مریستم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مریستم یا سرلاد مجموعه یاخته‌های جنینی ساخته شده‌اند که تکثیرشان سریع است. چون تمایز یابی در مرحله طویل شدن یاخته رخ می‌دهد، یاخته‌های مریستمی همیشه به حالت مریستمی باقی می‌مانند و رشد نامحدود گیاهان آوندی (تراکئوفیت‌ها) را سبب می‌شوند؛ در مقابل می‌توان گفت که بریوفیت‌ها دارای رشد محدود هستند یا به عبارتی پس از چند ماه کلیه یاخته‌های مریستمی تمایز می‌یابند و رشد آن‌ها به‌طور کامل متوقف می‌شود. یاخته های مریستمی؛ کوچک، چند وجهی، با هسته بزرگ در مرکز می‌باشند، اکثراً بدون واکوئل یا با واکوئل ریز، و فاقد هر گونه اختصاص بافتی می‌باشند. این یاخته‌ها دارای دیواره نخستین نازک و فاقد دیواره پسین می‌باشند، پروتوپلاست دارند، فاقد مواد ذخیره‌ای و کریستالی هستند، دارای میتوکندری به تعداد زیاد و دارای پلاستهای تمایز نیافته می‌باشند. از مهم‌ترین فاکتورهای مؤثر در تقسیم‌بندی یاخته‌های‌مریستمی، موقعیت ومنشأ این یاخته‌ها می‌باشد. یاخته‌ها در گیاه فقط در مریستم‌ها تقسیم می‌شوند.

مریستم‌ها از لحاظ منشأ به مریستم‌های نخستین وپسین تقسیم می‌شوند.

مریستم نخستین: عبارت است از یاخته‌هایی که مستقیماً از تقسیم سلول‌های جنینی به وجود می‌آید. لپه‌ها از تقسیم سلول‌های نزدیک به پرومریستم ساقه به وجود می‌آیند همچنین یاخته‌های ریشه چه و ساقه چه فقط تا زمانیکه دانه جوانه می‌زند فعالند، که این فعالیت سبب خروج ریشه و ساقه از دانه می‌شود، از این مرحله به بعد یاخته‌های پرومریستمی فعال شده و باعث ادامه رشد ریشه و ساقه می‌شود.

مریستم اولیه یا نخستین موجب تشکیل بافت‌های اولیه شده و ساختمان گیاه را به وجود می‌آورد و سبب رشد طولی اندام‌ها می‌شود. مریستم نزدیک به نوک ریشه، مریستم نوک ساقه و مریستم موجود در میان گره برخی گیاهان جزء این گروه از مریستم‌ها می‌باشند. سلول‌های مریستم نخستین و پسین از نظر ساختمانی با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند.

مریستم پسین: در گینومسپرم ها (بازدانگان) و اکثر دیکوت ها (دو لپه ای) و برخی مونوکت ها (تک اپه ای) که دارای ساختمان پسین هستند وجود دارد. مریستم‌های پسین منشأ غیر جنینی داشته و اساساً در نتیجه پدیده تمایز زدایی برخی یاخته‌ها ایجاد می‌شوند.

انواع مریستم های پسین[ویرایش]

مریستم چوب آبکش

مریستم چوب‌پنبه ساز

پی‌نوشت و منبع زیست دهم[ویرایش]

Meristem Mahmoud Reza Ghazi