بانک شاهی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ساختمان بانک شاهی
بانک شاهی ایران.jpg
نام ساختمان بانک شاهی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان تهران
شهرستان تهران
اطلاعات اثر
کاربری بانک
کاربری کنونی بانک
دیرینگی قاجاریه
دورهٔ ساخت اثر ناصرالدین شاه
بانی اثر ملکه ویکتوریا
مالک فعلی اثر بانک تجارت
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت 7440
تاریخ ثبت ملی 12/11/1381

بانک شاهی ایران به عنوان اولین بانک ایران بشمار می‌آید که در سال ۱۸۸۹ با فرمان سلطنتی ملکه ویکتوریای بریتانیا و به امتیاز دولت ایران تاًسیس گردید. این بانک سالها بعد به بانک بریتانیایی خاورمیانه (BBME) تغییر نام داد و امروزه به نام بانک اچ‌اس‌بی‌سی خاورمیانه شناخته می‌شود[۱].

تاریخچه[ویرایش]

نمونه‌ای از اسکناس‌های چاپ شده در بانک شاهی

رویتر انگلیسی با اعطای وام به ناصرالدین شاه قاجار امتیازات بزرگی از وی گرفت که یکی از آنها حق تاسیس بانک بود. در سال ۱۲۶۷ هجری، امتیاز اول لغو شد و امتیاز دیگری به مدت ۶۰ سال که اساس آن تشکیل بانک شاهی و انحصار انتشار اسکناس بود به وی اعطا گردید. این بانک که مقرش لندن و تابع قوانین انگلستان بود، از سال ۱۲۶۹ با فرمان سلطنتی ملکه ویکتوریا، کار خود را آغاز کرد و اولین اسکناس بانکی را در ایران منتشر نمود. بانک شاهنشاهی تا سال ۱۳۰۹ به فعالیت خود در زمینه نشر انحصاری اسکناس ادامه داد. در این سال توسط رضاشاه پهلوی امتیاز حق انحصاری نشر اسکناس از سوی دولت ایران به مبلغ ۲۰۰ هزار لیره خریداری و به بانک ملی ایران واگذار شد.[۲]

ساختمان بانک شاهی[ویرایش]

ساختمان بانک شاهی در میدان توپخانه

این بنای تاریخی که تنها میراث ارزشمند باقی مانده از بدنه‌های میدان توپخانه قدیم است، دارای طرحی یگانه بوده و استفاده از عناصر تزیینی معماری ایران، همانند کاسه سازی در نیم گنبد سر در ورودی، کاشیکاری و گچبری را می‌توان از ویژگی‌های برجسته آن شمرد. هم چنین وجود ستون‌های رفیع در فضای داخلی بانک و تلفیق هنرمندانه آن با دوره‌های تیزه دار و استفاده از چوب در پوشش سقف، ترکیبی موزون را پدید آورده‌است که شکوه و عظمت معماری هخامنشی را به بیننده یادآوری می‌کند. کاشی کاری سر در توسط استاد حسین کاشی پز انجام شده است. [۱].

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «تخریب بانک شاهی به علت گذر مترو ثابت شد»(فارسی)‎. خبرگزاری میراث فرهنگی، ۱۱۹ اسفند ۱۳۸۳. بازبینی‌شده در ۲۵ فروردین ۱۳۸۸. 
  2. سیمین روشن. «لغو امتیاز دارسی، انعقاد قرارداد ۱۹۳۳»(فارسی)‎. سرگذشت امتیازنامه دارسی؛ آغاز و انجام. وبگاه بی‌بی‌سی فارسی، ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۷. بازبینی‌شده در ۳۱ اردیبهشت ۱۳۸۷.