توماس ادوارد لورنس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
توماس ادوارد لورنس
With Lawrence in Arabia.jpg
لورنس در ۱۹۱۹
نام تولدتوماس ادوارد لورنس
نام(های) مستعارلورنس عربستان
زاده۱۶ اوت ۱۸۸۸
ترمادوگ، کارنارفونشایر، ولز، بریتانیا
درگذشته۱۹ مهٔ ۱۹۳۵ (۴۶ سال)
اردوگاه بووینگتن، دورست (انگلستان)، انگلستان، بریتانیا
مدفن
دورست
وفاداریبریتانیا بریتانیا
انقلاب بزرگ عربی پادشاهی حجاز
شاخه نظامیFlag of the British Army.svg نیروی زمینی بریتانیا
Air Force Ensign of the United Kingdom.svg نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا
سال‌های خدمت۱۹۱۴–۱۸
۱۹۲۳–۳۵
درجهسرهنگ
جنگ‌ها و عملیات‌هاجنگ جهانی اول
لورنس در سال ۱۹۱۷م در شمال جده
لورنس در لباس نظامی
قبر لورنس دردورست

توماس ادوارد لورنس (به انگلیسی: Thomas Edward Lawrence) (زاده ۱۶ اوت ۱۸۸۸–۱۹ مه ۱۹۳۵) باستان‌شناس، افسر نظامی، دیپلمات و نویسنده بریتانیایی بود.

وی طی جنگ جهانی اول به ظامی انگلستان برای رهبران عرب حجاز کار می‌کرد. حجاز در آن زمان تحت تسلط ترک‌های عثمانی بود. عثمانی در جنگ جهانی اول متحد آلمان بود و به همین دلیل دشمن انگلستان محسوب می‌شد. در این دوران، پادشاهی و امارت حجاز در دست شریف حسین بود و سرهنگ «لورنس» نماینده دولت انگلیس در دربار وی بود.[۱]

لورنس در عربستان فرهنگ اعراب را مطالعه می‌کرد و نه تنها زبان عربی را به خوبی فرا گرفته بود، بلکه لهجه‌های قبایل مختلف را هم آموخته بود. او از پوشیدن لباس عربی و زندگی مثل مردان قبایل بیابانی احساس غرور می‌کرد و به همین دلیل لقب لورنس عربستان به او داده شد. در مشاهدات لورنس به نکات جالبی در فرهنگ عرب اشاره شده‌است.

نبرد عقبه و تضعیف عثمانی[ویرایش]

لورنس در سال ۱۹۱۶ با متحد کردن قبایل عرب ساکن حجاز از سمت صحرا به بندر عقبه در شمال دریای سرخ حمله کرد و با پیروزی در این جنگ در میانه جنگ جهانی اول تسلط عثمانی بر دریای احمر را از بین برد.

تخریب خط آهن حجاز[ویرایش]

در طول جنگ جهانی اول، بخشی از مسیر خط حجاز که توسط عثمانی برای اتصال دمشق و فلسطین به مدینه ساخته شده بود توسط توماس ادوارد لورنس، تخریب و نابود شد.[۲]

مرگ[ویرایش]

لورنس پس از یک تصادف با موتورسیکلت خود، شش روز در حالت کما بود و در تاریخ ۱۹ مه ۱۹۳۵ میلادی در اردوگاه بووینگتن انگلستان درگذشت.

وینستون چرچیل و ادوارد مورگان فورستر در مراسم خاکسپاری وی حضور داشتند.[۳]

در فرهنگ عامه[ویرایش]

کتاب

زندگی‌نامه وی با عنوان «هفت رکن حکمت» (به انگلیسی: The Seven Pillars of Wisdom) اثر مهم وی به‌شمار می‌رود، که در آن راجع به تجربیات خود در عراق می‌گوید.

سینما

فیلم لورنس عربستان، که در آن پیتر اوتول نقش لورنس را بازی می‌کند، براساس زندگی توماس ادوارد لورنس، در سرزمین حجاز ساخته شده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. سفرنامه حاج ایاز خان قشقایی، به کوشش پرویز شاکری، کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۸
  2. «Heritage: The Hejaz Railway» (به انگلیسی). BBC News. ۲۰۰۶-۰۱-۱۲. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۱۶.
  3. Moffat, W. "A Great Unrecorded History: A New Life of E. M. Forster", p.240