محمد دوم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
Osmanli-nisani.svg    سلطان محمد فاتح
Gentile Bellini 003.jpg
تصویری از محمد ثانی.
دوران سال ۱۴۴۴ تا۱۴۸۱ میلادی
نام کامل سلطان محمد ثانی
لقب(ها) سلطان محمد فاتح
زادگاه ادرنه
آرامگاه مسجد فاتحاستانبول
پیش از سلطان بایزید دوم
پس از سلطان مراد دوم
همسران والیده خاتون
هلنا خاتون - دختر دمتریوس پالایولوقوس
دودمان عثمانی
پدر سلطان مراد دوم
مادر هما خاتون
فرزندان سلطان بایزید دوم
دین اسلام
طغرا Tughra of Mehmed II.JPG

سلطان محمد دوم ملقب به محمد فاتح (۳۰ مارس ۱۴۳۲-۳ مه ۱۴۸۱؛ به ترکی: Fatih Sultan Mehmet، با املای ترکی عثمانی: فاتح سلطان محمد) هفتمین و بزرگ‌ترین پادشاه دولت عثمانی بود. او به‌عنوان فرزند سلطان مراد دوم عثمانی، سه بار بر تخت پادشاهی عثمانی تکیه داد. اولین مرتبه در ۱۴سالگی به مقام پادشاهی رسید که به‌علت شورش سربازان موسوم به ینی‌چری (در ترکی :Yeniçeri)، که سربازان مخصوص و کارآمد جنگ بودند و به‌علت نبود جنگ دست به شورش برداشتند؛ چون سلطان مراد دوم مردی بود که بیشتر وقت خود را صرف عیش و نوش و زنان می‌کرد و بیشتر به صلح و ادبیات علاقه داشت تا به جنگ و خون‌ریزی و به همین مناسبت محمد فرزند خود را در ۱۴سالگی تخت و تاج بخشید ولی به‌علت کمیِ سن او مجبور شد دست از عیش و نوش بردارد و به سرکوب سربازان بپردازد و در مرتبهٔ دوم، محمد بعد از سرکوب شورش دوباره جای پدر را گرفت ولی به‌علت جنگی که رخ داد سلطان مراد مجبور به ترک زنان خود و جزیرهٔ مخصوص خود به اسم بهشت شد و محمد بار دیگر جا را به پدر داد و سلطان مراد آتش جنگ را فرونشاند و محمد را برای سومین بار و آخرین بار بر تخت و تاج نشاند. سلطان محمد جوان‌ترین پادشاه عثمانی بود که دست به جنگ بزرگی برای فتح کنستانتینوپل (یا همان قسطنطنیه) زد. قسطنطنیه در زبان یونانی «ایس تن پولیس» یعنی «من به شهر می‌روم» است. به‌علت اینکه ترک‌ها نمی‌توانستند این نام را خوب تلفظ کنند، آن را ایستبپولیس می‌خوانند. در تاریخ یونان باستان، تنها شهری که به معنای واقعی، شهر خوانده می‌شد، استانبول بود و وقتی کلمهٔ شهر ذکر می‌شد مردم می‌دانستند که هدف کنستانتینوپل یا همان استانبول است.[۱] در تاریخ ایران نیز همچین چیزی مشاهده می‌شود و در ایران باستان تنها جایی که شهر اطلاق می‌شد پاسارگاد بود). از کتاب سقوط قسطنطنیه.[۲] وی ازهمین‌رو فاتح خوانده می‌شود.

تحصیلات سلطان محمد[ویرایش]

سلطان محمد، علاوه بر زبان ترکی، به زبان‌های یونانی و لاتینی ٬عربی و فارسی تسلط داشت، آشنایی وی با این زبان ها توسط آموزگاری به نام جان ـ آنجلس یونانی[۳] محیا گشت که به او فلسفه و زبان‌های مختلف و روش کشورداری آموخت. گرچه خودِ جان ـ آنجلس سن زیادی نداشت، ولی از شاهزادگان یونانی بود که در فرانسه، یعنی کشورهای روم غربی، به دنیا آمد و پدر او به‌خاطر مسائلی، ازجمله عشقش به یک دختر لاتینی، نسب خود را فراموش کرد و به مذهب کاتولیکی روی آورد و ازطرف خانوادهٔ خود طرد شد و جان ـ آنجلس در اروپا به‌دنیا آمد و بزرگ شد و فلسفه آموخت و بعدها به دلایلی از مقربین سلطان مراد محسوب شد و به‌حسب امرِ وی او معلم محمد جوان گردید.

فتح قسطنطنیه[ویرایش]

سلطان محمد فاتح، خود را مانند اسکندر مقدونی می‌دانست و معتقد بود چیزی از او کم ندارد و می‌خواست اسم خود را مانند اسکندر جاودانه کند، ولی برای او مرگ و از بین رفتن مزارش حائز اهمیت نبود.

نگاره‌ای از وی در سال ۱۴۵۱

روش‌های سلطان محمد برای فتح استانبول از استثناهای روش‌های نظامی است و او نبوغ خود را در تحقق بخشیدن به آرزوی دیرینه‌اش نشان داد، و یکی از شاهکارهای او حمل بیش از ۲۰ کشتی نظامی از خشکی به خلیج شاخ طلایی است که باعث شد خیال سلطان ازنظر جنگ دریایی راحت باشد، و دیگری ساخت استحکامات دفاعی در تنگهٔ بسفر است که تا به اکنون قابل مشاهده است. در بعضی روایات آمده‌است که خود سلطان محمد خشت درست می‌کرد، کار بنایی انجام می‌داد که عذری برای دیگران باقی نمانَد و آنها در طول کمتر از یک سال تنگهٔ بسفر را به امن‌ترین استحکامات تجهیز کردند. اما سلاح برتر سلطان محمد، توپ بزرگ او معروف به توپ اورمان (برحسب اسم سازندهٔ آن که مجارستانی بود این اسم را بر توپ جنگی نهادند)، اما سلطان محمد دارای ارتشی بود بالغ بر سیصدهزار نفر، و مواد اولیه و تجهیزات نظامی او بیش از حد نیاز برای فتح کنستانتینوپل بود و او ازنظر مالی در تنگنا نبود، چراکه دولت عثمانی همواره دولتی ثروتمند و دارای منابع غنی به‌شمار می‌آمد. او توانست پس از نبردی طاقت‌فرسا و مقاومت سرسختانه یونانیان و رومیان سرانجام کنستانتینوپل را فتح و آن شهرِ را که قدمت ۲۰۰۰ساله داشت برای اولین بار تصرف کند.[۴] سلطان محمد پس از تصرف کنستانتینوپول به مردم شهر امان داد و هیچ‌یک از خانه‌ها یا مراکز تجاری مورد غارت و تجاوز قرار نگرفتند؛ حتی بسیاری از اسرای دولت و ارتش روم توانستند آزادی خود را با پرداخت مبلغ ناچیزی بخرند. به‌طورکلی تساهل و تسامح امپراطوری عثمانی درمورد مردم مناطق تصرف‌شده همواره زبانزد مردم و مورد اشارهٔ تاریخ‌نویسان و محققان بی‌غرض بوده‌است.[۵]

دلیل تبدیل کنستانتینوپل به ایستانبول: سلطان دستور داد نام این شهر پس از آنکه محل سکنای ترکان قرار گرفت باید تغییر کند و این شهر به پاس بناها و زیبایی‌های فراوانش ایستانبول که در ترکی به‌معنای محل مملو از مناظر و مکان‌های زیباست نامیدند.

شمشیر محمد فاتح در کاخ توپقاپی
امپراتوری عثمانی بعد از مرگ محمد دوم


محمد فاتح (فاتح سلطان محمد غازی)
چپ و راست: تصاویر محمد فاتح
تصاویر وسط: فتح استانبول ۱۳۵۳ ماه می ۲۹
Sarayi Album 10a.jpg Benjamin-Constant-The Entry of Mahomet II into Constantinople-1876.jpg Zonaro GatesofConst.jpg Kusatma Zonaro.jpg
مینیاتور عثمانی فاتح سلطان محمّد خان ورود سلطان محمد فاتح به استانبول. سلطان محمد فاتح
فتح قسطنطنیه اثر
فاوستو زونارو (۱۸۵۴-۱۹۲۹).
انتقال نیروی دریایی عثمانی به طریق خشکی برای فتح قسطنطنیه از قالاتا به شاخ طلایی
اثری از بنجامین کانستانت(۱۸۴۵-۱۹۰۲)
.

منابع و پانوشت[ویرایش]

این مقاله نقل بعینه از کتاب نیست، ولی تا حد ممکن تلاش شد که حقایق طبق تاریخ بیان شود. صحت مطالب را می‌توانید از کتاب سقوط قسطنطنیه [کتاب سقوط قسطنطنیه [(به نقل از کتاب سقوط قسطنطنیه، نوشتهٔ میکا والتاری و ترجمهٔ ذبیح‌الله منصوری}}] به زبان فارسی و در انگلیسی به جوان آنجلس یا فال آف کنستانتین جویا شوید.