کتانجک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کتانجک
Kelp forest.jpg
جنگل کتانجک در کالیفرنیا
طبقه‌بندی علمی
دامنه: یوکاریوتها
فرمانرو: حبابچه‌داران رنگی
شاخه: ناجورتاژکان
رده: قهوه‌ای‌جلبکان
راسته: Laminariales
Migula
تیره‌ها

Alariaceae
Chordaceae
Laminariaceae
Lessoniaceae
Phyllariaceae
Pseudochordaceae

کتانجک[۱] یا اشنه دریایی نوعی جلبک بزرگ است. بر خلاف ظاهر گیاهی‌اش کتانجک را جزء گیاهان طبقه‌بندی نمی‌کنند بلکه آن را در گروه آغازیان (Protista) به‌شمار می‌آورند.

کتانجک‌ها از ردهٔ قهوه‌ای‌جُلبکان[۲] و شاخهٔ ناجورتاژکان[۳] هستند. این گیاه در غرب، معمولاً در خطوط ساحلی اسکاتلند غربی، نروژ و سواحل اقیانوس اطلس در آمریکای شمالی پیدا می‌شود.

ویژگی‌ها[ویرایش]

گیاه اشنهٔ دریایی که بوی تندی دارد، به شکل بادبزن و دارای بافت نازک چرمی شکل می‌باشد. ساقه‌های برگی بادوام این گیاه به رنگ‌های زرد و سبز مایل به قهوه‌ای هستند و طول آنها به یک متر می‌رسد و ساقهٔ اصلی گیاه توسط یک بادکش گرد به صخره می‌چسبند. سرتاسر ساقه‌های برگی، را رگبرگ‌های برجسته‌ای با کیسه‌های هوایی زوجی پوشانیده‌اند. در نوک موجدار ساقه‌های برگی. یعنی محل که ساقه برگی تقسیم می‌شود، حفره‌های کروی شکلی وجود دارد که از لعاب لزج شفافی پر شده‌اند.

ارزش غذایی و زیست‌محیطی[ویرایش]

کتانجک نه تنها یک سبزی خوراکی دریایی سنتی و همچنین یک کود است، بلکه دارای خواص دارویی نیز می‌باشد. اشنهٔ دریایی، منبع اصلی ید یعنی عنصر شیمیایی و مادهٔ معدنی پرارزشی است که غده تیروئید بدان نیاز دارد. متخصصان طب گیاهی. کمپرس اشنهٔ دریایی را برای تسکین درد روماتیسمی مفاصل متورم تجویز می‌کنند.

به خاطر وجود ید و خاصیت غنی آن، کتانجک در بسیاری از سرزمین‌ها به عنوان دارویی برای پیشگیری از گواتر شناخته‌شده‌است. با این همه برخی محققان دریافته‌اند که این گیاه می‌تواند در متعادل کردن یا بازگرداندن غدهٔ متورم پروستات به حالت عادی و نیز برخی اختلالات خاص مردانهٔ دیگر، نقش مهمی ایفا کند. در واقع عملکرد کتانجک بر روی پروستات، در قالب تقویت مواد غذایی مورد نیاز این عضو و میزان گردش خون در بافت‌های آن است.[۴]

اشنه دریایی مانند سایر جلبک‌ها سرشار از مواد معدنی و الیاف است و خاصیت ژل‌گونه آن باعث شده از کتانجک در فراورده‌ای آرایشی و به عنوان ویتامین و خوراک دام هم استفاده شود.[۵]

کتانجک در ژاپن به عنوان سالاد استفاده می‌شود. در حال حاضر در صنعت کشت کتانجک، چین پیشرو است. این کشور در سال ۲۰۱۵ میلادی بیش از هفت میلیون تن کتانجک تولید کرد.[۶]

کتانجک ظرفیت آن را دارد که اسیدیته اقیانوس‌ها را به شدت کاهش دهد. این گیاه به طور طبیعی در آب‌های سرد می‌روید و نیاز به کود ندارد. اشنه دریایی دی‌اکسید کربن زیادی را نیز جذب می‌کند که برای کاستن از اثرات تغییرات آب‌وهوایی مهم است.[۷]

کتانجک خام
مواد مغذی در هر ۱۰۰ گرم (۳٫۵ اونس)
انرژی ۱۸۰ کیلوژول (۴۳ کیلوکالری)
کربوهیدرات‌ها ۹٫۵۷ g
قندها ۰٫۶
فیبر ۱٫۳ g
چربی ۰٫۵۶ g
پروتئین ۱٫۶۸ g
تیامین (ویتامین ب۱) ۰٫۰۵ میلی‌گرم (۴٪)
ریبوفلاوین (ویتامین ب۲) ۰٫۱۵ میلی‌گرم (۱۰٪)
نیاسین (ویتامین ب۳) ۰٫۴۷ میلی‌گرم (۳٪)
پانتوتنیک اسید (ویتامین ب۵) ۰٫۶۴۲ میلی‌گرم (۱۳٪)
اسید فولیک (ویتامین ب۹) ۱۸۰ میکروگرم (۴۵٪)
ویتامین C ۳ میلی‌گرم (۵٪)
ویتامین E ۰٫۸۷ میلی‌گرم (۶٪)
ویتامین K ۶۶ میکروگرم (۶۳٪)
کلسیم ۱۶۸ میلی‌گرم (۱۷٪)
آهن ۲٫۸۵ میلی‌گرم (۲۳٪)
منیزیم ۱۲۱ میلی‌گرم (۳۳٪)
منگنز ۰٫۲ میلی‌گرم (۱۰٪)
فسفر ۴۲ میلی‌گرم (۶٪)
پتاسیم ۸۹ میلی‌گرم (۲٪)
سدیم ۲۳۳ میلی‌گرم (۱۰٪)
روی ۱٫۲۳ میلی‌گرم (۱۲٪)
Link to USDA Database entry
درصدها نسبی‌اند
منبع: پایگاه اطلاعاتی مواد غذایی آمریکا

جستارهای وابسته[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • Wikipedia contributors, "Kelp," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed March 4, 2008).
  1. «کتانجک» [اقیانوس‌شناسی] هم‌ارزِ «kelp»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر یازدهم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۳-۴۵-۶۱۴۳-۶۰۰-۹۷۸ (ذیل سرواژهٔ کتانجک) 
  2. Phaeophyceae
  3. heterokonts
  4. "تاثیر مصرف کتانجک بر درمان گواتر". 2017. الودکتر. Accessed October 30 2017. [۱].
  5. Photograph REBECCA HALE, NGM STAFF. 2017. "This Seaweed Is Good For You—And For The Environment". Nationalgeographic.Com. Accessed October 30 2017. [۲]
  6. همان منبع.
  7. همان منبع.
  • Druehl, L.D. 1988. Cultivated edible kelp. in Algae and Human Affairs. Lembi, C.A. and Waaland, J.R. (Editors) 1988.ISBN 0 521 32115 8.