پوشاک لکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

لباس لکی (به لەکی: " پِرتاڵ " و یا " دوڵنگ ") لباس سنتی لکی برگرفته از فرهنگ، دین و… مردمان لک در گذشته و حال است؛ و از نمادهای مهم مردم لک می‌باشد. کاربرد این پوشاک در بین مردم لک به قدری فراگیر بوده است که اشعاری هم به این مضمون سروده‌اند.

این لباس بر حسب شغل و فصل‌های سال و سن افراد دچار دگرگونی می‌شود.[۱][۲][۳][۴]

ئه‌رێ باڵاێ به‌رز شاێ باڵاێ به‌رزان هه‌ر تۆ هاینەی هوول هڵهه ئو له‌رزان

 استعاره به : کلنجه و گلونی و سکه های که از آن آویزان شده اند و همچنین خلخال پا و دستبند های خاصی که داشته اند

لباس مردانه[ویرایش]

  • کلاه (به لکی: کلاؤ): جنس این کلاه از نمد است.
  • سِتِره: تنی پوشی بلند که تا پشت زانوها امتداد دارد. این تن‌پوش را می‌توان یک پالتو محلی دانست. امروزه به سبک کت و شلوار غربی یقه و سر آستین‌های آن دوخته می‌شود.
  • شال: بر روی ستره بسته می‌شود.
  • شاوال shawoal:پایپوش مردان لک چیزی شبیه شلوار فارسیست با دوختی ساده وبدون جیب؛ و دمپاهای چین چین وبسیار دوخت.
  • گیوه: نوعی کفش که از جنس نخ می‌باشد.
  • قوه: همان قبا فارسی که در گذشته از اجزا مهم لباس لکی بوده است.
  • چوخا: به همان سبک چوخای بختیاری است البته تفاوت‌های جزئی در اندازهٔ خطوط دارد.

شعری در وصف ستره:

یاران کیِ دییِ کُر ویِ رنگینی سترهٔ لطیفی، شالیِ گلونی

لباس زنانه[ویرایش]

  • هَراتی یا گُلوَنی: نوعی روسری می‌باشد که مردان و زنان لک بر سر می‌بندند. این روسری در رنگ‌های مختلف تولید می‌شود، اما عامه پسند آن با زمینهٔ سیاه و گل‌های سفید؛ قرمز یا بنفش تزئین می‌شود. اندازهٔ هَراتی بزرگتر از لَچَک است.
  • لَچَک (به لکی=له‌چێک): نوعی روسری و لچک که بانوان به سر می‌گذارند.[۲]
  • کِراس: پیراهن بلندی که تا مچ پا را می‌پوشاند.. کراس در رنگها ی مختلف با گلهای زیبا دوخته می‌شود. در گذشته این نوع پیراهن لکی با نام پارچه خوانده می‌شد.
  • کُلنجه یا سرداری: لباس سنتی زنان لک است که بر روی لباسهای دیگر پوشیده می‌شود. علت نامگذاری‌آن به سرداری این است که شبیه لباس رویین سرداران بزرگ بوده است و”ی” آن”ی”نسبت است. این لباس کلاً از مخمل با رنگهای شاد وزیبا تهیه می‌شود. طوری دوخته می‌شود که همانند پالتو تا زیر زانوها را بپوشاند. قسمتهای سر دست ویقه از مخملی رنگی که با مخمل اصلی در تضاد نباشد. این لباس مخصوص جشنها ومهمانیها ومراسم رسمی بوده است. هم اکنون فقط در مراسم عروسی از زنان لک آن را می‌پوشند.

شعری فولکور در وصف سرداری و کلنجه:

سه‌رداری مه‌خمه‌ل کۆله‌نجه زه‌رّین هر گوا کوگی کی داته سیِ گه‌رّین
  • لرزونه: شی زینتی است که از سکه و گوی ومهره وتعدادی هلهله درست می‌شود. این وسیله به گلونی آویزان می‌شود.

پانویس[ویرایش]

  1. عسکری عالم، علیمردان. ادبیات شفاهی قوم لَک. آرون، ۱۳۸۸، صفحه ۸۱. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ پهلوانی، لیلا. مستندنگاری البسه محلی لرستان. اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی استان لرستان – معاونت صنایع دستی، بهار ۱۳۹۲. 
  3. رشیدی مفرد، ناهید. گزارش تکمیلی مردم نگاری شهرستان الشتر. پژوهشکده مردم شناسی اداره کل میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی استان لرستان، تیر - مرداد ۱۳۸۵. 
  4. مهدی زینی. «پوشش سنتی مردم لک». 

جستارهای وابسته[ویرایش]