لاله واژگون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
لاله واژگون
Fritillaria montana
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: نهان‌دانگان
(طبقه‌بندی‌نشده): تک‌لپه‌ای‌ها
راسته: سوسن‌سانان
تیره: سوسنیان
زیرخانواده: لیلی‌اوئیده
سرده: Fritillaria
L.
گونه (زیست‌شناسی)

در حدود ۱۰۰ گونه دارد.

لالهٔ واژگون (Fritillaria) نام یک سرده از راستهٔ سوسن‌سانان است.

عمر این گیاه بسیار کوتاه است. گل‌دهی آن از اوایل اردیبهشت آغاز می‌شود و در فصل بارش پایان می‌یابد. لالهٔ واژگون از گیاهان علفی پیازدار و چندساله‌ است که تا کنون ۱۵ گونهٔ آن در ایران شناسایی شده‌ است. گونهٔ زرد کم‌رنگ متمایل به لیمویی این گل‌ها موسوم به لاله گرگانی بین ۵۰ تا ۸۰ سانتی‌متر ارتفاع دارد.[۱]

پیاز این گیاه به علت وجود موادی موسوم به آلکالوئیدهای ایمپریسین و فرتیسین مسکن درد است.[۲]

تاکنون شصت گونه از از این گیاه شناخته شده‌ است. پیاز آن به صورت یک غدهٔ متورم، گوشت‌دار بوده و دارای مقدار زیادی نشاسته و چندین عامل دارویی است و اگر تازه باشد، سمی بوده و قابل خوردن نیست، ولی در چین سمیت آن را گرفته و در آشپزی از آن استفاده می‌کنند.[۳]

لاله واژگون کله‌ماری گونه‌ای که در در اروپا می‌روید.

در اسطوره‌ها[ویرایش]

لالهٔ واژگون یا لالهٔ نگونسار، هم در نقش سرستون‌های ساسانی‌ها و هم در موزهٔ طاق بستان در کنار نقش پادشاه ساسانی دیده می‌شود. گویند این گل در آن زمان که گلوی سیاووش با تیغ تیز گرسیوز آشنا می‌شد، شاهد ماجرا بود. از پس آن اندوه، گل‌‌گونه رخ، سر به زیر افکند تا آرام آرام اشک بریزد بر بی‌گناهی سیاوش.[نیازمند منبع]

چو سرو سیاوش نگون‌سار دید سراپردهٔ دشت خون‌سار دید
بیفکند سر را ز انده نگون بشد زان سپس لالهٔ واژگون

در ایران[ویرایش]

دشت لاله‌های واژگون در استان چهارمحال و بختیاری مشهورترین دشت لالهٔ ایران است که در اواخر فروردین و اوایل اردیبهشت به گل می‌نشیند. گونه‌ای از لالهٔ واژگون که در این دشت می‌روید، بسیار نادر است و در یک اثر طبیعی ملی به شمار می‌آید. دشت لاله‌های واژگون فریدون شهر و اقلید نیز، دیگر دشت لالهٔ ایران است. از مناطق دیگر در ایران، در غرب استان اصفهان، شهر ایوان، شهر ایلام، شهر خوانسار و منطقه بوئین میاندشت است که لاله‌های زیادی دارد. در شهرستان الیگودرز نیز دشت وسیعی مشهور به دشت لاله‌ها وجود دارد که در اردیبهشت ماه، زیبایی لاله‌های واژگون آن چشم‌نواز است. در منطقهٔ دیگری از همین شهرستان یعنی در میان کوه‌های ویلو و ویلک، واقع در شمال روستای گندمینه (حد فاصل استان‌های اصفهان و لرستان) نیز در چند سال اخیر مملو از لاله‌های واژگون بود ولی متأسفانه امروزه به طور کامل از میان رفته‌اند.

  • در برخی نقاط ایران، این گیاه را اشک مریم یا لالهٔ اشک می‌خوانند. وجه تسمیه چنین نامی به داستان‌های اسطوره‌ای بازمی‌گردد. این که این لاله، شاهد مرگ سیاوش بوده و از غصه این اتفاق سربه زیر شده و اشک می‌ریزد. اشک‌های لالهٔ واژگون در حقیقت شیرهٔ بی‌رنگی هستند که در درون لاله قرار دارند و گاهی به سمت پائین سرازیر می‌شوند.[۴]

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. خبرگزاری میراث فرهنگی، بازدید: آوریل ۲۰۰۹.
  2. روزنامه آفتاب یزد، بازدید: آوریل ۲۰۰۹.
  3. گوناگون، بازدید: آوریل ۲۰۰۹.
  4. طبیعت گردی اسپیلت، لاله‌های واژگون کوهرنگ.
  5. The British Herbal

منابع[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ لاله واژگون موجود است.
جستجو در ویکی‌نبشته متن مقاله‌ای مرتبط در 1911 Encyclopædia Britannica در ویکی‌نبشتهٔ انگلیسی موجود است.