کربوکسیلیک اسید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

کربوکسیلیک اسیدها دسته‌ای از ترکیب های آلی هستند که یک یا چند گروه عاملی کربوکسیل«COOH-» در آن ها یافت می‌شود.متانوییک اسید HCOOH ساده ترین و اتانوییک اسیدCH3COOH آشناترین آن هاست.کربوکسیلیک اسیدهای سبک (حداکثر تا چهار اتم کربن)به خوبی در آب حل می‌شودولی با افزایش طول زنجیره کربنی از انحلال پذیری آن ها در آب کم می‌شودبه طوری که بسیاری از آن ها در عمل در آب نا محلولند.کربوکسیلیک اسیدها اسید های ضعیفی هستند و بر اثر حل شدن در آب تعدادی از مولکول های آن ها پروتون اسیدی خود را به مولکول های آب می‌دهندو به سرعت به حالت تعادل می‌رسند.

این اسیدها یک،دو یا چند عاملی هستند که به اسید های آلی چند عاملی پلی الکترولیک می‌گویند.

چند نمونه کربوکسیلیک اسید

[ویرایش] نام گذاری به روش کهن

در این روش از نامی که از دیر باز برای آن به کارمی رفته بهره می جویند. مانند :استیک اسید.

این روش امروزه با وجود شمار فراوان ترکیب های آلی کم کاربرد تر شده ولی هنوز در کاربردهای تجاری از همین روش بهره می‌گیرند.

[ویرایش] نام گذاری به روش آیوپاک

برای نام گذاریاسید های تک عاملی به ته نام آلکان پسوند «اوئیک» افزوده شده و سپس نام اسید آورده می‌شود. مانند: «متانوئیک اسید»
برای نام گذاری اسیدهای دو عاملی افزون بر افزودن «اوئیک اسید» به ته نام آلکان پیشوند «دی» نیز به آغاز نام اسید افزوده می‌شود. مانند :«دی بوتانوئیک اسید»

[ویرایش] روش های فرآوری

اکسید کردن آلدهیدها یا الکلها .
ازن کافت آلکن ها.
تخمیر که به ویژه در فرآوری استیک اسید به فراوانی به کار گرفته می‌شود.
...

[ویرایش] کاربردها

اسید های آلی مادهٔ بسیار برجسته و ارزشمند در بدن جانوران است.
چربی ها خود گونه‌ای از کربوکسیلیک اسیدها هستند.
در بسیاری از خوراکی ها ترش مزه اسید آلی می‌باشد و همچنین سرکه ، آبلیمو و آبغوره کربوکسیلیک اسید هستند.
پروتئین ها گونه‌ای از اسید آلی هستند که آمین اسید(اسید آمینه) گفته می‌شوند.
فرآوری استر که از واکنش اسید آلی با الکل به دست می‌آید.
ساخت شویندهها مانند صابون.