مانتو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مانتو (به فرانسوی: manteau) یا روپوش پوشاکی است که معمولاً روی پوشاک دیگر، تن می‌کنند.[۱] اینکه نخستین استفاده از مانتو توسط زنان یا مردان بوده، مشخص نیست اما نخستین استفاده توسط زنان، شامل پوشاکی بسیار بسته و گشاد بوده‌است. مانتوها در اوایل به‌طور معمول، توسط کارگران (احتمالاً زن) که در مشاغل پایین دست و مراقبتی که امکان کثیف شدن لباس در آن بالا بود، پوشیده می‌شدند. اما به شکل محدود توسط گروهی از اشراف اروپایی که مد متفاوتی داشتند هم پوشیده می‌شد. این پوشاک، امروزه در ایران، کارکردهای اداری، فرهنگی، مذهبی و سیاسی دارد و پس از انقلاب ایران، گونه‌ای مانتوی مناسب با فرهنگ انقلابی توسط رابط‌های سیاسی فرانسوی به ایرانیان پیشنهاد شد که با تغییراتی جزئی مورد پذیرش این کشور قرار گرفت.

تاریخچه[ویرایش]

نخستین اسناد از پوشیدن مانتو، به حدود قرن هفده تا هجدهم میلادی اشاره دارند. اینکه نخستین استفاده از مانتو توسط زنان یا مردان بوده، مشخص نیست اما نخستین استفاده توسط زنان، شامل پوشاکی بسیار بسته و گشاد بوده‌است. همچنین در منابعی اشاره شده‌است که مانتوها در بعضی از جلسات دادگاه‌ها پوشیده می‌شدند. با این حال بیشتر منابع، تفکیکی را میان مانتوهای اشراف که بسیار نایاب بودند با مانتوهای معمول قائل شدند.[۲][۳]

مانتوها در اوایل، به‌طور معمول، توسط کارگران (احتمالاً زن) که در مشاغل پایین دست و مراقبتی که امکان کثیف شدن لباس در آن بالا بود، پوشیده می‌شدند. اما به شکل محدود توسط گروهی از اشراف اروپایی که مد متفاوتی داشتند، پوشیده می‌شد و آثار هنری نیز این موارد را به تصویر کشیده‌اند.[۲][۳][۴]

به شکل محدود، مانتو به نژادپرستی غربی نیز اشاره داشته‌است و منابع اروپایی اشاراتی به پوشاندن مانتو بر تن خدمتکاران خارجی پاییندست داشته‌اند. گاه این تعیین پوشاک که توسط بالادستان غربی انجام می‌شد، حالتی نژادپرستانه و برای یادآوری جایگاه پایین کارگران خارجی داشت.[۲][۳]

با وجود پایان دوران مانتو در زادگاهش، این پوشاک بعداً توسط سیاستمداران فرانسوی به چند کشور دیگر پیشنهاد شد. پس از انقلاب ایران، نوعی مناسب با فرهنگ انقلابی توسط رابط‌های سیاسی فرانسوی به ایرانیان پیشنهاد شد که با تغییراتی جزئی مورد پذیرش این کشور قرار گرفت.[۳]

در ایران[ویرایش]

در ایران، مانتو به عنوان نوعی حجاب اسلامی برای زنان استفاده می‌شود.[۵] همچنین از گذشته‌های دور، در مدارس دخترانه مانتو به عنوان لباس متحدالشکل دانش‌آموزان به کار می‌رفته[۶] و امروزه نیز به کار می‌رود.[۷][۸]

استفاده از انواع مانتو، در محل‌ها و مناسبت‌های گوناگون مرسوم است. در تهران بانوان شاغل در ادارات دولتی و بعضی سازمان‌های خصوصی مانتو با آرم و نماد متفاوتی نسبت به زنانی که کارفرمای خصوصی ندارند به تن می‌کنند. همچنین مانتوی میهمانی ممکن است با مانتو روزانه متفاوت باشد.[۹]

فرهنگ[ویرایش]

مسئولان فرهنگی در ایران در تلاش هستند تا جایگاه مانتو را در پوشش زنان به چادر بدهند. در همین رابطه طرح چادر ملی مطرح گردید و اعلام شد که این چادر برای خانمهایی که قبلاً از مانتو استفاده می‌کردند، طراحی شده‌است.[۱۰] این مسئولان اعلام کرده‌اند که چادرها و مانتوهای طراحی شده توسط آنان پوشش مناسبی برای زنان ایرانی است و می‌تواند الگوی پوشش ایرانی و اسلامی زنان باشد. آنان با برگزاری جشنواره‌هایی در خصوص عرضه مانتو و چادر، بر تغییر ذائقه بانوان به طرح‌های خود تأکید می‌کنند.[۱۱]

از سوی دیگر در سریال‌ها و فیلم‌های ایرانی پخش شده از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، زنان تحصیلکرده با حجاب مانتو و زنان سنتی با حجاب چادر به تصویر کشیده می‌شوند.[۱۲]

امروزه مانتوهایی با طراحی بر اساس لباس‌های سنتی اقوام مختلف مانند مانتو عربی، کرد و لر و بلوچ و حتی با طرح تزئینی اشعاری از شعرای ایران با خط نستعلیق به بازار عرضه می‌شود.[۱۳]

طرح امنیت اجتماعی[ویرایش]

مانتو در طرح امنیت اجتماعی نیز نقشی اساسی داشت. بسیاری از بانوان در این طرح، به اتهام کوتاه بودن مانتو، دستگیر شده[۱۴] و حتی مورد ضرب و شتم قرار گرفتند.[۱۵] در همین رابطه واحدهای تجاری و تولیدی متخلف تعطیل و پلمپ شده‌اند.[۵]

بر اساس ابلاغیه اتحادیه خیاطان تهران، طول قد مانتو برای آنکه به عنوان حجاب محسوب گردد نباید از ۱۰۰ سانتیمتر کمتر باشد و تولید و عرضه مانتوهای کوتاه‌تر ممنوع است.[۵] با این حال، استفاده از مانتو، به قد استفاده‌کننده نیز بستگی داشته و خانم‌های بلندقد حق استفاده از مانتوهای مناسب خانم‌های کوتاه قد را ندارند.[۱۴]

سیاست[ویرایش]

مانتو در سیاست معاصر ایران نیز تأثیراتی داشت. اندکی قبل از انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال ۱۳۸۸، برخی خبرگزاری‌های حامی محمود احمدی‌نژاد، از هدیه دادن ۲۰۰ هزار مانتوی سبز رنگ به ارزش ۴۰ میلیارد ریال توسط فائزه هاشمی به زنان و دختران حامی میرحسین موسوی خبر دادند. این در حالی بود که در انتهای همان خبر، شایعه بودن آن تأکید شده بود.[۱۶] همچنین این خبرگزاری‌ها، دستورالعمل‌های مربوط به رنگ مانتو در اوایل انقلاب ایران را به عنوان سند دستور وضع مقررات ویژه رفت‌وآمد بانوان در دوران نخست وزیری میرحسین موسوی انتشار دادند.[۱۷]

منابع[ویرایش]

  1. لغتنامه دهخدا. «مانتو». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Fashioning the Bourgeoisie, Philippe Perrot, Princeton University Press.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ The French Historical Revolution, Peter Burke, Wiley, Ulick Peter Burke.
  4. Queen of Fashion, Henry Holt and Company.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ روزنامه ابتکار. «مانتو زیر ۱۰۰سانت ممنوع!». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  6. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران. «ساختارشناسی پوشش لباس دانش آموزان از گذشته تا اکنون». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  7. صنایع نیوز. «تغییر مانتو دانش‌آموزان هزینه‌ای غیرضروری برای خانواده‌هاست». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  8. همشهری آنلاین. «مانتو دانش آموزان دختر ابتدایی از امسال طرح دار می‌شود». بایگانی‌شده از اصلی در 28 فوریه 2013. دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  9. خبرگزاری شهر. «مد و پوشش در میان دختران تهرانی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  10. روزنامه سرمایه. «چادر ملی همان مانتو است». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  11. خبرگزاری فارس. «۱۰۰ مانتو و ۲۰ چادر جدید برای بانوان طراحی شد». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  12. خبرگزاری برنا نیوز. «ترسیم حجاب برتر، آنگونه که هست؛». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  13. خبرگزاری آریا. «مانتو با اشعار سعدی». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)[پیوند مرده]
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ روزنامه ابتکار. «باید مانتوی بلندتر تنت کنی!». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۸ آوریل ۲۰۱۴. دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  15. خبرنگار. «نامه سرگشاده خبرنگار خانم روزنامه اعتماد خطاب به فرمانده نیروی انتظامی». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ ژوئیه ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  16. سحر نیوز. «۲۰۰ هزار مانتوی سبز هدیه فائزه هاشمی به موسوی». بایگانی‌شده از اصلی در ۶ ژوئن ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  17. بوشهر نیوز. «اسناد دستور میرحسین دربارهٔ آستین بلندمردان وتعیین مانتوی خانم‌ها». دریافت‌شده در ۲۱ oct ۲۰۰۹. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)