دودمان اروندی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دودمان اروندی
Երվանդունիներ
سده ۶ (پیش از میلاد)–نامعلوم
ارمنستان در دوران اروندی‌ها، ۲۵۰ پیش از میلاد
پایتخت آرماویر
اروندشاد (یروانداشات)
دولت -
تاریخچه
 - تأسیس سده ۶ (پیش از میلاد)
 - انقراض نامعلوم

دودمان اَروَندی (به ارمنی: Երվանդունիներ، یـِرواندونی) حکام ساتراپ‌های ارمنستان از یک خاندان بوده‌اند که اکثر آنها نام یرواند داشته‌اند. محتمل است که آنان اولاد خاندانهای پادشاهی بسیار قدیم ارمنستان بوده باشند که یکی از موسسین آن، یرواند نام داشته است.

نام این دودمان یعنی اروندی (در زبان‌های غربی Orontid) از واژه فارسی اروند (در یونانی: Ὀρόντης لاتین: Orontes) گرفته شده که به معنی «چابک» و «دلاور» است.[۱]

پیشینه[ویرایش]

یک ارمنی از قلمرو دودمان اروندی برای شاهنشاه ایران ظرفی فلزی با دسته‌های شیردالی هدیه می‌آورد. سده پنجم پیش از میلاد.

حاکم ارمنستان اورنتس فرزند آرتاسورا بود. مرزهای ارمنستان در این دوران همان مرزهای دوران اورارتو بود و در جنوب از جلگه دجله می‌گذشت، در شمال با هایک علیا و منطقه گوگارک،[۲] در غرب با فرات و در شرق توسط دریاچه ارومیه بطرف جلگه شعبه سفلای ارس و رود کورا محدود می‌شد.

یرواندیانها دشت آرارات را مرکز حکومتشان قرار دادند و شهر آرماویر که به روی خرابه‌های آرگیشتی خینیلی بنا گردیده بود. به عنوان پایتخت برگزیدند.

آنها در این سرزمین به اصلاحات و آبادانی پرداختند و چند شهر بنا نهادند. در منطقه‌ای که رودهای ارس و آخوریان[۳] به هم ملحق می‌گردند شهر عظیم یروانداشاد ساخته می‌شود. که جانشین آرماویر پایتخت پادشاهی ارمنستان می‌گردد.

این شهر اخیر نقش خود را بعنوان مرکز پرستش حفظ می‌نماید. یک زیارتگاه بزرگ دیگر در باکاران[۴] در کنار آخوریان ایجاد می‌گردد و برادران شاه بعنوان روسای مغها انتخاب می‌کردند. شهرهای یروانداوان و یروانداگرد تاسیس می‌شود.

از اولین مذاکرات سرداران اسکندر به منظور تقسیم سرزمین‌های او نام ارمنستان در فهرست اسامی ممالک فتح شده به دست اسکندر نیامده و ارمنستان برخلاف ایران، که هم‌زمان با سقوط دولت هخامنشی مطیع اسکندر و دولت مقدونی شد، توانست تمامیت ارضی و استقلال خود را حفظ کند.

روستای یروانداشاد کنونی

بر این اساس، اکثر مورخان ارمنی بر این باورند که پس از فروپاشی سلسلهٔ هخامنشیان اورنتس[۵] از خاندان یرواندونی، که والی ایالت ارمنستان در این دوره و از سرداران ارمنی حاضر در نبرد گوگمل بود، خود را پادشاه مستقل ارمنستان کبیر[۶] معرفی کرد. میتراوسدس[۷] دیگر سردار ارمنی، نیز که او هم در نبرد گوگمل حاضر بود، دولت مستقل دیگری در شمال غربی سرزمین وسیع ارمنستان[۸] تشکیل داد که به ارمنستان صغیر شهرت یافت.

این بخش از ارمنستان هم‌زمان با حملات ارتش مقدونی به نواحی کاپادوکیه به فرماندهی اومئنس[۹]به دست نیروهای مقدونی تصرف شده و جزو قلمرو اسکندر قرار گرفت. البته، پس از مدتی بار دیگر استقلال خود را بازیافت.[۱۰]

در این دوره، بخش دیگری از ارمنستان، که جنوب غربی این سرزمین را تشکیل می‌داد، زوپک نام داشت. این سرزمین زمانی جزوی از ارمنستان کبیر بود اما به دلایل مختلف از آن جدا شده و فردی به نام آرشام از خاندان یرواندونی بر آن حکومت می‌کرد.

منابع[ویرایش]

  1. Encyclopaedia Iranica: Orontes
  2. شمال ارمنستان جنوب گرجستان
  3. Akhurian River
  4. Bagaran
  5. Orontes
  6. این دولت در منابع ارمنی هایک بزرگ معرفی شده
  7. Mitraousdes
  8. منابع ارمنی این دولت را با نام هایک کوچک معرفی کرده‌اند
  9. Eumenes
  10. پارسامیان و دیگران، تاریخ ملت ارمنی (ایروان: انتشارات علمی ارمنستان،1963)، ج1، ص155.
  • Wikipedia contributors، "Orontid Dynasty،" Wikipedia، The Free Encyclopedia، (accessed September ۱۵، ۲۰۱۱).
  • آقایان و دیگران. تاریخ قوم ارمنی. ایروان: آکادمی علمی ارمنستان شوروی،۱۹۷۱، ج۱.
  • ماناندیان، ه. نقدی بر تاریخ ملت ارمنی. ایروان: آکادمی علمی ارمنستان شوروی،۱۹۴۴، ج۱.
  • پاسدرماجیان، هراند. تاریخ ارمنستان. ترجمه محمد قاضی. تهران: زرین،۱۳۷۷.