طحال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سپرز)
پرش به: ناوبری، جستجو
طحال
Illu spleen.jpg
Spleen
Horse spleen laparoscopic.jpg
لاپاراسکوپی view of a horse's spleen (the purple and grey mottled organ)
لاتین splen, lien
فهرست گری subject #278 1282
سرخ‌رگ Splenic artery
سیاه‌رگ سیاهرگ طحالی
عصب Splenic plexus
پیش‌ساز Mesenchyme of dorsal mesogastrium
در سرعنوان‌های موضوعی پزشکی Spleen

طَحال (واژهٔ فارسی اصل: اِسپُرز[۱]) عضوی از دستگاه تورینه‌ای-پوششی (دستگاه رتیکولو اندوتلیال) است که در افراد بالغ در یک چهارم فوقانی چپ شکم واقع شده‌است و از طریق لیگامان طحالی کلیوی به کلیه و توسط لیگامان طحالی معدی به معده متصل شده‌است.

وظایف طحال[ویرایش]

۱.کنترل کیفیت سلول‌های قرمز خون از طریق برداشتن گلبول‌های قرمز مسن و مختل در پولپ قرمز.

۲.ساخت آنتی بادی در پولپ سفید.

۳.برداشت باکتری‌ها و سلول‌های خونی پوشیده شده توسط پادتن از جریان خون.

۴.ذخیرهٔ سلول‌های قرمز و سایر عناصر شکل گرفته (البته این کارکرد فقط در حیوانات خاصی مثل سگ‌ها و اسب‌ها وجود دارد).

افزایش فعالیت‌های طبیعی فوق به بزرگی طحال می‌انجامد.

طحال در دوران مختلف زندگی وظایف کاملاً متفاوتی را بر عهده می گیرد. در دوران جنینی و در ماه های پنجم تا هشتم بارداری، طحال به عنوان یک مرکز خون ساز عمل می کند و گلبول های سفید و قرمز خون را می سازد. پس از تولد، با انتقال مراکز خون سازی به مغز استخوان، این فعالیت طحال خاموش می شود. در عین حال، قابلیت تبدیل به بافت های خون ساز همواره در طحال باقی می ماند و در برخی بیماری ها که با درگیرکردن مغز استخوان، باعث مهار ساختن سلول های خونی می شوند، سلولهای طحال مجدداً شروع به فعالیت خونسازی می کنند. این فعالیت، معمولاً فاقد ارزش بالینی است و تنها موجب بزرگ شدن بیش از حد طحال و بروز عوارض ناشی از آن می شود. در دوران پس از تولد و در سنین کودکی، طحال یک منبع عمده و محل استقرار سلول های لنفوسیتB محسوب می شود و نقش مهمی را در پاسخ های ایمنی بدن ایفا می کند. لنفوسیت هایB که در طحال استقرار یافته اند، در پاسخ به میکروب ها و عوامل خارجی، شروع به ترشح پادتن یا آنتی بادی می کنند. سلول های ماکروفاژی که در طحال استقرار یافته اند، نقش پاک کننده خون از سلول های غیر طبیعی را بر عهده دارند. گلبول های قرمز دارای اشکال غیر طبیعی یا آنهایی که بیش از اندازه پیر شده اند و همچنین پلاکت های غیر طبیعی، توسط طحال از گردش خون برداشته می شوند. در هر روز، ۲۰ میلی لیتر گلبول های قرمز فرسوده توسط طحال جمع آوری و از گردش خون خارج می شوند. به طور طبیعی، یک سوم از کل پلاکت های بدن، در طحال ذخیره شده اند و در موارد لزوم، می توانند به گردش خون وارد شوند.

ساختمان طحال[ویرایش]

طحال از پولپ سفید و پولپ قرمز تشکیل شده‌است. پولپ سفید ماهیت لنفوییدی دارد و حاوی قسمت‌های زیر است:

  1. فولیکولهای سلول B
  2. ناحیهٔ حاشیه‌ای در اطراف فولیکول‌ها
  3. نواحی انباشته از سلول‌های T که آرتریولها را می‌پوشاند.

پولپ قرمز از سینوسها و طناب‌های پولپ تشکیل شده‌است. طحال در گردش پورت واقع شده‌است یعنی خون آن به ورید پورت می‌ریزد.علت این امر مشخص نیست اما شاید فشار خون پایین‌تر سبب آهسته‌تر شدن جریان خون شده و به این ترتیب آسیبی را که به اریتروسیتها وارد می‌شود به حداقل می‌رساند. جریان خون شریان طحالی ۱۵۰ سی‌سی بر دقیقه‌است.

بیماری‌های طحال[ویرایش]

  • بزرگ‌طحالی: بزرگ شدن بیش از حد طحال در برخی بیماریها مانند بیماری سیروز کبدی
  • پرکاری طحال: فعالیت بیش از حد طحال
  • بی‌طحالی: نبودن طحال یا فقدان کارکرد آن مثلاً در اثر ترومای به طحال که فرد را به برخی بیماریهای عفونی مانند پنوموکوک آسیب پذیرتر میکند.

نگارخانه[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • طب داخلی هاریسون ۲۰۰۵
  • ویکی‌پدیای انگلیسی