جامعه‌شناسی پزشکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

جامعه‌شناسی پزشکی، شاخه ای از جامعه‌شناسی می باشد که تمرکز مطالعات خود را بر پزشکی به مثابه مجموعه ای از پنداره ها و رفتارها قرار می‌دهد. [۱]

جامعه­ شناسی پزشکی و بهداشت، شاخه­‎ای از جامعه­ شناسی بوده و از جدیدترین رشته­‎های تخصصی است، که در آن اموری مانند بهداشت، بیماری و مراقبت­های پزشکی از دیدگاه جامعه ­شناسی مورد تجزیه و تحلیل قرار می­گیرد. تحقیق در تأثیر بیماری­ها بر گروه­‎های انسانی و نحوه دفاع در مقابل آن موضوع جالب توجهی برای جامعه­ شناسی است. توزیع بیماری­ها در میان انسان­ها متفاوت بوده و شناخت و آگاهی نسبت به بیماری در چارچوب الگوهای فرهنگی صورت می­گیرد. به دلیل مداخله عوامل و شرایط اجتماعی در مسیر و جریان درمان، علوم اجتماعی با پزشکی و بهداشت و درمان مشارکت می­‎یابد و پیدایش رشته جامعه­‎شناسی پزشکی ضرورت می­‎یابد.[۲]

به عبارت واضح‌تر، جامعه­‎شناسی پزشکی مطالعه و بررسی تأثیر و تأثرات بین جامعه و پدیده­‎های اجتماعی از یک طرف، و مسایل پزشکی و بهداشتی از طرف دیگر است. این تأثیر و تأثرات دربرگیرنده جهات مختلفی است؛ از جمله عوامل و پارامترهای اجتماعی مؤثر در ایجاد و شیوع بیماری‌ها، عوامل و فاکتورهای اجتماعی مؤثر در شناخت و درمان بیماری‌ها و تأثیرات اجتماعی ناشی از بیماری­ها و درمان آن‌ها.[۳]

جامعه­‎شناسان در جستجوی تعادلی میان دو موضع پزشکی و جامعه­‎شناسی هستند. جامعه­‎شناسی پزشکی به دنبال این است که هم به جامعه­‎شناسی چیزی اضافه شود و هم مشارکتی در حل مسایل پزشکی پدید آید.[۴]

پیامدهای جامعه شناسی پزشکی[ویرایش]

علم پزشکی با تایید بر ماده گرایی، آدمی را از آسمان به اسارت تن در آورده است. جسم و بدن را مسلط بر وجود نموده است و اعتبار حیات را میان انسان و حیوانات به اشتراک گذارده و به این ترتیب، از اعتبار و شأن حیات انسان کاسته و وسعت نگاه او را به اندازه زندگی حاضر و مساوی با حیوانات در نظر می آورد. جهان غیرمادی را از انسان گرفته است و حوزه اختیارات او را در جهان مادی به اقتضائات و نیازهای بدن محدود نموده است. همچنین با حسابگری، بُعد عاطفی را از زندگی ربوده است و با قرار دادن عصیان در مقابل حسابگری، آن را به اقدامی غیرعقلانی و نابخردانه تبدیل کرده است. علم پزشکی با صحه بر فاصله و جدایی میان انسان ها (سالم و بیمار) موجب از بین رفتن وحدت و یگانگی میان انسان ها و یکپارچگی زندگی جمعی آنان شده است.[۵]

شکل­‎گیری جامعه­‎شناسی پزشکی[ویرایش]

جامعه­‎شناسی پزشکی نخستین‌بار به عنوان یک رشته مستقل توسط یک پزشک آلمانی به نام چارلز مک‌اینتایر (Charles Mc.Intire) در سال 1894 پیشنهاد شد، ولی مدت­ها مورد توجه قرار نگرفت، تا اینکه پس از سال 1946 مطالعات آن به نحو جدی دنبال گردید.[۶]

  1. جامعه شناسی پزشکی | انسان‌شناسی و فرهنگ
  2. محسنی، منوچهر؛ جامعه­شناسی پزشکی و بهداشت، تهران، طهوری، 1368، ص2-1.
  3. آرمسترانگ، دیوید؛ جامعه­‎شناسی پزشکی، احمد خزاعی و محمد توکل، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف، 1372، ص11.
  4. محسنی، منوچهر؛ پیشین، ص9.
  5. نویدنیا، منیژه، تاثیر علم پزشکی بر جهان بینی اجتماعی، شهرقانون: سال سوم، شماره 12، زمستان 1393، صفحه 122-119
  6. محسنی، منوچهر؛ پیشین، ص10.


منابع[ویرایش]