مفصل زلاله‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مفصل زلاله‌ای
907 Synovial Joints.jpg
ساختار مفصل زلاله‌ای
909 Types of Synovial Joints.jpg
انواع مفصل زلاله‌ای ساعتگرد از بالا به پایین: مفصل توپی، مفصل لقمه‌ای، مفصل لغزنده، مفصل زینی، مفصل لولایی و مفصل پاشنه‌ای.
جزئیات
لاتین junctura synovialis
شناسه‌ها
واژگان آناتومی A03.0.00.020
اف‌ام‌اِی 7501
واژگان کالبدشناسی

مَفصل زلاله‌ای یا مفصل سینوویال (به انگلیسی: Synovial joint) مفصل ویژه‌ای است که امکان حرکت نسبتاً آزاد استخوان‌ها را فراهم می‌کند و در پوشینهٔ مفصلی قرار دارد که زلاله را در بر می‌گیرد[۱] مفصل‌های اطلسی‌محوری، شانه، آرنج، بندهای انگشت، ران و زانو از نمونه‌مفصل‌های زلاله‌ای هستند.

مفصل‌های زلاله‌ای رایج‌ترین نوع مفصل در بدن انسان است. این مفصل‌ها قابلیت تحرک بسیاری دارند و حرکت آزاد بخش‌های مختلف بدن را تسهیل می‌کنند و به این خاطر به آنها مفاصل متحرک (دیارتروتیک، از نوع دیارتروز Diarthrosis) هم گفته می‌شود. مفصل‌های زلاله‌ای تورفتگی‌های پر شده با ماده زلاله‌ای دارند که مفصل را روغن‌کاری می‌کنند و نقشه ضربه‌گیر را نیز برای آنها ایفا می‌کند.[۲]

مفصل زلاله‌ای قسمتی از دستگاه اسکلتی است که تحرک بیشتر و ساختمان پیچیده تری نسبت به مفاصل دیگر (یعنی مفاصل رشته‌ای و غضروفی) دارد. این مفاصل در حرکات روزمره موجودات به خصوص انسان اهمیت بسزایی دارند.

اجزای مفاصل زلاله‌ای[ویرایش]

مفاصل زلاله‌ای یا دیارتروز[۳] دارای ویژگی‌های خاصی هستند که شامل موارد زیر است:

انواع مفاصل زلاله‌ای[ویرایش]

مفاصل زلاله‌ای ازنظر شکل سطوح مفصلی عبارتنداز:

انواع حرکات[ویرایش]

مفاصل زلاله‌ای که بیشتر مفاصل بدن را تشکیل می‌دهند، ازنظر شکل متنوع بوده، بنابراین براساس نیاز آن مفصل دارای حرکت یا حرکات خاصی هستند که می‌تواند درارتباط با موارد زیر باشد:

درجات آزادی حرکت[ویرایش]

مفاصل زلاله‌ای براساس درجات آزادی حرکت به سه گروه تقسیم می‌شوند که شامل موارد زیر است:

  • مفاصل یک‌محوری (Uniaxial). این مفاصل یک درجه آزادی دارند و حرکت فقط در یک سطح انجام می‌گیرد (مانند مفصل آرنج).
  • مفاصل دومحوری (Biaxial). در گروه دو محوری، حرکت در دو سطح و حول دو محور صورت می‌گیرد؛ بنابراین دو درجه آزادی دارند (همانند مفصل مچ دست).
  • مفاصل سه یا چندمحوری (Triaxial or Multiaxial). این مفاصل سه درجه آزادی دارند، چون حرکت در هر سه صفحه انجام می‌گیرد (مانند مفاصل شانه و ران).

پانویس[ویرایش]

  1. واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر دوازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب
  2. 3d4medical: Complete anatomy app. Dublin. 2016
  3. Diarthrosis
  4. Plane
  5. Hinge or Ginglymus
  6. Pivot or Trochoid
  7. Condylar
  8. Saddle-Shaped or Sellar
  9. Ball and socket or Spheroid
  10. Ellipsoid
  11. Flexion-Extension
  12. Abduction-Adduction
  13. Rotation
  14. Internal or External Rotation

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Williams & Warwick. Gray's Anatomy. Thirty-seventh edition. Churchill Livingstone. ISBN 0-443-04177-6