پرش به محتوا

معامله قرن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
نقشهٔ ارائه شده ی «معاملهٔ قرن» موسوم به «طرح صلح ترامپ»
نقشهٔ کنونی سرزمین فلسطین و اسرائیل: هم‌اکنون سازمان ملل متحد مناطق زرد کمرنگ را به عنوان کشور اسرائیل به رسمیت می‌شناسد. بر پایهٔ معاملهٔ قرن، دولت فلسطین باید بخش‌هایی دیگری از خاک فلسطین از جمله بخش‌هایی از بیت‌المقدس شرقی را به دولت اسرائیل واگذار کند و امتیازهای دیگری نیز بدهد تا اجازه رسیدن به استقلال را داشته باشد.
نتانیاهو و ترامپ در مراسم معرفی «معامله قرن»

معامله قرن[۱] یا طرح صلح ترامپ، پیشنهاد صلح میان اسرائیل و فلسطین برای گره‌گشایی از درگیری این دو کشور است که از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق ایالات متحده آمریکا ارائه شد. این طرح به ابتکار جرد کوشنر رایزن ارشد رئیس‌جمهور وقت آمریکا تدوین شده‌ است. خبرگزاری‌های گوناگون از این طرح با نام «معامله قرن» یاد می‌کنند، گرچه سندی در دست نیست که دونالد ترامپ، این نام را به‌ کار برده باشد. طبق این طرح، اسرائیل در ازای دریافت امتیازهایی فراتر از تعهدهای پیشین سازمان آزادی‌بخش فلسطین و قطعنامه‌های شورای امنیت و پیوستن بخش‌هایی از مناطق اشغال‌ شده به خاک خود با تشکیل دولت مستقل فلسطینی موافقت می‌کند.

محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین و بسیاری از مقام‌های فلسطینی و کشورهای دیگر با این طرح به شدت مخالفت کرده‌اند.[۲][۳]

بنا به گمانه‌زنی روزنامهٔ «اسرائیل‌ هیوم» نزدیک به بنیامین نتانیاهو از مفاد معامله، اگر سازمان‌های فلسطینی طرح ترامپ را نپذیرند، شاید آمریکا مانع رسیدن برخی کمک‌ها به فلسطینی‌ها شود.[۴]

این طرح برای پایان دادن به بیش از ۷۰ سال منازعه فلسطین و اسرائیل ارائه شده‌ است.[۵]

بر اساس این طرح بخش‌هایی دیگر از فلسطین شامل نیمی از کرانهٔ باختری و بخشی از بیت‌المقدس شرقی که از نظر جامعهٔ جهانی به دولت فلسطین تعلق دارد، به اسرائیل واگذار می‌شود و در عوض اسرائیل با تشکیل کشور مستقل فلسطین در نیمهٔ دیگر کرانهٔ باختری و همه نوار غزه و چندین محله از بیت‌المقدس شرقی موافقت می‌کند. بر پایهٔ این طرح، شهر ابودیس به جای بیت‌المقدس به‌عنوان پایتخت فلسطین در نظر گرفته می‌شود.[۶][۷]

همچنین طبق این طرح، فلسطینی‌ها باید از حق بازگشت به سرزمین خود که بر طبق قطعنامهٔ ۱۹۴ مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۸ به رسمیت شناخته شده صرف‌نظر کنند.[۲]

درنهایت با توجه به نپذیرفتن طرف فلسطینی و مخالفت‌های جهانی، این طرح پذیرفته و اجرایی نشد.[۸][۹]

جزئیات[ویرایش]

در این طرح روستاها و محله‌های عربی که بیشتر، فلسطینیان در آن هستند باید به حکومت خودگردان فلسطین واگذار شود و همچنین یک گذرگاه نیز برای فلسطینیان برای رفت‌‌ و آمد به مسجدالاقصی در نظر می‌گیرد. معامله قرن پیشنهادهایی هم برای پایان دادن به مشکل آوارگان فلسطین و شهرک‌سازی اسرائیل دارد.[۱۰]

این معامله شامل انتقال مالکیت محله‌ها و نواحی نزدیک به قدس مانند «بیت حنینا»، «شعفاط»، «کفر عقب» و «راس خمیس» به تشکیلات خودگردان فلسطین می‌شود. این طرح، پیشنهادی بر پایهٔ تشکیل کشور فلسطین در ابتدا در حدود نیمی از کرانه باختری، همه نوار غزه و برخی محله‌های قدس از جمله «بیت حنینا»، «شعفاط» و اردوگاه آن، «راس خمیس» و «کفر عقب» مطرح می‌کند و در کنار آن، شهرک قدیمی و محله‌های پیرامون آن همچون «سلوان»، «الشیخ جراح» و «جبل الزیتون» را برای اسرائیل باقی می‌گذارد.[۱۱]

ممنوعیت داشتن ارتش برای فلسطینی‌ها[ویرایش]

بر پایه گمانه‌زنی‌هایی که از متن معامله در رسانه‌های اسرائیلی منتشر شده، داشتن ارتش برای فلسطین جدید ممنوع است.[۱۲]

واکنش طرف‌های فلسطینی[ویرایش]

دفتر سیاسی حماس اعلام کرده: ما مخالفت قاطع خود را با آنچه معامله قرن نامیده می‌شود، اعلام می‌کنیم و بر ادامه تظاهرات بازگشت تا تحقق اهداف آن تأکید می‌کنیم. حق مشروع ملت ماست که همه انواع مبارزه مشروع تا نابودی اشغالگران را ادامه دهیم و اهداف ملی ثابت خود را محقق سازیم. ما به شدت هر گونه تلاش رسمی و غیررسمی عربی یا داخلی برای عادی سازی روابط با اسرائیل را محکوم می‌کنیم.[۱۳]

«عکرمه صبری» خطیب مسجد الاقصی در خطبه‌های نماز جمعه دربارهٔ طرح آمریکا برای فلسطین نامیده شده به معامله قرن و موافقت برخی از رژیم‌های عربی و کشورهای اسلامی با این طرح هشدار داد: کسانی که اظهار نظرهای سیاسی دربارهٔ معامله قرن را دنبال می‌کنند، به خطر آن پی می‌برند. از جمله این خطرها خط خوردن شهر قدس از هرگونه مذاکرات در آینده است. حق بازگشت حقی قانونی است و هرگز از آن کوتاه نخواهیم آمد. قدس پایتخت فلسطین خواهد بود و هیچ جایگزینی برای آن وجود نخواهد داشت.[۱۴]

واکنش‌های جهانی[ویرایش]

  • ایران، پاکستان و برخی از کشورهای عربی مانند اردن و مصر مخالفت خود با این طرح را نشان داده‌اند.[۱۵][۱۶]
  • سیدعلی خامنه‌ای رهبر ایران در توییتی اعلام کرد این طرح را یک «سیاست شیطانی و خبیث آمریکا» در مورد فلسطین می‌داند و نوشت این معامله هرگز تحقق نخواهد یافت.[۱۷]
  • سید حسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم‌ها علیه ایران را نشانه‌هایی از طرح معامله قرن دانست و نسبت به آن اظهار بدبینی نمود.[۱۸]
  • روسیه نیز با صدور بیانه‌ای گفته‌است که اسرائیل و فلسطین دو طرف درگیر در این موضوع هستند. مسکو جزئی از این مشاجرات نیست. واشینگتن نیز تصمیم گیرنده این درگیری‌ها نیست.
  • مقتدی صدر مخالفت خود را با طرح معامله قرن اعلام کرد. وی افزود فلسطین سرزمین آزادگان جهان است.
  • حزب‌الله مخالفت خود را با معامله قرن اعلام کرد و این طرح را معامله ننگین خواند.
  • اتحادیه اروپا از طرح معامله قرن انتقاد کرده و به شدت ابراز نگرانی کرد.
  • ترکیه و اردن با این طرح مخالفت کردند. عبدالله دوم پادشاه اردن به شدت به طرح آمریکایی معامله قرن علیه مسئله فلسطین واکنش نشان داد.
  • امارات متحده عربی موافقت خود را با طرح اعلام کرد.

نظرسنجی[ویرایش]

بر پایهٔ یک نظرسنجی از مؤسسهٔ جی‌ام‌سی‌سی، بیش از ۸۰٪ فلسطینیان ساکن کرانهٔ باختری و نوار غزه با این طرح مخالف و تنها حدود ۷٪ با آن اعلام موافقت کرده‌اند.[۱۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. پوریا (۱۷ مرداد ۱۳۹۹). «معامله قرن». ایران دیپلماسی.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «محمود عباس از انحلال پارلمان فلسطین خبر داد». فارس. ۱ دی ۱۳۹۷.
  3. «خبرگزاری فارس - محمود عباس: «معامله قرن» و تمامی توطئه‌ها به جهنم خواهند رفت». خبرگزاری فارس. ۱۵ خرداد ۱۳۹۸.
  4. «مفاد «معامله قرن» به ادعای روزنامه صهیونیستی». پایگاه خبری تحلیلی فردا | Farda News. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۱۸.
  5. ایران، پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه خبر صدا و سیمای جمهوری اسلامی. «نصرالله: آمریکا درحال پیش بردن». fa. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۱۸.[پیوند مرده]
  6. «جزئیاتی از "معامله قرن"». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۱۸.
  7. «معامله قرن». مشرق نیوز. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۰۲-۱۸.
  8. "Deal of the Century | War on Want". waronwant.org (به انگلیسی). Retrieved 2023-03-18.
  9. اعجازی, احسان; لکزی, مهدی (2021-02-19). "واکاوی علل ناکامی معامله قرن در ایجاد صلح". فصلنامه علمی تحقیقات سیاسی و بین‌المللی. 12 (45): 73–91. doi:10.30495/pir.2021.681093. ISSN 2008-7616.
  10. خبرآنلاین - «معامله قرن» برملا شد (۴ تیر ۱۳۹۷)
  11. «جزئیاتی از "معامله قرن"». ایسنا. ۲۰۱۸-۰۲-۰۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۱۶.
  12. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/02/17/2006645/افشای-هشت-ماده-طرح-سازش-آمریکایی-معامله-قرن
  13. «مخالفت قاطع حماس با معامله قرن». مشرق نیوز. ۲۰۱۸-۰۷-۱۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۱۶.
  14. «هشدار خطیب مسجدالاقصی دربارهٔ معامله قرن». مشرق نیوز. ۲۰۱۸-۰۶-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۸-۰۷-۱۶.
  15. مشرق نیوز - کشورهای عربی که با «معامله قرن» مخالف هستند
  16. و ایرانخبرگزاری تسنیم - آیا روسیه در ازای کسب امتیازات منطقه‌ای بستر اجرای «معامله قرن» را فراهم می‌کند؟
  17. «توییت سایت رهبر انقلاب در واکنش به رونمایی ترامپ از طرح معامله قرن». خبرآنلاین. ۲۰۲۰-۰۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۰۲-۰۲.
  18. خبرگزاری فارس - نصرالله: خروج آمریکا از برجام در راستای معامله قرن است
  19. «مخالفت هشتاد درصد فلسطینی‌ها با طرح آمریکایی «معامله قرن»». الف. ۱۵ مرداد ۱۳۹۷. بایگانی‌شده از اصلی در ۱ نوامبر ۲۰۲۰.

پیوند به بیرون[ویرایش]