ولکرو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
قلاب‌ها (چپ) و حلقه‌ها (راست)

ولکرو، چسبک[۱] یا بست قلاب دار (انگلیسی:Velcro) نام تجاری نوعی از بست دارای حلقه و قلاب است که در سال ۱۹۴۸ میلادی توسط مهندس برق سوئیسی George de Mestral اختراع شده و در سال ۱۹۵۵ توسط وی به ثبت رسیده‌است.

کلمه Velcro از مجموع دو کلمه فرانسوی Velours بمعنی مخمل و Crochet بمعنی قلاب گرفته شده‌است. بست ولکرو از دوقسمت تشکیل شده که معمولاً به صورت دو نوار یا دو مربع در دو طرف جسمی که لازم است بهم وصل گردد قرار داده می‌شود. تکه اول از قلاب‌های بسیار کوچک و تکه دوم از حلقه‌های ریز تشکیل شده‌است. وقتی بهم فشرده شوند قلاب‌ها در حلقه‌ها فرورفته و بست محکم می‌گردد.[۲][۳][۴]

نمونه‌های اولیه از پارچه کتانی ساخته شده بود[۵]که بعلت مقاومت کم آنها، با الیاف نایلون و پلی استر جایگزین گردید.[۶] این بست در البسه و وسائل زندگی جایگزین دکمه، زیپ، بندکفش و کیف شده‌است. حق ثبت مخترع در سال ۱۹۷۸ پایان یافته ولی ولکرو به عنوان یک علامت جهانی در بسیاری از کشورها و زبان‌های مختلف کاربرد دارد.[۷]

تاریخچه[ویرایش]

میوه کیاه باباآدم

اختراع آن توسط مهندس برق سوئیسی George de Mestral صورت گرفته‌است.[۳] وی در سال ۱۹۴۱ در حین بازگشت از شکار و عبور از مزرعه متوجه چسبیدن گل‌های خشگ گیاه باباآدم (Arctium) به لباس خود و موهای سگش گردید.[۵] با بررسی آن‌ها در زیر میکروسکپ، فراوانی قلاب‌های آن و روش چسبندگی آن‌ها را مشاهده کرد.[۸] او کشف خود را در کارخانه‌ای در لیدن تبدیل به نوار کتانی حاوی قلاب نمود و آن را چندین بار امتحان کرد، ولی نوار کتان جواب نداد و بعد از چند بار چسبیدن خاصیت خود را از دست داد. بنابراین او از الیاف نایلون به عنوان قلاب استفاده کرد.[۶] فرایند اصلاح نوع و مکانیسم قلاب‌ها و حلقه‌ها ۱۰ سال طول کشید.

در سال ۱۹۵۸ روزنامه‌ها خبر دادند که زیپ بدون زیپ اختراع شده‌است.[۹] بزودی تولیدکنندگان در سراسر دنیا بخصوص در منچستر، سوئد، کانادا و آمریکا تولید وعرضه آن را آغاز کردند. بعد از اتمام حق ثبت آن در سال ۱۹۷۸، تولید انواع مشابه در تایوان، چین، و کره جنوبی ساخته و عرضه شد.

مخترع آن گفته بود «توصیه من به مدیران اینست که هرگاه یکی از کارمندان مرخصی دو هفته‌ای برای رفتن به شکار خواستند فوراً موافقت کنید.»

قدرت[ویرایش]

ولکرو باندازه ۲ اینچ مربع می‌تواند یک شخص ۷۹ کیلوگرمی را علیه گرانش زمین نگهدارد.[۱۰] مقدار نیرو بستگی به طرز قرار گرفتن حلقه‌ها و قلاب‌ها دارد و اینکه چه سطحی از آن‌ها باهم درگیر شده‌اند. لرزش و حرکت آهسته بعلت چسبندگی بیشتر آن‌ها قدرت بست را زیاد می‌کند. لباس کامل از این بست می‌تواند شخص را به دیوار بچسباند.

موارد مصرف[ویرایش]

مچ بند طبی با بست ولکرو

تقریباً در هر جسمی که لازم است بطور موقت بهمدیگر بسته شوند، کاربرد دارد. مصرف عمده آن در البسه و کفش و کیف به جای دکمه و بند بکار می‌رود. در ارتش، وسائل خانه و حتی در ایستگاه فضائی ناسا از ولکرو استفاده می‌شود.[۱۱]

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Velcro». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۱۲.

  1. «چسبک 2» [عمومی] هم‌ارزِ «velcro»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر سیزدهم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی (ذیل سرواژهٔ چسبک 2) 
  2. "Velcro." The Oxford English Dictionary. 2nd ed. 1989.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Stephens, Thomas (2007-01-04). "How a Swiss invention hooked the world". swissinfo.ch. Retrieved 2012-04-26. 
  4. "Who is Velcro USA Inc. ?". Velcro. Retrieved 2009-09-07. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ Strauss, Steven D. (2001). The Big Idea: How Business Innovators Get Great Ideas to Market. Kaplan Business. pp. 15–pp.18. ISBN 0-7931-4837-5. Retrieved 2012-04-26.  Unknown parameter |month= ignored (help)
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ Schwarcz, Joseph A. (2003). Dr. Joe & What You Didn't Know: 99 Fascinating Questions About the Chemistry of Everyday Life. Ecw Press. p. 178. ISBN 1-55022-577-4. Retrieved ۲۰۱۲–۲۷ آوریل. But not every Velcro application has worked ... A strap-on device for impotent men also flopped.  Unknown parameter |month= ignored (help); Check date values in: |access-date= (help)
  7. About us, Velcro UK company site, retrieved 25 April 2012 
  8. «مخترعان بزرگ چه ویژگی‌هایی دارند؟ - سالارکتاب: اطلاعات معتبر و مستند»(fa-IR)‎. به کوشش سالارکتاب: اطلاعات معتبر و مستند. ۱۳۹۷-۰۵-۱۳T07:39:20+00:00. بازبینی‌شده در 2018-08-04. 
  9. Sylvia Porter, "Your Money's Worth", Syracuse Herald-Journal, August 25, 1957, p21
  10. Freeman, Allyn (1997). Why Didn't I Think of That: Bizarre Origins of Ingenious Inventions We Couldn't Live Without. Wiley. pp. 99–pp.104. ISBN 0-471-16511-5. Retrieved ۲۰۱۲-۰۴-۲۷.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Unknown parameter |month= ignored (help); Check date values in: |access-date= (help)
  11. Jones, Thomas (2002). The Complete Idiot's Guide to NASA. Alpha. p. 18. ISBN 0-02-864282-1. Retrieved 2008-05-09.  Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help); Unknown parameter |month= ignored (help)