کدیفیکاسیون
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
کدیفیکاسیون (به فرانسوی: Codification) اصطلاحی است که فرایند طبقه بندی و تدوین و همین طور نتیجه و محصول این اقدامات را توضیح میدهد. این اصطلاح بیشتر در اشاره به گردآوری متون حقوقی و نظم و ترتیب بخشیدن به قواعد مرتبط با یک موضوع مشخص و قرار دادن آن در دل یک مجموعه مدون به کار می رود. که این مجموعه در اصطلاح کد (قانون جامع یا قانون نامه) نامیده میشود[۱].
[ویرایش] نام
اصطلاح کدیفیکاسیون از عبارت لاتین (Codicem Farcere) به معنی تدوین کد گرفته شده و در فارسی به معادل های متفاوتی چون گردآوری قوانین، تنقیح قوانین و مقررات، جمع آوری و طبقهبندی قوانین، تدوین قوانین جامع[۲] و ... ترجمه شده است. البته این اصطلاح در حقوق رومی ژرمنی تحولات گوناگونی را پشت سر گذاشته و در زمانهای گوناگون متبادر کننده مفاهیم متفاوتی بودهاست، وضعیتی که در مورد اصطلاح کد نیز به نحو خفیف تری وجود دارد.
[ویرایش] تاریخچه
کاربرد کدیفیکاسیون در معنای امروزین آن به جرمی بنتام حقوقدان انگلیسی باز میگردد که در سال ۱۸۱۵ ضمن ارائه طرح «ایحاد بدنه کامل قانوگذاری» از آن استفاده کرد. البته اصطلاح کد از اواخر قرن سوم میلادی در ادبیات حقوقی اروپا برای توصیف محصول گرداوری حقوق موجود (به فرانسوی: Droit existant) یعنی مجموعه قوانینی که معمولا به شکلی مشابه با کتاب عرضه میشدند، بهکار میرفت.
شاید نخستین نمونه این پدیده را بتوان چهار هزار سال پیش در امپراتوری اموریان حاکم بر میان رودان یافت؛ قانون جامع حمورابی که مجموعهای از فرامین لازمالاجرا بود و به دستور حمورابی بر روی سنگی حک شده و در گذرگاه اصلی آمد و شد مردم در شهر بابل قرار داده شده بود.
در امپراتوری روم کدهای گریگورین و هژمونین که در ۴۳۸ به دستور تئودوز دوم تهیه شدند، تلاشها ابتدایی این امپراتوری برای حل مشکل ابهام و پیچیدگی حقوق به واسطه تعارض مقررات و در نتیجه عدم امنیت حقوقی بودند. این قانون جامع تأسیسات حقوق پراکنده را از کتابها و عناوین مختلف برداشته و آنها را بر اساس یک پلان روشمند طبقه بندی میدادند.
[ویرایش] منابع
- ↑ دومینیک بوردو. تدوین قوانین جامع در حقوق فرانسه؛ تاریخچه، اهداف و نتایج. احمد اختیاری، فصلنامه گواه، پائیز ۸۶، شماره ۱۰، ص ۵۸
- ↑ از دکتر عباس کریمی
