مثانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
مثانه
Urinary system.svg
۱. دستگاه ادراری انسان: ۲. کلیه، ۳. لگنچه، ۴. میزنای، ۵. مثانه, ۶. میزراه.

۷. غده فوق کلیوی
رگ‌ها: ۸. سرخرگ و سیاهرگ کلیه، ۹. بزرگ‌سیاهرگ زیرین، ۱۰. آئورت شکمی، ۱۱. سرخرگ وسیاهرگ ایلیاک مشترک

۱۲. کبد، ۱۳. روده بزرگ، ۱۴. لگن خاصره
Illu bladder.jpg
مثانه مرد
جزئیات
رویان‌شناسیurogenital sinus
سرخرگSuperior vesical artery
Inferior vesical artery
Umbilical artery
Vaginal artery
سیاهرگVesical venous plexus
عصب محیطیVesical nervous plexus
لنفexternal iliac lymph nodes, internal iliac lymph nodes
شناسه‌ها
لاتینvesica urinaria
مشD001743
تی‌اِی۹۸A08.3.01.001
تی‌اِی۲3401
اف‌ام‌اِی15900
دستگاه ادراری بدن و اجزاء آن.

مَثانه (آبدان، پیشابدان، گُمیزدان[۱]) یکی از اعضای دستگاه ادراری است. این عضو مانند کیسه‌ای برای جمع شدن ادرار حاصل از فعالیت کلیه است و جدار آن از ماهیچه و بافت پیوندی ارتجاعی بوده و ماهیچه دتروسور نام دارد. مثانه انسان می‌تواند حداکثر یک لیتر ادرار در خود نگه دارد. لوله باریکی که ادرار را از کلیه‌ها به مثانه می‌بَرَد میزنای نام دارد.[۲]

مثانه نیز ادرار را از طریق لوله دیگری به نام میزراه (پیشاب‌راه) تخلیه می‌کند. میزراه در زنان کوتاه است اما در مردان این مجرا درازتر بوده و از میان غده پروستات و آلت تناسلی گذر می‌کند.[۳]

کارکرد[ویرایش]

ادرار به‌طور پیوسته در کلیه بوجود آمده و از راه اورِتِر یا حالب به مثانه هدایت و در پایان از مثانه توسط اورترا یا پیشابراه دفع می‌شود. در انسان طبیعی، کنترل ادرار ارادی بوده و به ارتباط بین قشر مخ، ساقه مغز، نخاع و مثانه بستگی دارد. جاییکه مثانه به اورترا یا پیشابراه می‌رسد ماهیچه‌ای به‌نام اسفنکتر خارجی قرار دارد. وقتی حجم ادرار در مثانه به ۴۰۰ میلی لیتر برسد فرد احساس دفع ادرار پیدا کرده و مثانه برای بیرون راندن ادرار منقبض و اسفنکتر رها می‌شود.

سامانه عصبی[ویرایش]

تغذیه شبکه عصبی مثانه از راه اعصاب لگنی و از راه ارتباطی شبکه ساکرال با نخاع است. هر دو اعصاب حسی و حرکتی از راه اعصاب لگنی به مثانه می‌رسند. اعصاب حسی پس از درک کشش و اتساع دیواره مثانه به ساقه مغز پیام فرستاده و سپس اعصاب حرکتی از نوع پاراسمپاتیک از راه اعصاب لگنی به عضله دتروسور مثانه می‌روند. در همین حال رشته‌های سوماتیک عصبی حرکتی-اسکلتی نیز از طریق عصب پودندال به اسفنکتر می‌رود تا در کنترل ادرار شرکت کند.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. http://www.vajehyab.com/amid/%DA%AF%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%AF%D8%A7%D9%86
  2. فرهنگ فارسی معین بایگانی‌شده در ۱۴ فوریه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine، سرواژهٔ میزنای.
  3. سرطان مثانه چیست؟ در: تبیان، بازدید: اکتبر ۲۰۰۸.