گلیسیرین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گلیسرول)
پرش به: ناوبری، جستجو
گلیسیرین
نام‌های دیگر glycerin
glycerine
1
شناساگرها
CAS 56-81-5 YesY
پاب‌کم 753
کم‌اسپایدر 733 YesY
UNII PDC6A3C0OX YesY
دراگ‌بانک DB04077
KEGG D00028 YesY
ChEBI CHEBI:17522 YesY
ChEMBL CHEMBL692 YesY
کد اِی‌تی‌سی A06AG04,A06AX01, QA16QA03
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی C3H8O3
جرم مولی ۹۲٫۰۹ g mol−1
شکل ظاهری clear, colorless solid
hygroscopic
بوی odorless
چگالی 1.261 g/cm3
دمای ذوب
‎17.8 °C, 291.0 K, 64.0 °F
دمای جوش
‎290 °C, 563 K, 554 °F [۱]
ضریب شکست (nD) 1.4746
گرانروی 1.412 Pa·s[۲]
خطرات
برگه داده‌های ایمنی ماده JT Baker
لوزی آتش
NFPA 704.svg
1
1
0
دمای اشتعال 160 °C (closed cup)
176 °C (open cup)
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

گلیسرول یا گلیسیرین (به انگلیسی: Glycerin) الکل سه عاملی است که به هر نسبتی در آب حل می‌شود؛ ولی در اتانول و دیگر حلال‌های آلی بسیار کم محلول است. گلیسرول شیرین، شفاف، بی‌رنگ و بی‌بو است و در حضور گرما و مواد آب‌گیر (مانند HSO_4K)، آب از دست داده به آلدئید دود کننده با بوی بد که مخاط را به شدت آزار می‌دهد تبدیل می‌شود. ایجاد آکرولئین با این مشخصات راهی برای تشخیص گلیسرول است.

گلیسرول در طبیعت بیشتر به صورت ترکیب با اسیدهای چرب است که چربی را می‌سازد. برای نمونه یک مولکول گلیسرول با ۱ یا ۳ اسید چرب مونوگلیسرید یا تری‌گلیسرید را می سازد؛ مانند روغن نباتی و ... .

مصرف دارویی[ویرایش]

گلیسیرین در رده درمانی عوامل موضعی پوستی و در اشکال دارویی: لوسیون، شیاف موجود است.

موارد مصرف[ویرایش]

از گلیسیرین خالص در داروسازی استفاده می‌شود. گلیسیرین برای تهیه لوسیون کرمهای صورت به کار می‌رود. گلیسیرین رطوبت را در سطح پوست نگه می‌دارد. از این ماده برای تهیه لوازم آرایشی نیز استفاده می‌شود، چون حلال خوبی است و باعث جذب رطوبت در سطح پوست می‌شود و پوست را نرم و چرب می‌کند. گلیسیرین به صورت شیاف به‌عنوان ملین‌هیپراسموتیک و نرم کننده برای پیشگیری‌از یبوست استفاده می‌گردد.

مکانیسم اثر[ویرایش]

چون گلیسیرین یک مایع با قدرت بالای جذب رطوبت هوا است با استفاده از صابونهای گلیسیرینه پوست دست خشک نمی‌شود.

خواص گلیسیرین[ویرایش]

گلیسیرین یک الکل سه عاملی با فرمول C3H5(OH)3 است. گلیسیرین مایعی زلال، بی رنگ، بدون بو و شیرین گرم است. در معرض هوا به آرامی رطوبت جذب می‌کند . گلیسیرین به هر نسبتی در آب و اتانول حل می‌شود اما در حلالهای آلی مانند کلروفرم، اتر، بنزن و... حل نمی‌شود. بیشتر ترکیباتی که در آب یا الکل حل نمی‌شوند، در گلیسیرین محلول هستند.

سایر کاربرد[ویرایش]

از گلیسیرین در صابون‌سازی، برای تولید صابونهای شفاف و در صنایع بهداشتی و آرایشی استفاده می‌شود. در ساخت مواد منفجره مثل نیترو گلیسیرین، برای روغن‌کاری ابزارها و تاسیسات فلزی و نیز برای جلوگیری از یخ بستن جکهای هیدرولیکی از گلیسیرین استفاده می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

چربی

منابع[ویرایش]

  1. Lide, D. R., Ed. CRC Handbook of Data on Organic Compounds, 3rd ed.; CRC Press: Boca Raton, FL, 1994; p 4386.
  2. "Viscosity of Glycerol and its Aqueous Solutions". Retrieved 2011-04-19. 
  • فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی ، ۱۳۸۷