پرش به محتوا

رابرت کی. مرتن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
رابرت کی. مرتن
زادهٔ۴ ژوئیهٔ ۱۹۱۰
فیلادلفیا، پنسیلوانیا، ایالات متحده آمریکا
درگذشت۲۳ فوریهٔ ۲۰۰۳ (۹۲ سال)
نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا
محل تحصیلدانشگاه تمپل
پیشهجامعه‌شناس
شناخته‌شده
برای
فرزندانرابرت سی. مرتن (اقتصاددان و برنده جایزه نوبل اقتصاد)
جوایزJohn Desmond Bernal Prize (1982)
نشان ملی علوم (1994)

رابرت کینگ مرتن (به انگلیسی: Robert K. Merton)؛ (۴ ژوئیه ۱۹۱۰ در پنسیلوانیا-۲۳ فوریه ۲۰۰۳ در نیویورک) از جمله کسانی بود که در توسعه علم سنجی نقشی مهم ایفا کرد. او در مقام یکی از دانشمندان حوزه جامعه‌شناسی علم به حوزهٔ علم سنجی وارد شد و با دیدگاه جامعه شناسانهٔ خود، علم سنجی را تحت تأثیر خویش قرار داد.

از میان مشهورترین نظریه‌های او دربارهٔ علم و اندازه‌گیری آن، باید به «اثر متیو» و «نظریه استناد» او اشاره کرد که به منزله «نظام پاداش» یا «رواج علم» مطرح است.

شاید بتوان اظهارکرد که ارائه شاخص «اثر متیو» از جانب مرتن، بیش از سایر دستاوردهای او به چشم می‌آید؛ این شاخص به نوعی نشان دهنده میزان اثربخشی تولیدهای علمی یک فرد، یک مؤسسه یا یک کشور است.[۱]

همچنین رابرت کی. مرتن در سال ۱۹۴۲ در مقاله «ساختار هنجاری علم» رویکرد کارکردگرایانه دربارهٔ اجتماع علمی را پایه ریزی کرد و معیارهای حاکم بر رفتارهای دانشمندان را مورد بررسی قرار داد. به نظر مرتون دانشمندان در رفتارهای علمی خویش چهار هنجار عام‌گرایی؛ اجتماع‌گرایی؛ بی طرفی علمی؛ و شک سازمان یافته را رعایت می‌کنند. این دید از هنجارها و اخلاقیات عم مورد انتقاد سایر جامعه شناسان قرار گرفت و مرتون نیز در مقاله «ابهام دانشمندان» در سال ۱۹۶۳ دو هنجار جدید به آن‌ها افزود. یک اصالت / نوآوری و دیگری فروتنی / تواضع.[۲]

کتاب شناسی

[ویرایش]
  • ۱۹۳۸. "علم، فناوری و جامعه در انگلستان قرن هفدهم." اوسیریس .[۳][۴]
    • این نشریه، مرتون را در میان مورخان علم به خوبی شناخته شده کرد. این اثر به شدت تحت تأثیر روایت مارکسیستی معروف بوریس هسن در سال 1931، "ریشه‌های اجتماعی-اقتصادی اصول نیوتن" بود که او در مقاله‌ای با عنوان "علم و اقتصاد انگلستان قرن هفدهم" از آن دفاع کرد.[۵] با این حال، مرتون همچنین تحلیل هسن از عوامل تعیین‌کننده تکنولوژیکی حوزه‌های تحقیق علم قرن هفدهم را با مطالعه‌ای در مورد تأثیر دین (به ویژه پروتستانتیسم) بر مشروعیت اجتماعی علم به عنوان یک حرفه تکمیل کرد: به اصطلاح "رساله مرتن". او همچنین با آشکار کردن چگونگی تأثیر مشکلات نظامی بر برنامه‌های تحقیقاتی انجمن سلطنتی، از استدلال‌های هسن حمایت کرد.
  • ۱۹۳۸. "ساختار اجتماعی و آنومی." نشریه جامعه‌شناسی آمریکا 3:672–82.[۶]
  • ۱۹۳۸. «ساختار اجتماعی و آنومی». نشریه جامعه‌شناسی آمریکا ۳:۶۷۲–۸۲.[۷]
  • ۱۹۴۲. «ساختار هنجاری علم»
  • ۱۹۴۹. نظریه اجتماعی و ساختار اجتماعی (اصلاح و گسترش یافته در ۱۹۵۷ و ۱۹۶۸)
  • ۱۹۶۵. بر شانه‌های غول‌ها: یک پی‌نوشت شاندین
  • ۱۹۷۳. جامعه‌شناسی علم
  • ۱۹۷۶. دوگانگی جامعه‌شناختی
  • ۱۹۷۹. جامعه‌شناسی علم: خاطرات اپیزودیک
  • ۱۹۸۵. جورج سارتون: خاطرات اپیزودیک یک شاگرد سرکش. ایسیس 76(4):470–86.[۸]
  • ۱۹۹۶. «درباره ساختار اجتماعی و علم»، ویرایش‌شده توسط پیوتر استومپکا
  • ۲۰۰۴. «سفرها و ماجراهای سرندیپیتی: مطالعه‌ای در معناشناسی جامعه‌شناختی و جامعه‌شناسی علم»

جستارهای وابسته

[ویرایش]

پانویس

[ویرایش]
  1. ↑ نوروزی چاکلی، عبدالرضا (۱۳۹۰)، آشنایی با علم سنجی (مبانی، مفاهیم، روابط و ریشه‌ها)، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، مرکز تحقیق و توسعهٔ علوم انسانی؛ دانشگاه شاهد، مرکز چاپ و انتشارات، ص ۱۳۰ و ۱۳۱.
  2. ↑ قانعی‌راد، محمد امین و فرهاد خسرو خاور (۱۳۹۰)، "ذهنیت‌های پژوهشگران برجسته علوم پایه دربارهٔ اجتماع علمی در ایران"، دو فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، سال سوم، شماره ۴، ص ۱۲ و ۱۳
  3. ↑ Merton, Robert K. 1938. "Science, Technology and Society in Seventeenth Century England." Osiris 4(2):360–62. Bruges: St. Catherine Press. doi:10.1086/368484.
  4. ↑ Merton, Robert K. 2001 [1938]. "Science, Technology and Society in Seventeenth Century England." New York: Howard Fertig, 2001, شابک ‎۹۷۸−۰−۸۶۵۲۷−۴۳۴−۱.
  5. ↑ Merton, Robert K. 1939. "Science and the Economy of Seventeenth Century England." Science & Society 3:3–27.
  6. ↑ Merton, Robert K. 1938. "Social Structure and Anomie." American Sociological Review 3:672–82.
  7. ↑ Merton, Robert K. 1979 [1942]. "The Normative Structure of Science." In The Sociology of Science: Theoretical and Empirical Investigations. Chicago: University of Chicago Press. شابک ‎۹۷۸−۰−۲۲۶−۵۲۰۹۲−۶. Version available to read via Panarchy.org.
  8. ↑ Merton, Robert K. 1985. "George Sarton: Episodic Recollections by an Unruly Apprentice." Isis 76(4):470–86. doi:10.1086/353958. ISSN 0021-1753. JSTOR 233022.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=رابرت_کی._مرتن&oldid=43619444»