آندره ماری آمپر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
آندره ماری آمپر
آندره-ماری آمپر
متولد ۲۰ ژانویهٔ ۱۷۷۵(۱۷۷۵-01-۲۰)
Parish of St. Nizier , لیون , فرانسه
مرگ ۱۰ ژوئن ۱۸۳۶ (۶۱ سال)
مارسی , فرانسه
رشته فعالیت ریاضیات , فیزیک
محل کار بورک-آن-برس
اکول پلی‌تکنیک
دلیل شهرت قانون آمپر
امضا
امضای آندره ماری آمپر

آندره-ماری آمپِر (به فرانسوی: André-Marie Ampère) ‏(۲۰ ژانویه ۱۷۷۵ - ۱۰ ژوئن ۱۸۳۶ میلادی) ریاضیدان، فیزیکدان و مکتشف فرانسوی است. وی به‌عنوان یکی از کاشفان اصلی الکترومغناطیس مشهور است. واحد سنجش جریان الکتریکی در سیستم اس‌آی، به نام او نامگذاری شده است. اولین اکتشاف او در ریاضیات، «تئوری ریاضی بازیهای قمار» در سال ۱۸۰۲ منتشر شد و مورد توجه دالامبر قرار گرفت.[۱]

خانواده و تعلیمات[ویرایش]

آندره ماری آمپر در بیستم ژانویه ۱۷۷۵ در لیون فرانسه متولد شد. آمپر تنها پسر ژاک امپر و ژان انتوانت دسوتیته سارس بود که از بازماندگان خانواده‌های بازرگانان مرفه ابریشم در لیون بودند. یکی از دو خواهر او در جوانی فوت کرد و دیگری بعدها خانه‌دار وی در پاریس شد. آمپر از کودکی به ریاضیات علاقه داشت و مقدمات حساب دیفرانسیل و انتگرال را نزد یکی از از دوستان پدرش مطالعه نمود. آمپر بر اساس اصولی که در کتاب امیل روسو مطرح شده بود تربیت گردید. او در برابر کتابخانه‌ای بزرگ قرار گرفت و به وی اجازه داده شد که خود را مطابق انچه ذوق ش به او تلقین می‌کند پرورش دهد. در سال ۱۷۹۳ که آمپر ۱۸ ساله بود یعنی در حکومت وحشت و پر هرج و مرج دوران انقلاب فرانسه پدرش ناعادلانه محکوم به اعدام با گیوتین شد و پس از مرگ پدرش در آن سال ناراحتی عجیبی او را احاطه نمود به طوری که مدت یکسال طول کشید تا به وضع عادی خود برگشت.

ازدواج[ویرایش]

در همین هنگام که بیست و یک سال بیش نداشت به عشق دختری بیست و سه ساله گرفتار گردید. در سال ۱۷۹۹ آمپر با کاترین آنتوانت کاروان ازدواج کرده و در سال ۱۸۰۰ پسر آنها ژان ژاک به دنیا آمد. اما پس از مدت کوتاهی مادر تندرستی خود را از دست داد و در سال ۱۸۰۳ فوت کرد. بر اثر این حوادث غم انگیز در دوران جوانی آمپر وی همواره شخصیت افسرده از خود نشان می‌داد.

علایق و زمینه‌های فعالیت[ویرایش]

آمپر هیچ گونه آموزشی به صورت رسمی و آکادمیک ندید ولی پدرش او را به زیاد خواندن تشویق می‌کرد و آمپر جوان همه مقالات دائرةالمعارف مشهور ژان لوروند دالامبرودنیس را به خاطر سپرد. پدر و مادر او کاتولیکهای معتقدی بودند و آمپر همواره از تنش میان تمایلات روشنفکرانه و باورهای مذهبی رنج می‌برد. یکی از اولین رشته‌های مورد علاقه اش گروه بندی گیاهان بود. وی همچنین استعداد زودرسی در ریاضیات از خود نشان داد. آمپر پس از کمی تدریس خصوصی و عمومی در بورگ و لیون در سال ۱۸۰۴ برای تدریس ریاضیات در مدرسه پلی تکنیک که موسسه معتبری در زمینه آموزش علوم در پاریس بود انتخاب شد.

دیدگاه‌ها[ویرایش]

بر طبق نظر آمپر دو سطح شناخت جهان خارجی وجود دارد، نمودها که مستقیماً از راه جوابی به ما عرضه می‌شوند و بودها که علل عینی نمودها به شمار می‌روند. ما می‌توانیم روابط میان نمودها و بودها را نیز بشناسیم و این روابط درست به اندازه بودها واقعیت دارند. شور فکری مداوم زندگی آمپر از سال ۱۸۰۱ تا زمان مرگش دستگاه فلسفی بود، اما این سال‌ها به پژوهشهای علمی فوق العاده مبتکرانه نیز اختصاص داشتند.

منابع[ویرایش]

«André-Marie Ampère». ویکی‌پدیای انگیلیسی. 

گل، حسن. زندگی نامه دانشمندان ایران. تهران: مؤسسه انتشارات خلاق، ۱۳88 ISBN 978-964-7283-61-8. الگو:دانشمندانی که نام آن‌ها در واحدهای اس آی به کار رفته

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ آندره ماری آمپر موجود است.

Hofmann, James R. (۱۹۹۶). André-Marie Ampère. Cambridge University Press.

  1. بیوگرافی چهره‌های درخشان جهان. ناصر خلیلی. کتابخانه مرکزی.