پادشاهی واسپوراکان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پادشاهی واسپورکان ۹۰۸-۱۰۲۱

پادشاهی واسپوراکان پادشاهی بود که مابین سالهای ۹۰۸ تا ۱۰۲۱ میلادی همزمان با حکومت خلافت عباسیان در ایران با تمدنی ارمنی در اطراف دریاچه وان و شهر وان ترکیه حکمرانی می‌کردند. گاگیک آرزرونی، یا گاگیک یکم واسپوراکان حاکم وقت منطقهٔ واسپوراکان، بود.

پس از استقلال ارمنستان، در اواخر قرن نهم میلادی، چندین مرکز قدرت در کشور به وجود آمد که در ابتدا با حکومت مرکزی در کشمکش بودند اما در نهایت حکومتی فدرال تشکیل دادند. یکی از این مراکز قدرت، که در ابتدا خواستار جدایی از حکومت مرکزی و تشکیل پادشاهی مستقل بود، حکومت خاندان آرزرونی،[۱] در منطقهٔ واسپوراکان، بود.

تاریخ[ویرایش]

ترسیم گاگیک آرزرونی، از نمای شرقی کلیسای صلیب مقدس

از سده ۹ (پیش از میلاد) منطقه واسپوراکان بخشی از اورارتو بود. در سده ۶ (پیش از میلاد) آن بخشی از قلمرو و ساتراپ نشین ارمنستان شد.

از ۱۸۹ (پیش از میلاد) واسپوراکان یکی از ایالت‌های ارمنستان کبیر شد. سپس آن منطقه بخشی از سلسله اشکانی ارمنستان شد. پس از تقسیم ارمنستان در سال ۳۸۷م به دو بخش غربی و شرقی، به تبع آن واسپوراکان هم به بخش شرقی یعنی ارمنستان ایران پیوست.

در قرن هشتم تحت کنترل اعراب قرار گرفت ولی در ۸۸۴م با ظهور دودمان باگراتونی ارمنستان توانست از زیر سلطه اعراب رهایی پیدا کند.

در ۹۰۸م، گاگیک آرزرونی، یا گاگیک یکم واسپوراکان حاکم وقت منطقهٔ واسپوراکان، در شمال میان رودان، استقلال منطقهٔ تحت تسلط خود را اعلام کرد و مدعی پادشاهی بر کل ارمنستان شد. این اتفاق سبب آغاز کشمکش با حکومت مرکزی شد که تا ۹۴۳م ادامه یافت. گاگیک متعاقب اعلام استقلال، جزیره آختامار را به منزلهٔ مرکز حکومت خود برگزید و به مانوئل، معمار معروف ارمنی، دستور بنای مجموعه‌هایی از کاخها را داد. وی، که قصد داشت رهبری مذهبی ارمنستان را به جزیرهٔ آختامار منتقل سازد، به معمار خود دستور داد تا در کنار کاخها کلیسایی نیز بنا کند.

پس از فتح آن منطقه توسط امپراتوری روم شرقی، توسط سلجوقیان تسخیر شد و چندین بار توسط سلجوقیان روم و ایوبیان دست به دست شد تا این که در قرن سیزدهم تحت کنترل ارمنستان زاکارید قرار گرفت.

بعدها واسپوراکان مورد تاخت و تاز مغول قرار گرفت، تا این که توسط ترکان عثمانی اشغال شد.

پادشاهان واسپوراکان[ویرایش]

  • گاگیک آرزرونی، یا گاگیک یکم واسپوراکان ۹۰۸م تا ۹۴۳م
  • درنیک آشوت (پسر گاگیک آرزرونی) ۹۴۳م تا ۹۵۳م
  • آبسوال هامازاسپ (پسر درنیک آشوت) ۹۵۳م تا ۹۷۲م
  • آشوت ساهاک (پسر آبسوال هامازاسپ) ۹۷۲م تا ۹۸۳م
  • گورگن خاچیک (برادر آشوت ساهاک) ۹۸۳م تا ۱۰۰۳م
  • هوانس آرزرونی (برادر آشوت ساهاک) ۱۰۰۳م تا ۱۰۲۱م

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. از زمینداران بزرگ ارمنستان که از دوران حکومت اورارتو تا قرن یازدهم میلادی نقش مهمی در تاریخ ارمنستان ایفا کردند. شاخه‌هایی از این خاندان، تا قرن بیستم میلادی، در مناطق مختلف ارمنستان، به حیات خود ادامه داد.Azruni
  • هراند پاسدرماجیان. تاریخ ارمنستان. تهران: انتشارات زرین، ۱۳۷۷. ISBN ۹۶۴-۴۰۷-۰۱۳-۵.
  • ریچارد هووانسیان کتاب [[۱]]

Armenian Van/Vaspurakan. Costa Mesa, California: Mazda Publishers. ISBN 1-56859-130-6

  • آقایان و دیگران. تاریخ قوم ارمنی. ایروان: آکادمی علمی ارمنستان شوروی،۱۹۷۱، ج۱
  • * ماناندیان، ه. نقدی بر تاریخ ملت ارمنی. ایروان: آکادمی علمی ارمنستان شوروی،۱۹۴۴، ج۱.