پره‌سر

پره‌سر پَرَسَر
کشور	ایران
استان	گیلان
شهرستان	رضوانشهر
بخش	پره‌سر
نام(های) دیگر	بازار پره سر
نام(های) قدیمی	سه شنبه بازار
سال شهرشدن	۱۳۴۱ خورشیدی
مردم
جمعیت	۷۸۲۶ نفر
تراکم جمعیت	۷۲ نفر بر کیلومتر مربع
زبان‌ گفتاری	تالشی
مذهب	اسلام
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۲۴ متر
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	۱۷
میانگین بارش سالانه	۱۴۴۰٫۶ میلی متر
روزهای یخبندان سالانه	۳
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی	۰۱۸۲
تابلوی خوش‌آمد به شهر
چَمهَ شهری خَش آمَیرون
پره‌سر روی نقشه ایران °۴۹٫۰۵شرقی °۳۷٫۶شمالی / ۴۹٫۰۵;۳۷٫۶

ایسبیه مزگت

پَره‌سَر یکی از شهرهای استان گیلان در شمال ایران است. پره سر در کناره جنوب غربی دریای خزر، در مسیر راه بندر انزلی ـ آستارا یا کریدور شمال–جنوب قرار دارد. پره سر در ۱۳۴۱ خورشیدی شهر شد و با تشکیل بخشِ پره سر در سال ۱۳۷۶ خورشیدی، به مرکزیت آن درآمد. جمعیت آن طبق سرشماری اولیه ۱۳۹۰ خورشیدی، ۷۸۲۶ تنبوده است.

• 

  جمعیت پره سر

حداکثر دمای آن در تابستان ْ ۳۴، حداقل آن در زمستان ْ ۳-، و میانگین بارش سالانة آن ۱۴۴۰٫۶ میلیمتر در ایستگاه پیلمبرا است.(البته این ارقام میانگین آمار بوده ودر بعضی سالها متغیر می‌باشد) ایستگاه پیلمبرا اولین ایستگاه اقلیم شناسی استان گیلان می‌باشد که در سال ۱۳۴۷ تاسیس شده است.

آبشارهای پره سر

این شهر که در بخش پره سر شهرستان رضوانشهر استان گیلان قرار دارد دارای آب و هوای معتدل خزری می‌باشد بهترین موقع برای سفر به این منطقه ماه‌های اردیبهشت، خرداد، شهریور و مهر می‌باشد که رطوبت هوا به نسبت کاهش میابد.

این بخش دارای فرهنگ باستانی می‌باشد ساکنان این منطقه به صورت بومی تالشان هستند که با گذشت زمان گیلکان از شرق به این مکان مهاجرت کرده‌اند و ترکان از غرب یعنی آذربایجان آمده‌اند، کردهای این شهر که دارای جمعیت اندکی هستند در زمان رضا شاه به این منطقه کوچانده شده‌اند؛ پس در نتیجه این شهر دارای فرهنگهای مختلفی است در واقع دارای یک فرهنگ مشترک از همه اقوام ساکن شمال غرب فلات ایران است.

نام این شهر از دو قسمت (پره=محل ماهیگیری) و (سر=پسوند مکان) تشکیل شده است نام قدیمی این منطقه (تالش دولاب) بوده است که یکی از قسمت‌های خمسه تالش بوده است که با تجمع مردم وکوچ اقوام دیگر به کلی تغییر پیدا کرده و به پره سر تبدیل شده است.

نیروگاه بزرگ سیکل ترکیبی پره سر در روستای نوکنده این بخش واقع شده‌است.

نیروگاه کوچک برق آبی نیروگاه ارده نیز در روستای ارده این بخش قرار دارد.

مکان این نیروگاهها و همچنین خود پره سر را در نقشه گوگل ببینید.

تقسیمات سیاسی

بخش پره سر. در مغرب و شمال شهرستان رضوانشهر قرار دارد. از شمال به بخش اَسالِم (در شهرستان طوالش)، از جنوب به بخش مرکزی (شهرستان رضوانشهر) و شهرستان ماسال، از مشرق به دریای خزر و از مغرب به شهرستان خلخال محدود می‌شود و مشتمل است بر دو دهستان به نامهای دیناچال و ییلاقی اَردِه و شهر پره سر.

مکان‌نگاری

شهر پره سر در ۷۰ کیلومتری مرکز استان شهر رشت، ۴۰ کیلومتری بندر انزلی و صد کیلومتری شهر آستارا واقع شده است.

نقشه پره سر

این بخش دارای دو دهستان به نامهای ییلاقی ارده و ساحلی دیناچال است. ما در این مبحث به صورت جداگانه به مکانهای دیدنی وتاریخی دو دهستان می‌پردازیم:

ییلاقی ارده

این دهستان که مرکز آن در کوه‌های تالش واقع شده ارده (Arde) نام دارد که خود یکی از قدیمی مکان‌های مسکونی غرب گیلان -حوزه تالش- می‌باشد که توابع آن روستاهای چروده(Charvade)، اندل(Andal)، وسکه(Vaske) و غیره هستند که هرکدام دارای تاریخی به مراتب قدیمی هستند مخصوصاً روستای وسکه(Vaske) که تحقیقات انجام شده در آن و آثار کشف شده در آن قدمت منطقه را حدود چهار هزار سال نشان می‌دهد که یکی از قدیمی ترین تمدنهای منطقه خاورمیانه می‌باشد که از این نظر با منطقه تول(Toul) در تالش برابری می‌کند که همه اینها نشان دهنده قدمت بسیار زیاد منطقه تالش مخصوصا در کوه‌های تالش می‌باشد؛ از دیگر جاذبه‌های این دهستان آبشار ویسادار(Visadar) است که به معنی سایه درخت بید می‌باشد که از خود شهر پره سر حدود ۱۳ کیلومتر فاصله دارد که یکی از زیباترین آبشارهای ایران و سومین آبشار مرتفع استان است.

ساحلی دیناچال

این دهستان که مرکز آن ده با همین نام یعنی دیناچال(Dinachal) است بر کرانه رودخانه دیناچال تشکیل شده است و از دیدنیهای آن می‌توان به مسجد سفید (ایسبیه مزگت=Isbia mazgat) هزار ساله نام برد از دیگر مکان‌های دیدنی این دهستان می‌توان به ساحل زیبای سیمبرخاله(Simbar khale) اشاره کرد که با همت شورای شهر دوم وشهرداری سالم سازی هم شده است از مناطق دیگر ساحلی می‌توان به ساحل دهکده ساحلی رودکنار(Roud kenar) اشاره کرد؛ از مناطق زیارتی می‌توان به آرامگاه شیخ سلیمان اشاره کرد.

اقلیم

این شهر شامل جلگه و کوهستان است. هوای جلگه در تابستان گرم و مرطوب و در زمستان ملایم و هوای کوهستان در تابستان معتدل و در زمستان سرد است. آستارا با بارش میانگین سالانه در حدود ۱۲۰ روز در سال از نقاط پربارش کشور محسوب می‌شود.

آب و هوای آستارا معتدل و مرطوب و میزان بارندگی سالانه به طور متوسط ۱۵۰۰ میلی متر است. رطوبت نسبی در این منطقه بین ۷۵ تا ۸۵ درصد متغیر است. حداکثر بارندگی سالیانه در ایستگاه آستارا ۲/ ۷۸۰ میلی متر و دامنه تغییرات بارندگی سالیانه در محدوده مورد نظر بین ۲۰۰۰ میلی متر در مناطق ساحلی تا ۷۰۰ میلی متر در ارتفاعات نوسان دارد.

متوسط درجه حرارت معادل ۱۷٫۳ درجه سانتی گراد و معدل حداکثر دما ۲۶٫۱ درجه و معدل حداقل دما ۶٫۲ درجه سانتی گراد بوده‌است متوسط روزهای یخبندان در سواحل خزر طی یک دوره ۲۰ ساله، ۱۱ روز در سال برآورد گردیده‌است. ا توجه به موقعیت جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا و نزدیکی به اقلیم کوهستان، آب و هوای مرطوب و معتدل، اندکی خنک تر از مناطق پست جلگه‌ای دیگر استان می‌باشد.

پوشش گیاهی و جانوری

آب و هوای پره سر

جغرافیای پره سر دلیل پوشش گیاهی غنی گیلان ممتاز بودن اقلیم آن است. ناحیه رویشی هیرکانی مانند یک نوار سبز، حاشیه جنوبی دریای خزر و نیمرخ شمالی رشته کوه البرز را پوشانده‌است. این ناحیه رویشی به خاطر حاصلخیزی خاک، تغییرات دما و بارندگی‌های متعدد، حاوی گونه‌های گیاهی زیادی است. جنگل‌های این ناحیه به صورت نسلی دست‌نخورده و سالم، کمربندی از درختان خزان‌کننده دوران سوم زمین‌شناسی را تشکیل می‌دهند. این جنگل‌ها که از آن به نام‌های جنگل‌های مرطوب و یا خزری یاد می‌شود ارزش‌های زیست‌محیطی و اقتصادی زیادی دارند و در زمره میراث طبیعی جهانی محسوب می‌شوند.

مهمترین کوههای این بخش عبارت اند از: سیاه کوه، آق مسجد، رَزَن، مَرزون سَر، چله، اَریوْدار یا وزمستون. رودهای شفارود و دیناچال در آن جریان دارد. کش رود/ کیش رود از کوههای مغرب شهر سرچشمه می‌گیرد و در پنج کیلومتری شمال غربی آن به دریای خزر می‌ریزد.

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی این منطقه به سه بخش ساحلی، جلگه‌ای و کوهستانی تقسیم می‌شود. سه رود مهم بخش پره سر شامل رودهای ناو، لمیر و شفارود می‌باشند. درختان بومی منطقه شامل بلوط، شمشاد، راش خزری، انجیلی، ممرز، بلوط، تنگرس (بادام وحشی)، زربین و سرو می‌باشد. انواع دیگری از گیاهان یک ساله و فصلی هم در مناطق جلگه‌ای و ساحلی رشد و نمو می‌کنند.

پوشش گیاهی پره سر مشتمل است بر درختان توسکا، اوجا، افرا، مَمرز، شمشاد، گردو، نمدار، راش، درختان پهن برگ نواحی کوهستانی و جنگلی، و گیاهان دارویی نظیر گل گاوزبان، بارهنگ، ثعلب، گل خطمی، پونه، کاسنی، وَن، غاز ایاقی و مازو

پرونده:پوشش جلگه‌ای پره سر.jpg

پوشش جلگه‌ای پره سر

پوشش جانوری

پوشش جانوری پره سر بسیار متنوع می‌باشد که شامل انواع پستانداران و پرندگاه و آبزیان می‌باشد. سمندر باله دار که دارای اهمیت جهانی است از مهمترین گونه‌های جانوری پره سر می‌باشد.

پرندگان

آبچلیک آوازه‌خوان - آبچیلک پاسرخ - آنقوت - ابیا - اردک ارده‌ای - اردک تاجدار - اردک چشم‌طلایی - اردک دم‌دراز - اردک سرحنایی - اردک سرسیاه - اردک سیاه کاکل - اسکوتر بال سفید - اکراس - اکرت بزرگ - اکرت کوچک - الیکایی - باکلان - باکلان کوچک - بالابان - کبری - بلبل - بلدرچین - بوتیمار - بوتیمار کوچک - پرستو - پرستوی دریایی گونه سفید - پرستوی دریایی کوچک - پرستوی دریایی معمولی - پری شاهرخ - پلیکان - پیت تالابی - پیت خاکی - پیت درختی - پیفو - تنجه - توکاهو - جغد - چاق لق - چرخ ریسک - چک - چکاوک آسمانی - چکاوک پنجه کوتاه - چکاوک درختی - چکاوک شاخدار - چکاوک کوچک - چکاوک گندم‌زار - چلچلک پشت‌سفید - چلچلک گوش‌سیاه - چلچله دمگاه سفید - چلچله رودخانه‌ای - چلچله کوهی - چنگه - چنگه نوک سیاه - چوب پا - حواصیل ارغوانی - حواصیل خاکستری - حواصیل زرد - حواصیل شب - خوس کوهی - خوتکا - خوتکای سفید - دارکوب خالدار بزرگ - دارکوب سبز - دارکوب سرسرخ - دارکوب سیاه - دارکوب کوچک - دلیجه - دلیجه‌کوچک - دم‌جنبانک ابلق - دم‌جنبانک خاکستری - دم‌جنبانک زرد - دم سرخ معمولی - زاغ بور - زاغ نوک سیاه - زاغی - زرده پره - زنبور خور معمولی - زیر آبروک - سار - سارصورتی - سارگچه - سارچه پابلند - سارچه جنگلی - ملیحه توقی کوچک - ملیحه کوچک - منقر تالابی - منقر سفید - سنگ‌چشم پشت سرخ - سنگ چشم خاکستری کوچک - سنگ چشم کله سرخ - سهره - سینه سرخ - شاه بوف - شبگرد معمولی - صموه ابروسفید - صموه جنگلی - طاووسک - طرلان - عروس غاز - عقاب پرپا - عقاب تالابی - عقاب جنگلی - عقاب دریایی دم سفید - عقاب شاهی - عقاب‌مارخور - عقاب ماهی گیر - غاز پیشانی سفید - غاز خاکستری - غراب - فاخته - فلامینگو - فیلاش - قرقاول - قرقی - قمری معمولی - قمری فریادکش - قوی سنگ - کاکایی سرسیاه - کاکایی صورتی - کاکایی نقره‌ای - کبک - کبوتر جنگلی - کبوتر چاهی - کرکس - کیشه بزرگ - کیشم کوچک - کیشم گردن سیاه - کلاغ ابلق - کلاغ سیاه - کله سبز - کفچه نوک - کورکور - کورکورخیالی - کوکو - گاو چرانک - گنجشک - گیلار - گیلانشاه بزرگ - لک‌لک سیاه - لیل - ماهی خورک کوچک - مرغ حق - مدگوس سفید - مدگوس کاکلی - مگس گیرها - نوک پهن - هدهد - یلوه آبی

شاهین در آسمان پره سر

ماهی ها

دهان گرد دریای خزر (مار ماهی)، تاس ماهی روسی (چالباش)، شیپ، تاس ماهی ایرانی، اوزون برون، فیل ماهی خزری، مار ماهی، زالون، کیلکای معمولی خزری، سیم، کولی، ماهی خیاطه، مروارید ماهی کورا، ماش ماهی خزری، سس ماهی سر بزرگ، سس ماهی خزری، سس ماهی کورا، سس ماهی کلفت لب، سیم پرک، سیاه ماهی لنکران، ماهی کپور چکی، سفید کولی (کاس کولی)، آمور، کپور معمولی، مروارید ماهی، تیز کولی، فتوفاک، نه خاره، کپور سر گنده (بیگ هد)، سوزن ماهی، کولی قفقاز، سوف حاجی طرخان، آمور نما، سوف سفید، مخرج لوله‌ای، کفال، ماهی سفید، کفال پوزه باریک، کولمه، مترسک ستاره‌ای، لای ماهی، گاو ماهی شنی (سگ ماهی)، سیاه کولی، گاو ماهی سر بزرگ، رفتگر ماهی خاردار طلایی، گاو ماهی دهان سیاه، رفتگر ماهی خاردار خزری، شیشه ماهی، رفتگر ماهی خاردار، سه خاره، رفتگر سبیلک دار سفید رود، گامبوزیا، اسبله

پستانداران

فک خزری، موش شکول، سمور آبی گیلان، روباه قرمز، گراز، خرس قهوه‌ای، مرال، گربه وحشی (سیاه گوش)، پلنگ، گرگ، آهو و بز کوهی، شوکا، شغال

محصولات تولیدی

اهالی پره سر عمدتاً به کشاورزی، باغداری، دامداری و پرورش زنبور عسل اشتغال دارند. محصول عمدة آن برنج و دیگر محصولات مهم آن گندم، جو، نباتات علوفه‌ای و میوه‌هایی مانند ازگیل و گلابی و سیب است. صادرات این بخش برنج، میوه، عسل، ماهی، صنایع دستی چوبی، گلیم و جاجیم است. ایجاد کارخانه و کارگاههای چوب بری و نجّاری و تولید فرآورده‌های چوبی زمینة اشتغال روستاییان بخش پره سر و نقاط دیگر را فراهم آورده و از مهاجرت آنان به شهر کاسته است. آب کشاورزی از طریق رودخانه و آب آشامیدنی از چاههای عمیق و نیمه عمیق از طریق لوله کشی تأمین می‌شود.

محصولات این منطقه به دلیل قرارگیری در مجاورت دریاچه کاسپین و همچنین جلگه حاصلخیز آن و جاری بودن رودهای دائمی بسیار متنوع است. این محصولات شامل: شالیکاری (برنج)، گندم، مرکبات، کیوی، آلوچه، ماهیگری و شیلات، پرورش ماهیان سردآبی، گیاهان داروئی، گیاهان روغنی و....

• 

  ماهیگیری در پره سر

• 

  زنبورداری در پره سر

• 

  شالیکاری در پره سر

• 

  نشاء برنج در شالیزارهای پره سر

• 

  دامپروری در پره سر

• 

  مزرعه گل گاوزبان در پره سر

در نزدیکی پره سر در آبادی زندانه، ذخیرة مهم مادة معدنی فلدسپات وجود دارد.

پنیر تالش

پنیر محلی تالش بسیار مقوی است و شیر گوسفند را بدون گرفتن خامه شیر، به پنیر تبدیل می‌کنند.

زنان تالشی در فصل بهار حدود ساعت ۱۱ الی ۱۲ و در فصل تابستان در حدود ساعت ۱۳ الی ۱۴ گوسفندان را می‌دوشند و سپس شیر را از یک صافی پارچه‌ای یا توری نازک عبور می‌دهند، بعد از گذراندن از صافی، به شیر که هنوز گرم است، مایع پنیر زده و در یک دیگ با آب ترکیب می‌کنند. این مخلوط بعد از مدتی می‌بندد. سپس با یک کاسه فلزی، مایع به دست آمده را داخل دیگی که روی آتش اجاق است ریخته و در مدت زمان ۱۰ الی ۱۵ دقیقه خمیر دیگری به دست می‌آید، این خمیر را در ظروفی که از جنس چوپ و به شکل بشقاب است، می‌ریزند. با فشار دست آب آن را می‌گیرند و پنیر باقی می‌ماند.

این پنیرها یا در محل فروخته می‌شوند و یا اینکه توسط خریداران سنتی محلی در شهر خریداری می‌شوند. قیمت پنیر تازه از پنیر کهنه ارزان‌تر است زیرا پنیر کهنه نمک سود شده و مدت زمان بیشتری سالم باقی می‌ماند. پوست بز و گوسفند را برای نگهداری کشک و پنیر و نگهداری کره در فصل زمستان آماده می‌کنند. در اینجا باز می‌توان اشاره کرد که هم پوست و هم محتویات آن (پنیر، کره و…) قابل فروش است و می‌تواند قسمتی از اقتصاد خانوار را تأمین کند.

تاریخ

تاریخ پره سر بالطبع وطن مادری ایران بسیار غنی و پربار است.

پره سر در نقشه گیلان در سال ۱۸۰۸، از اطلس نوی پینکرتن

در میان درختان جنگلی و کنارهٔ شمال شرقی شفارود با مناظر زیبا و رویایی جاده‌ای به سمت جنوب غربی راه می‌گشاید که با پشت سر گذاشتن روستاهای مسیر خود چون: دُوران، سیاب، گیلیار، سفیه چوان، اَچِل، بن آوی و طی مسافتی حدود ۳۳ کیلومتر به روستای ییلاقی وسکه و روستای مجاور آن مینه رو، منتهی می‌گردد.

علاوه بر چند خانوار کوه نشین که دایم در روستاهای مذکور ساکن می‌باشند، حدود ۲۰ خانوار از کشاورزان پره سر نیز پس از کشت برنج در فصل تابستان به منظور فرار از هوای شرجی جلگه به آنجا می‌کوچند.

در سالهای اخیر در آن آبادی‌ها گورستان‌های باستانی مهمی شناسایی شده. در کاوش‌های باستان شناسی در این منطقه گورهای مختلفی کشف و لایه برداری شده و علاوه بر اسکلت‌های موجود در گورها، اشیایی همچون ظروف سفالی، مهره‌های تزئینی، النگو، ادوات آهنی، خنجر، سر پیکان، تبر و شمشیر که کاملاً اکسیده شده بودند و به دست آمده، بعضی از اسکلت‌ها نیز به دلیل رطوبت شدید متلاشی و امکان جمع آوری آن‌ها برای مطالعات بعدی وجود نداشت.

قدمت این گورستان‌ها به دوران اشکانی می‌رسد. محوطه وسکه در بخش پره سر، روستای وسکه واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۱ مهر ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۱۴۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

محوطه مزگت در بخش پره سر، روستای بناوی واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۸۳ با شمارهٔ ثبت ۱۱۷۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این منطقه از نظر فسیل شناسی هم بسیار غنی است زیرا عموما در مناطق کوهستانی سنگها به صورت رسوبی می‌باشند.

فسیل گیاه در پره سر

فسیل جانور در پره سر

فهرست آثار تاریخی پره سر که ثبت ملی شدند. در فایل زیر ثبت شده است.

آثار ثبت ملی

مذهب

بیشتر سکنة بخش پره سر با گویش طالشی و گیلکی و بعضی از روستاییان به زبان ترکی سخن می گویند. اکثر مردم آن سنّی شافعی و عده‌ای دیگر شیعه‌اند.

بقاع متبرکه

بقعة سلطان برزکوه در قلة برزکوه و سفیدمسجد یا اسپیه مزگت که قدیمترین مسجد منطقة ییلاقی اَرده و پره سر است و گچ بری و کتیبه‌ای به خط کوفی دارد.

مقبرة سید نجم الدین در آبادی «جنبِ سرا»ی پره سر که تاریخ تحریر شجره نامة آن به بیش از سیصد سال پیش می‌رسد؛ زیارتگاه شیخ ابوالمعالی؛ بَرزِه تُربه در آبادی صیقل سرا و زیارتگاه مُلاتُربه در آبادی ملاّ محله که در آن سنگ گورهای قدیمی دیده می‌شود.

مکانهای دیدنی

پره سر به دلیل تاریخ بسیار غنی و همچنین طبیعت بکر خود دارای نقاط دیدنی بسیاری است که چند مورد آن در ذیل ذکر می‌شود.

سلطان برزکوه

واقع در قله برزکوه مرتفع ترین کوه ییلاقی پره سر تالشدولاب. بنا از سه اطاق بسیار کوچک و محقر و با حیاطی تنگ و باریک تشکیل شده است که بوسیله دیواری سنگی بر قله کوه محصور شده است، بافت این بنا ساده، اما قد یمی است و مصالحی که در آن بکار رفته از سنگ و گل است، کف اطاقهای گلی، سقف واشان کشی بدون لمبه و بام آن لته سر، مقبره اصلی که بزرگتراست از آن سید جلاالدین معروف به سلطان برزکوه مقبره دیگری در کنار آن قرار دارد، مدفن دو تن از نزدیکان سلطان برزکوه می‌باشد، بنا به روایت اهالی یکی از این دو بنام شیخ جنید خدمتکار یا معلم او ودیگری پهلوانی برزو نام سردار یا غلام سید جلاالدین است مقبره سوم مدفن سید فیروزه مادر سلطان برزکوه است میرزا ابراهیم ملگونوف از این بقعه نام برده‌اند واین بقعه بسیار مورد عزت و احترام اهالی است.

• 

  محل بقعه برزکوه در نوک قله

• 

  نمایی از نوک قله برزکوه

• 

  نمای اطراف از نوک قله برزکوه

• 

  طبیعت برزکوه

• 

  مسیر قله برزکوه

آبشار ویسادار

این آبشار ۲۵ متر ارتفاع دارد و از این حیث سومین آبشار مرتفع گیلان می‌باشد و در ۱۳ کیلومتری غرب پره سر و در کوههای تالش قرار دارد. مسیر رسیدن به این ابشار زیبا از داخل شهر پره سر و سه راه احمد می‌باشد.

رودخانه ویسادار

آبشار ویسادار

ویسادار به معنی سایه درخت بید است و ابهت این پدیده طبیعی زمانی بیشتر می‌شود که از پایین به آن نگاه کنند، صدای ریزش آب از ارتفاع ۲۵ متری و نیم دایره‌ای که آب در دل سنگ و صخره برای رسیدن به رودخانه ایجاد می‌کند، منظرهٔ فوق العاده دیدنی است. صدای پرندگان و شر شر آب و نور خورشید که از لابه لای درختان انبوه خود را به زمین می رساند، جلوه‌ای است که در کمتر منطقه‌ای یافت می‌شود.

مسیر آبشار ویسادار

ییلاقات پره سر

ییلاقات پره سر در سمت غرب پره سر در کوهستان‌های تالش جای گرفته‌اند، از مهمترین این ییلاقات می‌توان به وسکه، ارده، چروده، زندانه و دوران را می‌توان نام برد. در ییلاق یالاو هرساله مسابقات اسب دوانی برگذار می‌شود و گورستان روستای وسکه دارای تاریخی چند هزارساله می‌باشد.

• 

  ییلاق وسکه

• 

  خانه‌ای در وسکه

• 

  ییلاق زندانه

• 

  ییلاقات پره سر

• 

  کوههای پره سر

• 

  یخچالهای طبیعی ارتفاعات پره سر

مسابقات اسب دوانی

عده‌ای از مردان یا زنان تالش، سوار اسب شده مسیر معینی را طی می‌کنند و نفراتی که زودتر به خط پایان برسند به ترتیب اول، دوم، سوم و... شناخته می‌شوند و هدایایی به نفرات اول تا سوم داده می‌شود. در سال‌های اخیر مسابقات اسب دوانی در ییلاقاتی نظیر برین، آرده و زندانه در پره سر برگزار می‌شود و هدف از آن ایجاد توانائی‌های سوارکاری در عموم مردم می‌باشد زیرا چابک‌سواران بهتر می‌توانند به مقصد برسند و کارهای خود را سریعتر انجام دهند.

اسب‌سواری از قدیم الایام تاکنون یکی از بازیهای رایج در بین تالش‌ها به شمار می‌آید و اسب همواره نقش مهم و اساسی در زندگی تالش‌ها و به خصوص خانوارهای کوچنده ایفا کرده است.

• 

  نمایش اسبهای مسابقه‌ای در مسابقات زندانه پره سر

• 

  نمایش اسبهای مسابقه‌ای در مسابقات زندانه پره سر

• محل نمایش اسب‌ها.jpg

  نمایش اسبهای مسابقه‌ای در مسابقات زندانه پره سر

• 

  نمایش اسبهای مسابقه‌ای در مسابقات زندانه پره سر

پارک جنگلی دکتر درستکار

این پارک جنگلی زیبا در ۹ کیلومتری شمال پره سر به نام مرحوم دکتر درستکار اولین شهردار پره سر نامگذاری شده است و به مساحت ۱۰۷۰ هکتار است.

جاده گیسوم

این پارک در ضلع غربی جاده پره سر به تالش واقع شده است و به نام مرحوم دکتر درستکار یکی از پایه گذاران جنگلشناسی در ایران نام گذاری شده است، مرحوم درستکار در راه اندازی این پارک زحمات زیادی را متقبل شد، ایشان فارغ التحصیل دانشگاه ژان بولیو بلژیک بوده و از اساتید بنام دانشگاه تهران بودند و در سال ۱۳۷۴ به دیدار حق شتافتند.

در مدخل ورودی پارک امکانات رفاهی جهت اسکان شامل آلاچیق و سرویس بهداشتی و امکانات تفریحی کودکان فراهم شده است.

در داخل پارک انواع گونه‌های پهن برگ دیده می‌شود، بخشی از پارک به دلیل تراکم انواع درختی و زیر درختی غیر قابل نفوذ است. این پارک می‌تواند یکی از سایتهای گردشگری خاص (توریست طبیعت گرد خارجی و علمی و صید و شکار) مورد بهره برداری قرار بگیرد.

سواحل دریا

سواحل دریای کاسپین (خزر) در ۷ کیلومتری شرق پره سر که در سیمبرخاله سالم سازی هم شده است. سواحلی ماسه‌ای و زیبا را در پره سر شاهد می‌باشیم.

ساحل سیمبرخاله

ساحل رودکنار

بازار هفتگی

مطابق رسم شهرهای شمالی ایران بازاری هفتگی در شهر پره سر هم برگذار می‌گردد که در روز سه شنبه است به همین دلیل آنرا سه شنبه بازار می‌نامند.

بازارهای هفتگی گیلان میراثی ماندگار که از دیرباز تا امروز با حضور فعال مردم به بخشی مهم از فرهنگ این سرزمین کهن تبدیل شده، همواره به عنوان یک جاذبه فرهنگی اقتصادی در جذب گردشگر در تمام فصول موثر بوده است.

در یک کلام می‌توان گفت: بازارهای هفتگی گیلان رنگین کمانی زیبا از جلوه‌های گوناگون رسم‌ها، سنت‌ها، آداب و انگاره‌های قومی و ملی را در یک روز از هفته در شهرهای مختلف به معرض نمایش می‌گذارد.

این بازارها، محلی برای تبادل کالا، فروش محصولات روستایی و صنایع دستی و خرید کالاهای شهر به شهروندان، مسافران و گردشگران در طول سال است.

گیلانی که همواره در همه فصول زیبایی طبیعی و سر سبزی خود را حفظ کرده در آستانه بهار زیبایی اش را در تنوعی از رنگ‌ها و شاهکار خلقت به نمایش می‌گذارد و هر گردشگری را مجذوب و مفتون در اینهمه زیبایی تنیده شده در کنار هم می‌کند.

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

• 

  سه شنبه بازار پره سر

نیروگاه‌های پره سر

نیروگاه سیکل ترکیبی پره سر

نیروگاه سیکل ترکیبی پره سر با ساختار BoT، ظرفیت ۹۶۸ مگاوات در شرایط ISO و متشکل از دو بلوک (هر بلوک شامل دو واحد گازی و یک واحد بخاری) در پره سر درحال احداث می‏باشد. این نیروگاه شامل ۴ واحد توربین گازی هریک به ظرفیت ۱۶۲ مگاوات و ۲ واحد توربین بخار هریک به ظرفیت ۱۶۰ مگاوات می‏باشد و انرژی الکتریکی تولید شده نیروگاه سیکل ترکیبی پره سر از طریق پست ۲۳۰ کیلو ولت و تعداد ۸ فیدر به شبکه برق سراسری منتقل می‏گردد.

نمای کلی از نیروگاه سیکل ترکیبی پره سر

نیروگاه آبی ارده

در ۳۷ درجه و ۳۴ دقیقه عرض جغرافیایی و ۴۸ درجه و ۲۲ دقیقه طول جغرافیایی واقع در روستای ارده پره سر

انجام مطالعات توسط وزارت جهاد سازندگی و شروع عملیات اجرایی ۱۳۶۷ و آغاز بهره‌برداری ۱۳۷۰

مشاهیر

پره سر به دلیل ارتباطات گسترده خود با سه منطقه تالش نشین و ترک نشین و گیلک نشین دارای خصوصیات فرهنگی مختص به خود می‌باشد و ادیبان بزرگی از این خطه برخواسته‌اند.

محرم رضایتی کیشه خاله

سال ۱۳۴۰ در یک خانوادة روستایی کشاورز در قریة حوریان دیناچال از توابع بخش پره سر شهرستان رضوانشهر متولد شد. دورة دبستان و راهنمایی را در دهستان دیناچال، و دورة دبیرستان را در شهر رضوانشهر سپری کرد. آذر ۱۳۵۹ همزمان با جنگ عراق علیه ایران به خدمت سربازی اعزام شد و عمدتاً در مناطق جنگی جنوب ایران (خوزستان) خدمت کرد. پس از دورة خدمت، مدتی به عنوان معلم ابتدائی در ییلاق لتوم پره سر به تدریس اشتغال داشت. سال ۱۳۶۲ همزمان با بازگشایی دانشگاهها در رشتة زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان پذیرفته شد و در سال ۱۳۶۶ با احراز رتبة نخست فارغ التحصیل شد. پس از آن، حدود یک سال و اندی در دبیرستانهای پره سر و رضوانشهر به تدریس مشغول شد. سال ۱۳۶۷ به عنوان بورسیة وزارت فرهنگ و آموزش عالی در کارشناسی ارشد رشتة زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز پذیرفته شد و در سال ۱۳۷۰ فارغ التحصیل گردید و در اواخر همان سال در گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان مشغول به کار شد. سال ۱۳۷۵ وارد دورة دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد و در خردادماه سال ۱۳۸۰ تحصیلات خود را به پایان رسانید.

میرزا فرهاد شهنازی

او از اهالی روستای ارده پره سر بود. تاریخ تولدش را کسی‌نمی‌داند ولی در سال ۱۳۱۷ ش به سن حدود ۹۰ سالگی چشم از جهان‌فرو بسته و در زادگاهش به خاک سپرده شده است.

اشعار زیر نمونه‌ای ازسروده‌های اوست:

شعر اول
وِل اَحمر اشت‌ِ رُخسارَ دلبَر		سیا زلفر مشکه تاتارَ دلبر
بَمنکا دور مَگَرد مشتاقیم از ت‌ِ		اشت‌ِ دوری ب‌َ من دشوْارَ دلبر
شعر دوم
جَرگ‌َ ی شوخ و شنگون سرفرازیش‌		گهی ب‌َ غمزَ، گه مشغول نازیش
گهی طاوْوس مستیش نزد شاهون‌		گهی دست بزرگان شوخ‌َ بازیش

ورزش پره سر

منطقه پره سر منطقه‌ای ورزش خیز و ورزش دوست می‌باشد و ورزشهایی مانند والیبال و فوتبال، کشتی گیله مردی، کاراته و شطرنج در پره سر طرفداران فراوانی دارند.

والیبال در این منطقه به صورت حرفه‌ای پیگیری می‌گردد و تیم تولید فنر پره سر در لیگ دسته یک والیبال کشور در سال ۱۳۸۷ حضور داشتند که دلیل آن از دست دادن سهمیه صعود به لیگ برتر در روزهای پایانی لیگ بود.

به صورت فصلی در پره سر مسابقات منطقه‌ای و استانی کشتی گیله مردی برگذار می‌گردد.

تیمهای فوتبال به صورت تیمهای پایه و نوجوانان در مسابقات لیگ استانی حضور دارند.، ولی مسابقات فوتسال به دلیل وجود دو سالن سرپوشیده شهید مهربخش و شهید ویرانی در محوطه ورزشی خلخالیان پره سر به صورت حرفه‌ای تر برگذار می‌گردد.

تیمهای پره سری در مسابقات استانی شطرنج حضور دارند.

زبان

منطقه زبانی زبان تالشی

اطلاعات بیشتر: زبان تالشی و زبان ترکی آذربایجانی

تالشی نام یکی از زبان‌های ایرانی شمال غربی است که در منطقه پره‌سر مردم به لهجه تالشی مرکزی بدان تکلم می‌نمایند، اما در سال‌های اخیر زبان ترکی نیز در این منطقه رسوخ کرده‌است.

ضرب المثلها

راستَه گَف همیشَه تِل َ: حرف حق همیشه تلخ است.

ویر ویریتِه نَه چموشَ پِره زِریست: با دویدن زیاد فقط پاپوش پاره می‌شود. (کنایه از کار بیهوده کردن.)

خدا خَری شاخ نِدَرو مارجینه لینگ!: خدا به خر شاخ ندهد و به مورچه پا! (کنایه از عدم واگذاری اختیار به افراد کم ظرفیت)

شیره خَربیزَه شالی قسمتَه بَب: خربزه شیرین نصیب شغال می‌شود. (کنایه از رسیدن چیز مهم یا جایگاهی مهم به کسی که هم شان آن نیست.)

بهاری هَوا ژِن و شُو دَعوا: دعوای زن و شوهر مانند هوای بهاری است. (به مسائل زودگذر و ناپایدار اشاره دارد.)

شماره تلفنهای ضروری

سازمان	شماره تماس
اداره برق پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۲۲۱
پایگاه ارژانس پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۴۴۱۴
مرکز بهداشت پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۳۸۰
اداره بهزیستی پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۲۳۵
اداره اب و فاضلاب پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۴۸۰۵
کلانتری ۱۲ پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۳۰۰
اتش نشانی پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۲۲۲
شهرداری پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۰۱۲
اداره گاز پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۲۹۲۹
کتاب خانه عمومی پره سر	۰۱۸۲۴۶۶۴۷۱۷