سکه

سکه هخامنشی ۴۹۰ سال پیش از میلاد

سکه یک تکه کوچک از فلز، معمولا" دایره وار و تخت، معتبر شده توسط یک دولت برای استفاده در داد و ستد اقتصادی یک جامعه‌است. جننس فلز سکه در گذشته از طلا، نقره و مس بود اما امروزه بیشتر از ترکیبات نیکل استفاده می‌شود. کاربرد طلا و نقره امروزه بیشتر در زمینه سکه‌های یادبود است.

تاریخچه پول فلزی و سکه

کهن‌ترین پول فلزی کشف شده در جهان در موهنجودارو (در پاکستان فعلی) بدست آمده‌است که حدود ۵۰۰۰ سال پیش تهیه شده‌است. در شوش در جنوب غربی ایران حلقه‌های متعلق به ۴۰۰۰ سال پیش در کشفیات باستان‌شناسی فرانسویان بدست آمده‌است. کهن‌ترین سکه یافت شده در جهان متعلق به سناخریب پادشاه آشور است که حدود ۲۷۰۰ سال پیش تهیه شده‌است. در همین حدود (۲۷۰۰-۲۶۰۰ سال پیش) در لیدیه (واقع در ترکیه کنونی) سکه‌های از جنس الکتروم ضرب شد. سکه‌های که شاهنشاه لیدیه رواج داد بنابر نام شاهنشاه یعنی کرزوش به کرزویید (کرزوسی) معروف گشت. بعد از فتح لیدیه توسط کورش بزرگ سردار ایرانی این سکه‌های در ایران آنزمان (۲۵۵۰ سال پیش) رواج یافت. در زمان داریوش بزرگ وی سکه‌های دریک طلا و شِکِل نقره ضرب کرد.

سکه یادبود روز مادر، با نقش نیمرخ رضا شاه پهلوی و ملکه مادر، سال ۱۳۵۵

نام گذاری سکه‌ها

• لقب حاکم:شاهی، قران، ریال(سلطنتی برگرفته از royal)
• نام حاکم:یمینی(یمین الدوله محمود غزنوی) دَریک(داریوش هخامنشی)، عباسی(شاه عباس صفوی)، پهلوی(رضا شاه پهلوی)
• نام شهر:نیشابوری، لاری، مکی، فلوری
• جنس سکه:فضی(نقره‌ای) آئوروس(طلایی)
• رنگ سکه:آقچه(سفید) پول سیاه(مسی)
• نقش روی سکه:تیرانداز(نقش دریک هخامنشی)
• اجزا و اضعاف سکه:ربعی، بیستی، تومان(ده هزار)

سکه‌های یادبود

سکه‌های یادبود سکه‌هایی هستند که در مناسبت‌های مذهبی و سیاسی خاص یا در گرامی‌داشت چهره‌های علمی و فرهنگی هر کشور ضرب می‌شوند. سکه‌های یادبود می‌توانند در قالب سکه‌های رایج کشور یا به صورت سکه‌های نقره و طلای یادبود که در گردش نیستند باشد.

سکه‌های مصنوعی ۲۵۰ ریالی در سفره هفت‌سین در ایستگاه راه آهن تهران - نوروز ۱۳۹۰

سکه‌های یادبود در گردش ضرب شده از سال ۱۳۲۰ هجری خورشیدی تا ۱۳۵۷:
سکه یک ریالی (FAO) در سال‌های ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ و ۱۳۵۲ و ۱۳۵۳.
سکه ده ریالی (FAO) سال ۱۳۴۸.
سکه‌های ۱ و۲ و۵ و ۱۰ و ۲۰ ریالی پنجاهمین سال سلطنت پهلوی ۱۳۵۵. (روی سکه‌ها تاریخ ۲۵۳۵ شاهنشاهی ضرب شده‌است).
سکه ۲۰ ریالی بازی‌های آسیایی تهران ۱۳۵۳.
سکه ۲۰ ریالی (FAO) سال ۱۳۵۶ و ۱۳۵۷.
سکه ۲۰ ریالی یادبود پنجاهمین سالگرد تاسیس بانک ملی ایران (شهریور ۱۳۵۷).

نگارخانه

• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 

جستارهای وابسته

• سکه بهار آزادی
• اسکناس‌های ریالی ایران
• سکه شناسی ایرانی
• سکه‌های ایران

منابع

• سکه‌های شاهان ایران، جمال ترابی طباطبایی، تبریز
• سکه‌ها:آیینه گذشته‌ها، محسن جعفری مذهب، تاریخ شناسی (کتاب درسی دوره پیش دانشگاهی) ۱۳۷۴
• مشکل رو و پشت سکه‌های اسلامی، محسن جعفری مذهب، باستانشناسی و تاریخ، شمارة ۲۱-۲۲ ۱۳۷۶
• Wikipedia contributors, "Coin," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Coin&oldid=187448297 (accessed February 1, 2008).

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ سکه موجود است.