مقتدی صدر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مقتدی صدر
Moqtada.jpg
شناسنامه
زادروز ۱۲ اوت ۱۹۷۳(۱۹۷۳-08-۱۲) ‏(۴۲ سال)
زادگاه بغداد،  عراق
خویشاوندان سرشناس چهارمین فرزند سید محمدصادق صدر
دین اسلام شیعه
اطلاعات سیاسی
حزب سیاسی فراکسیون احرار
سمت رهبر جریان صدر
وب‌گاه رسمی http://www.jawabna.com/

سید مقتدی صدر شخصیت سیاسی و مذهبی اسلام‌گرای عراقی، یکی از رهبران شیعیان عراق و شناخته‌ترین بازمانده خاندان صدر است.[۱]

وی از مخالفین حکومت صدام حسین و حضور نیروهای خارجی در عراق بوده‌است. نیروهای شبه نظامیان مسلح تحت امر او سابقا معروف به جیش المهدی در مقاطعی درگیری‌هایی با نیروهای ائتلاف و افراطیون سنی بعثی و حکومت مرکزی داشته‌اند. مهمترین پایگاه طرفداران صدر در استانهای جنوبی عراق بویژه در شهرک صدر محله شیعه‌نشین بغداد است.

زندگی شخصی[ویرایش]

وی چهارمین فرزند سید محمدصادق صدر،[۲] مجتهد با نفوذ عراقی است که در دوران حکومت صدام کشته شد. پدر مقتدی و پسر عموی پدرش، سید محمدباقر صدر (از مراجع پیشین تقلید شیعیان عراق) به همراه دو برادر دیگرش در دوران رژیم بعثی صدام حسین به خاطر نقش محوری که در مبارزه مردم این کشور علیه صدام داشتند کشته شدند. خاندان صدر؛ از جمله ی این خاندان های اصیل و ریشه دار است که علاوه بر عراق دامنه ی حضور مؤثر خود را به ایران و لبنان نیز گسترانده است؛ نسب شریف خانواده صدر به موسی بن جعفر منتهی می شود و این دسته از سادات موسوی از احترام ویژه ای در بین ارادتمندان خاندان پیامبر برخوردارند. صدرها که در منطقه جبل عامل لبنان سکنی گزیده بودند بعدها به نجف در عراق هجرت کرده و گروهی از آن ها نیز راهی ایران شدند.آیت الله سید اسماعیل صدر در نیمه قرن سیزدهم هجری از مراجع تقلید شیعیان در عراق به شمار می رفت.آیت الله سید محمد باقر صدر (از مراجع پیشین تقلید شیعیان عراق) نوه آیت الله سید اسماعیل صدر و پسر عموی پدر مقتدی، از مراجع و مجاهدان دوران حکومت بعثی ها و صاحب تالیفات و کتابهای فراوان است. بدلیل حمایت های بی دریغ آیت الله سید محمدباقر صدر از نهضت اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹و شخص آیت الله خمینی؛ حساسیت حکومت بعث را برانگیخت و طی سه بار دستگیری و شکنجه در نهایت آن مجتهد مبارز بهمراه خواهرش بنت الهدی صدر بدست صدام کشته شدند؛ قرابت فکری آیت الله سید محمدباقر صدر با رهبری انقلاب ایران موجب شد تا آراء و نظریات وی یکی از مهم ترین منابعی باشد که برای تدوین قانون اساسی ایران از آن الهام گرفته شد به ویژه در حوزه ولایت فقیه و حق حاکمیت و رابطه حکومت با مردم. بعد از جنگ کویت در ابتدای دهه ۹۰ میلادی، آیت الله سید محمدصادق صدر پدر مقتدی، که به صراحت لهجه و روحیه انقلابی شهره بود به مرشدی امین و رهبری شجاع برای معارضین شیعه تبدیل شد او که به واسطه ی شخصیت کاریزماتیک خود محبوبیتی کم نظیر در میان عراقی ها به دست آورده بود به احیای نماز جمعه پرداخت، در انتفاضه شعبانیه شیعیان، نقش ویژه داشت. او بهمراه دو پسرش برادران مقتدی ، توسط صدام ترور و کشته شد.[۳]. آیت الله سید موسی صدر رهبر شیعیان لبنان نیز پسر عموی پدر مقتدی می باشد.[۴]. همسر مقتدی صدر دختر سید محمدباقر صدر است. وی فاقد فرزند است.[۵]

زندگی سیاسی[ویرایش]

پس از این حادثه ترور پدرش، مقتدی مخفی شد و به زندگی پنهانی و زیرزمینی روی آورد. مقتدی پس از آنکه پدرش در ۲۹ بهمن ۱۳۷۷ کشته شد فعالیت خود را صرف بازیابی روابط با بخشی از طرفداران پدرش کرد که همچنان پیرو وی باقی‌مانده بودند.

این گروه که عمدتاً از جوانان تشکیل شده بود هسته اولیه تشکلی شد که اکنون با عنوان «جماعت صدرثانی» به طرفداری از مقتدی صدر فعالیت می‌کنند. مقتدی صدر اگر چه ۳۰ ساله‌ بود اعتقادات سیاسی و مذهبی و سخنرانی‌های آتشین او که همگی علیه اشغالگران و برای برپایی حکومت اسلامی در عراق است و توانسته صدها هزار نفر از طیف‌های پرشور شهرهای شیعی عراق بویژه «شهرک صدر» در حومه بغداد را به سوی خود جذب کند.

پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳، مقتدی صدر با برخی اقدامات گسترده، موسسات خیریه و دفاتر پدرش در شهرهای مختلف عراق را دوباره فعال ساخت و اشخاص مهم و تأثیرگذاری همچون شیخ یعقوبی را که مقلد صدر پدر بود، سازماندهی کرد و اطراف خود جمع نمود. سپس با تدوین مرامنامه‌ای که در آن به لزوم تشکیل حکومتی براساس احکام اسلامی و اقامه حدود شرعی برای آینده عراق تأکید شده وارد صحنه سیاسی و اجتماعی این کشور شد.

مقتدي صدر به پيروي از پدرش بر اين اعتقاد است كه مرجع تقليد بر همه امور مقلدانش ولايت دارد [ولایت فقیه] و بايد در همه امور سياسي و غير سياسي حضور فعال و تعيين كننده داشته باشد و در مواقع حياتي به مركزيتي براي هدايت مقلدان مذهبي در دفاع از ارزشهاي ديني و ملي بدل گردد. درباره عدم تفاهم ميان مقتدي صدر و آيت الله سيستاني[مرجع عالی تقلید فعلی شیعیان عراق] در زمينه مسائل سياسي نظراتي ديگر نيز وجود دارد. برخي معتقدند كه مقتدي صدر و گروهش ظاهرا با روش هاي سياسي آيت الله سيستاني مخالفت مي كنند اما بدنبال تثبيت مرجعيت عربي هستند و ايراني الاصل بودن ايشان بعنوان مرجع تقليد شيعيان عراق مخالفند. براساس اين نظريه , مقتدي صدر چندان مايل نيست كه يك مرجع غير عرب , امور مذهبي شيعيان عراق را به عهده بگيرد. اما در مقابل پيروان اين نظريه اكثريت ديگري از صاحبنظران وجود دارند كه معتقدند مقتدي صدر كمترين تعصب ضد ايراني ندارد.مقتدي صدر از حاميان آيت الله سيستاني است ولي از اينكه ايشان فعالانه پنجه در پنجه اشغالگران آمريكائي نمي افكند و اکنون نیز حاضر نيست در فعاليت هاي سياسي مداخله گسترده وجدي داشته باشد ودر قبال مسائل روزمره سياسي موضعگيري نمايد چندان خشنود نيست .[۶]

مقتدا صدر با تشکیل شبه نظامیان شیعه «جیش المهدی» که تعدادشان در آنزمان به ۶۰ هزار نفر میرسید در برابر نیروهای ایتلاف آمریکایی و افراطیون سنی بعثی مخصوصا بعد از انفجار اماکن مقدس سامرا جنگید؛ همچنین با حکومت مرکزی [نوری المالکی] در بهار سال ۲۰۰۸ ميلادي در بصره و شهرک صدر بغداد که شيعه نشين است.[۷]

مقتدی صدر و تشکیلاتش اندکی با مجلس اعلای شیعیان حکیم ، سپاه بدر و همچنین حزب الدعوه(قانون) نخست وزیر مالکی نوری المالکی اختلافاتی دارد. وقایع نجف؛ معتقدند که بدر یک نیروی نظامی مجاهد بود اما هنگامی که در فرآیند سیاسی وارد شد، متاسفانه گذشته و سوابق خود را انکار و از بسیاری اصول و مبانی خود عدول کرد، آن هم فقط به این دلیل که می‌خواست در فرآیند سیاسی وارد شود، نمی‌توان بدر را با جریان صدر مقایسه کرد. مگر می‌توان یک فیل را با یک مورچه مقایسه کرد؛ بدر و مجلس اعلا یک سازمان بسیار کوچک است که از محبوبیت گسترده در عراق برخوردار نیست. اما جریان صدر مردمی و گسترده در عراق است که در مقابل اشغالگری مقاومت می‌کند و به دنبال گسترش شریعت و دین مبین اسلام است. در موردانتخاب دولت نخست وزیری مالکی نیز توسط جریان صدر و حزب الدعوه انجام شد و به این دلیل انتخاب شد که نقش مثبت بازی کند و تمامیت ارضی و استقلال کامل عراق را حفظ کند. مالکی موظف بود که اشغالگران را از عراق بیرون کند ولی او از عمل به وعده‌ها و تعهدات خود سر باز زد و تحت فشار سیاستمداران آمریکایی قرار گرفت و با صدر در مقاطعی مقابله و جنگ خونریزی نمود؛ مانند وقایع بصره۲۰۰۸.[۸]


او از سال ۲۰۰۷ در شهر قم زندگی می‌کرد.[۹]او چهار سال را در ايران براي تکميل تحصيلات فقهي خود در حوزه علميه قم سپري کرد و در سال ۲۰۱۱ به شهر نجف عراق بازگشته است.[۱۰]

وی در خطبه‌های نماز جمعه خود در شهر کوفه بارها اعلام کرده بود که خواستار اسلامی شدن جامعه و ممنوعیت فروش مشروبات الکلی است.با تمام اینها برخی کارشناسان انتقاداتی به این رهبر جوان جریان صدر و تاکتیک‌های مبارزاتی و عملکردش در عرضه سیاسی عراق وارد می‌کنند، هرچند که وی همواره در نهایت تصمیمی که در راستای منافع ملی عراق بوده، اتخاذ کرده است.طرح عدم کفایت نخست وزیر نوری المالکی از سوی حزب تسنن العراقیه و سپس کارشکنی‌های «مسعود بارزانی» رئیس منطقه کردستان نیز در راستای همین طرح‌های دخالت خارجی منطقه ای بود. جمع کردن امضا علیه المالکی در پارلمان و همصدایی مقتدا صدر، موجب شد که برخی به او اتهام بزنند که به عمق بحران جاری در کشورش توجهی ندارد زیرا به اعتقاد آنها، این اقدام صدر در واقع بازی در زمین عربستان سعودی بود و اظهار نظرهای تند مقتدا علیه مالکی چیزی جز بی‌ثباتی و تفرقه در ائتلاف شیعیان و افزایش درگیری‌های مذهبی در عراق به همراه نداشت. اما واقعیت این بود که صدر به عملکرد دولت انتقاد داشت و خواستار اصلاح آن و ارائه خدمات به شهروندان عراقی بود و در نهایت نیز با تصمیمی درست، دست‌های پشت پرده این توطئه علیه بغداد را در تحقق اهدافشان ناکام گذاشت.مقتدی صدر، همواره تلاش کرده تا منافع ملی عراق را بر هرچیز دیگری ارجحیت دهد و به دلیل قدرت و محبوبیتش در بافت جامعه عراقی، اغلب توانسته، معادلات سیاسی را در مسیری درست حفظ کند.[۱۱]

وی در مورد تحولات شیعیان منطقه مانند بحرین[۱۲]، یمن[۱۳]، سوریه[۱۴]، نیجریه[۱۵] نیز اظهار نظر و حمایت کرده است؛وی روابط حسنه با حزب الله لبنان دارد[۱۶].

صدر در فوریه ۲۰۱۴ با صدور بیانیه‌ای، خبر کناره‌گیری خود از فعالیت‌های سیاسی را به طور رسمی اعلام کرد و اعلام کرد تمام دفاتر کاری وی بجز آنهایی که به امور خیریه اختصاص دارند، بسته خواهند شد.[۱۷]در ۶ آگوست همین سال رهبران فراکسیون الاحرار وابسته به جریان صدر از رهبر این جریان خواستند از تصمیم خود در کناره گیری از فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی عقب‌نشینی کند که او نیز موافقت کرده به سیاست بازگشت.[۱۸]

مقتدی صدر در عرصه سیاست و پارلمان نیز با فراکسیون «احرار» حضور دارد. او ۲۸ کرسی نماینده در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۴ بدست آوردکه با احتساب جریانهای وابسته به صدر این تعداد به ۳۴ نماینده می رسد.[۱۹]

در ظهور داعش و سقوط شهر موصل در ۲۰۱۴، مقتدی صدر در کنار دیگر مراجع شیعیان مانند آیت الله سیستانی، اعلان جهاد داده و به مقابله و دفاع از اماکن مقدس و شیعیان نمو که شبه نظامیان منسوب به او در کنار نیروهای بسیج مردمی[حشد الشعبی] و ارتش عراق در حال پیکار با داعش هستند.[۲۰]

وی انقلاب اصلاحات مردم و طرفدارانش را در ۲۰۱۶ رهبری کرد؛ اعتراضاتی که با تحصن و ورود مردم به مراکز دولتی و پارلمان خواستار رفع فساد جناحی و وزرای تکنوکرات و سرنگونی دولت حزب حاکم قانون[الدعوه]نوری المالکی شده اند.[۲۱]

حکم دستگیری[ویرایش]

در تاریخ ۳ مارس ۲۰۱۰ میلادی، شورای عالی قضایی عراق، حکم دستگیری مقتدی صدر، به جرم صدور دستور قتل عبدالمجید خویی، روحانی محافظه‌کار و پسر سید ابوالقاسم خویی، از مراجع عالی تقلید شیعه را صادر کرد.[۲۲] وی در واکنش در برابر این حکم گفت: حكم جلب من يك حركت برنامه ريزي شده و يك توطئه كثيف است بدلايل بسياري كه براي همگان مي گويم . از جمله : 1 ـ حكم جلب من از سوي شوراي حكومتي صادر شد كه اساسا اين مسئله مربوط به آنان نمي شود. 2 ـ حتي اگر شوراي حكومتي كه تمام اعضاي آن توسط آمريكائيها تاييد و تعيين شده اند , را قانوني بدانيم باز هم حكم جلب من به تاييد دادگاه نرسيده و علاوه بر آن هم رئيس قوه قضائيه و هم وزير دادگستري از صدور چنين حكمي اظهار بي اطلاعي كرده اند و اين امري مهم است كه موجب شده نسبت به اهداف پشت پرده طراحان اين سناريو , دچار شك و ترديد فراوان بشويم . 3 ـ طبق قانون , در پرونده هاي جنايي , حكم جلب تا 45 روز قابل پيگيري و قانوني است و پس از گذشت اين مدت از درجه اعتبار ساقط مي شود اما چطور شده كه اين حكم درباره من جاودانه است و پس از ماه ها هنوز لغو نشده است 4 ـ بديهي است زماني به قانون گردن مي نهيم كه مجريان و ضابطين آن براساس غرض ورزي و مسايل پشت پرده حكم صادر نكنند چرا كه زمان صدور حكم , مستقل بودن و تحت فشارهاي سياسي نبودن قاضي , يك شرط اساسي است.[۲۳]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. مقتدی صدر در قم نشریه الکترونیکی رسائل، ۳ آبان ۱۳۸۸
  2. «سید محمدصادق صدر - اسوه شجاعت»(فارسی)‎. دانشنامهٔ نیکان. بازبینی‌شده در ۱۴ اردیبهشت ۱۳۸۹. 
  3. خاندان صدر در عراق رابهتربشناسیم-پایگاه خبری پلاک
  4. خاندانی با سابقه دو قرن مبارزه و اجتهاد/ مرجعیتی که با شهادت گره خورده است- فرهنگ نیوز-۱۲ آذر ۱۳۹۴
  5. خاندان صدر، میانهٔ اجتهاد و سیاست - www.imam-sadr.com/.../خاندان-صدر،-میانهٔ-اجتهاد-و سیاست
  6. شخصیت و دیدگاه های سید مقتدا صدر و اختلافات او با مراجع تقلید عراق- اندیشه سیاسی، پرسمان دانشجویی
  7. خروج مقتدا صدر از ايران پس از چهار سال - مشرق نیوز- ۲۶ مهر ۱۳۹۰
  8. پرتال جامع علوم انسانی- مقتدی صدر مرجع میشود؟
  9. مقتدی صدر در قم نشریه الکترونیکی رسائل، ۳ آبان ۱۳۸۸
  10. خروج مقتدا صدر از ايران پس از چهار سال- مشرق-۲۶مهر ۱۳۹۰
  11. مقتدی صدر کیست؟ - خبر آنلاین- ۲۷بهمن۱۳۹۲
  12. مقتدی صدر به دولت بحرین هشدار داد/ حمایت عراقی ها از انقلاب بحرین -حوزه نت - www.hawzah.net/.../مقتدی-صدر-به-دولت-بحرین-هشدا
  13. مقتدی صدر: عربستان به فکر مشکلات مردم خودش باشد نه از یمن -خاورمیانه-اسلاید شو middleeastpress.com › اسلایدشو
  14. اسد نشان حكومتي سوريه را به مقتدي صدر اعطا كرد -فراروfararu.com- اردیبهشت ۱۳۹۱
  15. مقتدی صدر: مجاهدان عراقی انتقام شیعیان بنگلادش و نیجریه را از داعش بگیرند - قطره-۸ آذر ۱۳۹۴
  16. دیدار مقتدی صدر با سید حسن نصرالله دبیرکل حزب الله در بیروت–www.shahrekhabar.com/analysis/1460730720458896-۲۷ فروردین ۱۳۹۵
  17. کناره گیری مقتدی صدر از سیاست خرداد نیوز
  18. مقتدی صدر کیست؟ - ظهور۱۲
  19. سهم نهایی جناح‌های سیاسی عراق از کرسی‌های پارلمان -ایسنا-۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۳
  20. مقتدی صدر به نبرد با داعش می‌آید -حوزه نیوز- ۱۷ اسفند ۱۳۹۳
  21. جریان مقتدا صدر و اصلاحات دولت عراق -عصر دیپلماسی ۱۲ اردیبهشت ۱۳۹۵
  22. حکم دستگیری مقتدا صدر به جرم دستور قتل عبدالمجید خوئی صادر شد, رادیو فردا
  23. شخصیت و دیدگاه های سید مقتدا صدر و اختلافات او با مراجع تقلید عراق- اندیشه سیاسی، پرسمان دانشجویی