گروه عاملی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

گروه عاملی، در شیمی آلی، به گروه‌های معینی از اتم‌های یک مولکول گفته می‌شود که در واکنش‌های شیمیایی ویژه آن مولکول شرکت می‌کنند و سبب رفتار هایی هستند که ماده ای که به آن متصل هستندء از خویش در طول واکنش نشان می دهد. گروه‌های عاملی یکسان در یک مولکول به واکنش شیمیایی یکسان در آن مولکول می‌انجامند.

برای نمونه گروه عاملی آلدهید می‌تواند واکنش کاهش و اکسایش بدهد.

جدول گروه‌های عاملی رایج[ویرایش]

در زیر لیستی از گروه‌های عامل متداول است. در فرمول، نمادهای R و 'R که معمولاً به معنی هیدروژن و یا زنجیره‌های هیدروکربن با هر طول ممکن است، ولی برخی اوقات ممکن است به هر گروه از اتمهای برگردد.

دسته بندی گروه های عاملی[ویرایش]

هیدروکربن‌ها[ویرایش]

گروه‌های عاملی که بر اساس تعداد و طرز قرار گیری پیوندهای پی تفاوت شیمیایی پیدا می‌کند. همهٔ موارد زیر شامل پیوندهای C-H است اما هریک تفاوت‌هایی در نوع واکنش پذیری دارد.

رده شیمیایی گروه فرمول فرمول ساختاری پیشوند پسوند مثال
آلکان آلکیل RH Alkyl آلکیل- -ane methane
اتان
آلکن آلکنیل R۲C=CR۲ آلکن آلکنیل- -ene ethylene
اتیلن
(اتن)
آلکین آلکینیل RC≡CR' آلکین آلکینیل- -yne acetylene
استیلن
(اتین)
مشتقات بنزن فنیل RC۶H۵
RPh
فنیل فنیل- -بنزن کومن
کومن
(۲-فنیل پروپان)
مشتقات تولوئن بنزیل RCH۲C۶H۵
RBn
بنزیل بنزیل- ۱-تولوئن بنزیل برومید
بنزیل بورومید
(۱-بروموتولوئن)

همچنین تعداد زیادی شاخهیا آلکان‌های حلقوی هستندکه نام‌های مخصوص دارند برای مثال ترت-بوتیل، بورنیل، سیکلوهگزیل و غیره.

گروه‌های شامل هالوژن‌ها[ویرایش]

طبقه‌بندی مواد شیمیایی گروه فرمول فرمول ساختاری پیشوند پسوند نمونه
هالوآلکان هالوژن RX Halide group هالو- alkyl هالید Chloroethane
کلرواتان
(Ethyl chloride)
fluoroalkane فلوئور RF Fluoro group فلورو- آلکیل فلورید Fluoromethane
فلوئورومتان
(Methyl fluoride)
ترکیبات آلی کلر کلر RCl Chloro group کلرو- آلکیل کلرید Chloromethane
کلرومتان
(Methyl chloride)
bromoalkane برم RBr Bromo group برمو- آلکیل برمید Bromomethane
Bromomethane
(Methyl bromide)
ترکیبات آلی ید ید RI Iodo group یدو- آلکیل یدید Iodomethane
Iodomethane
(Methyl iodide)

منابع[ویرایش]