دانه را هم اغلب به طور جزئی یا کلی هیدروژنه می‌کنند. مشکلی که در زمینه هیدروژنه نمودن چربی ترانس وجود دارد این است که این گونه روغن‌ها بسیار برای سلامتی مضرند. روغن پنبه دانه اولین روغنی بود که آن را هیدروژنه نمودند و البته در آن زمان برای مصارف خوراکی به کار نمی‌رفت، بلکه در تولید شمع از این روغن استفاده می‌کردند. ثابت شده است که مصرف pix سبب افزایش در نسبت اسید های چرب غیر اشباع (اولئیک و لینولئیک ) به اسیدهای چرب اشباع مانند مرستئیک، پالمئیک و اسید استئاریک در روغن پنبه دانه می شود.[2] pix یک تنظیم کننده رشد ( کند کننده رشد ) است که برای جلوگیری از رشد رویشی پنبه در زمان گلدهی مصرف می شود[3]

منبع

دانشنامه رشد. [1- آلياري، هوشنگ; فريبرز شكاري و فريد شكاري ;دانه هاي روغني زراعت و فيزيولوژي; انتشارات عميدي; 1379.]

[2- ملازاده،مرتضی:مرجع جامع گیاهان زراعی;جلد دوم(گیاهان صنعتی) .انتشارات آموزش و ترویج کشاورزی]

[3-خواجه پور، محمدرضا ; گياهان صنعتي، چاپ دوم; انتشارات جهاد دانشگاهي صنعتي اصفهان; 1385]