شاهرود

برای اطلاعات بیشتر شهرستان شاهرود را بخوانید.

شاهرود
کشور	ایران
استان	سمنان
شهرستان	شاهرود
بخش	مرکزی
نام(های) دیگر	شاخره ، چخره،امام شهر، امام رود
مردم
جمعیت	۱۲۶٬۹۱۶
زبان‌ گفتاری	فارسی
مذهب	اسلام، تشیع
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۱۳۸۰ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۱۴٫۸
میانگین بارش سالانه	۱۵۶ میلی‌متر
اطلاعات شهری
شهردار	محمد جیرانی
ره‌آورد	آب‌نبات، انگور، برگه میوه، نان تفتان و نان کاک
پیش‌شماره تلفنی	۰۲۷۳
وبگاه	[۱]
شاهرود روی نقشه ایران °۵۵٫۰۱۶۷شرقی °۳۶٫۴۱۶۷شمالی / ۵۵٫۰۱۶۷;۳۶٫۴۱۶۷

شاهرود، یکی از شهرهای استان سمنان در ایران و مرکز شهرستان شاهرود است. شاهرود، در حد فاصل دو نوع آب و هوای خشک و کویری، در جنوب و مرطوب و پرباران در شمال جای گرفته که آب و هوایی معتدل برای این شهر فراهم کرده و آن را در ردیف شهرهای خوش‌آب و هوای ایران قرار داده‌است. شاهرود در حد فاصل شهرهای دامغان در باختر، سبزوار و بردسکن در خاور و گرگان در شمال بوده و تقریبا در میانه راه تهران-مشهد می باشد به طوریکه فاصله آن از تهران ۴۰۰ کیلومتر و از مشهد ۵۰۰ کیلومتر می باشد. بر اساس نتایج سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت شهر شاهرود ۱۲۶٬۹۱۶ نفر بوده است . شاهرود پرجمعیت‌ترین شهر استان محسوب می‌شود و وجود ادارات کل راه و ترابری، راه آهن شمال شرق، دخانیات، شرکت نفت و سازمان تبلیغات اسلامی بعلاوه پارک علم و فناوری، دانشکده علوم قرآنی، لشکر ۵۸ تکاور ذوالفقار و تنها گروه پداوند هوایی سپاه پاسداران به اهمیت این شهر افزوده است. پس از انقلاب برای مدتی نام این شهر به امام‌شهر تغییر یافته بود. مردم شاهرود به زبان فارسی با لهجه شاهرودی تکلم می‌کنند.

پیشینهٔ تاریخی

مدارکی وجود دارد که نشان می‌دهد شاهرود یکی از شهرهای مهم چهاردهمین ایالت تاریخی، «چخره» (از تقسیمات شانزده‌گانهٔ اوستایی در دوران باستان) بوده که در دامنهٔ جنوبی رشته‌کوه البرز، توسط آریایی‌ها بنا نهاده شده‌است. برخی پژوهندگان واژهٔ چخره را شکل ابتدایی شاهرود دانسته‌اند. به لغت اوستایی چخرو-ایتی به معنی چرخ پیشه و چخرو-وَتی به معنی دانای چرخ است. این دو هیئت اوستایی این نام، حاوی نام شاهرود می باشند.

هستهٔ اولیهٔ شهر به منظور دفاع در برابر مهاجمان، بر فراز تپه‌های کم‌ارتفاع دامنهٔ کوه های شمالی و غربی رود بزرگ این منطقه بنا شد که به جهت بزرگی این رود، تدریجاً نام شاهرود را به خود گرفت و به تدریج همراه با برقراری امنیت، رشد و توسعه یافت به طوری که در کنار صددروازه، پایتخت اشکانیان که به باور بسیاری از پژوهشگران محل کنونی شهر دامغان است، در شمار شهرهای معتبر پارتی درآمد. به نوشتهٔ برخی پژوهشگران از جمله «اگورود نیکوف»، سومین آتش مقدس اهورامزدا که در اوستا آمده، آذرفرنبغ است که آتشکدهٔ بزرگ شاهرود بوده‌است.

در دوران بعدتر، این شهر همراه با سمنان و دامغان در ردیف مهم‌ترین شهرهای ایالت تاریخی کومِش قرار گرفت و به استناد برخی اشاره‌های تاریخی مندرج در متون و بعضی شواهد باستان‌شناسی شهر کنونی شاهرود محل عبور کاروان‌هایی بوده است که بزرگراه غربی-شرقی جادهٔ ابریشم را طی می‌کردند.

مختصات جغرافیایی

این شهر در حاشیهٔ شمالی دشت کویر و در دامنه‌های جنوبی رشته‌کوه البرز با موقعیت جغرافیایی ۲۵ دقیقهٔ و ۳۶ درجهٔ عرضی و ۵۸ دقیقهٔ و ۵۴ درجهٔ طولی با ارتفاعی معادل ۱۳۸۰ متر از سطح دریا در شمال خاوری استان سمنان واقع شده است.

آب و هوا

قسمت جنوبی که در مجاورت کویر واقع شده آب و هوای نسبتاً گرم وخشک دارد، قسمت مرکزی و نواحی شرقی شاهرود دارای آب و هوای معتدل و نواحی شمالی آن کوهستانی با آب و هوایی نسبتاً سرد و خشک است. متوسط درجه حرارت سالانه در این شهر ۱۴ درجه سانتی گراد ومیانگین بارندگی سالانه ۱۸۰ میلیمتر است. شاهرود به علت واقع شدن در حاشیه کویر از لحاظ آب های سطحی به صورت رودخانه‌های دائمی، سهمی نداشته ومنحصراً رودخانه‌های سیلابی و فصلی در این شهر جاری می‌باشد.

مشاهیر

1. آیت الله العظمی سید محمود شاهرودی(ره)
2. آیت الله سید محمود هاشمی شاهرودی
3. ملا محمد کاظم خراسانی شاهرودی
4. حجت الاسلام و المسلمین حسینی شاهرودی
5. آیت الله حاج شیخ علی شاهرودی
6. حاج شیخ آقا بزرگ اشرفی
7. آیت الله مرتضی اشرفی شاهرودی
8. حجت الاسلام سعیدی شاهرودی
9. سید داود میرباقری
10. حسن میرباقری
11. بهار صادقی
12. محمد فرهادی
13. حسن مدنی
14. ایرج مظفری
15. سعید مظفری
16. توکا نیستانی
17. دانیال حکیمی
18. کوروش یغمایی
19. دکتر علی اکبر جلالی
20. آیت الله حاج شیخ عبدالعلی مزجی شاهرودی
21. حجت الاسلام دکتر عبدالعلی صاحبی
22. حجت الاسلام شیخ محمد رجایی
23. آیت الله شهید حاج شیخ علی اصغر احمدی
24. حجت الاسلام شیخ مسلم صاحبی
25. حجت الاسلام حاج شیخ حسین احمدی
26. زنده یاد مهندس مهدی عامریان

گردشگری

از محلات قدیم شاهرود می توان به باغزندان، بیدآباد، مصلی و قلعه اشاره نمود.

جاذبه های مذهبی

• مسجد شیخ علی اکبر
• مسجد آقا
• مسجد جامع شاهرود
• مسجد اخیانی ها
• تکیه زنجیری(بازار)
• مدرسه بید آباد
• مدرسه بازار
• مدرسه محمدزمان خان (مدرسه قلعه)
• مسجد حضرت امام حسن مجتبی(ع)

جاذبه های تاریخی و باستانی

• خانه یغمایی
• بازار شاهرود
• بازار انارکی ها
• گرمابه چهارسوق

  جنکل زیبای ابر
  ارامکاه بایزید بسطامی 
   ارامکاه أبو الحسن خرقانی 
   ارامکاه ابن یمین فریومدی

موزه ها

• موزه باستان شناسی و مردم شناسی شاهرود

ساختمان این بنا مربوط به ساختمان قدیمی شهرداری(بلدیه) شهر بوده و در دوره پهلوی اول بنا شده است و شامل دو بخش باستان شناسی و مردم شناسی است. در بخش باستان شناسی آثار ارزشمندی مربوط به دوره های پیش از اسلام و در قسمت مردم شناسی نیز مجموعه ای از ابزار و ادوات تولید پوشاک، زیورآلات، دست بافته ها، اسناد و قباله ها و نیز ابزاری از فنون سنتی زندگی مردم به نمایش گذاشته شده است. همچنین برخی از اشیای مکشوفه در تپه هشت هزار ساله سنگ چخماق بسطام و تپه سه هزار ساله بلوار شاهرود مانند ابزار استخوانی و سنگی کار مربوط به هزاره ششم قبل از میلاد، سفال های خاکستری و نیز درب امامزاده قطری در موزه شاهرود به نمایش گذاشته شده است.

• موزه حیات وحش شاهرود

موزه حیات وحش شاهرود از محل اعتبارات سفر دور اول رئیس جمهور به استان سمنان در زمینی به مساحت ۲۰۰ متر مربع ساخته شده و از سال ۸۹ کار خود را آغاز کرده است. در این موزه ۴۲ گونه از جانوران اعم از پستانداران، خزندگان و پرندگان صورت تاکسیدرمی نگهداری می شوند که به غیر از تعدادی از پرندگان که منشا دریایی دارند سایر گونه های موجود بومی این شهرستان هستند.

فضای سبز

• پارک آبشار
• پارک شهدای محراب
• پارک کودک
• پارک بلوار

اماکن اقامتی

• هتل پارامیدا
• مهمانسرای جهانگردی شاهرود
• مهمان پذیر نادر
• مهمان پذیر آزادی

بهداشت و درمان

• بیمارستان امام حسین(ع)
• بیمارستان خاتم الانبیاء(ص)
• بیمارستان فاطمیه
• بیمارستان امداد امام خمینی (ره)
• بیمارستان شهید احمدی

دانشگاه‌ها

• دانشگاه صنعتی شاهرود
• دانشگاه علوم پزشکی شاهرود
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم، تحقیقات- شعبه شاهرود
• دانشگاه پیام نور شاهرود
• دانشگاه جامع علمی کاربردی شماره 1 (آفرینش) شاهرود
• دانشکده علوم قرآنی شاهرود
• آموزشکده فنی و حرفه ای دختران شاهرود
• موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی و غیر دولتی شاهرود
• موسسه آموزش عالی غیر انتفاعی برآیند شاهرود
• دانشگاه جامع علمی کاربردی ذغالسنگ البرز شرقی

صنایع

شهرک صنعتی شاهرود به وسعت حدود ۴۲۰ هکتار و در ۲ فاز عملیاتی اجرا شده و دارای ۲۰۰ واحد صنعتی است که از این تعداد حدود ۹۵ واحد صنعتی با اشتغال زایی بیش از ۱۸ هزار نفر در حال فعالیت بوده و دارای پروانه بهره برداری می باشند. این شهرک دارای تاسیسات برق، مخابرات، روشنایی، گاز، آسفالت، تصفیه خانه فاضلاب و منابع آب است. از شرکت های مهم صنعتی شاهرود می توان موارد ذیل را نام برد.

• کارخانه سیمان شاهرود
• شرکت سیم و کابل مغان
• کارخانه قند شاهرود
• شرکت فولاد شاهرود
• شرکت توربوژنراتور شاهرود
• کارخانه کنسانتره میوه شاهرود

معادن

• ذغال سنگ البرز شرقی
• سنگ گچ
• سنگ آهک

منابع

• لؤلوئی، کیوان. «شاهرود و مجموعه تاریخی بسطام». ایران شناخت. شمارهٔ پانزدهم، زمستان ۱۳۷۸.

جستارهای وابسته

• جمعیت شهرهای استان سمنان

پیوند به بیرون

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ شاهرود موجود است.

• شهرداری شاهرود
• shahrood p1.php/بهار-در-طبیعت-شگفت-شاهرود
• پایگاه اطلاع رسانی شاهرود
• دانشگاه صنعتی شاهرود
• دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود